II GZ 148/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia C Spółki z o.o. w K na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 221/17 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi C Spółki z o.o. w K na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia [..] czerwca 2016 r. nr [..] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA w Krakowie lub Sąd I instancji) odrzucił skargę C Sp. z o.o. w K (dalej: spółka) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Krakowie (dalej: Dyrektor) z dnia [..] czerwca 2016 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że spółka pismem z dnia 28 stycznia 2017 r. (nadanym w dniu 30 stycznia 2017 r.) wniosła do WSA w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora z dnia [...] czerwca 2016 r. cofającą zezwolenie na prowadzenie składu podatkowego. Sąd I instancji podał, że zaskarżona decyzja została doręczona stronie skarżącej prawidłowo w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej: k.p.a. w dniu 16 września 2016 r. (pierwsze awizo w dniu w dniu 2 września 2016 r., drugie awizo w dniu 12 września 2016 r.). Termin do złożenia skargi upłynął w dniu 17 października 2016 r. (z uwagi na to, że ostatni dzień terminu, tj. 16 października 2017 r. przypadał na niedzielę), a skarga została wniesiona w dniu 30 stycznia 2017 r., zatem po upływie terminu. Skarżąca w toku postępowania nie zawiadomiła organu administracji publicznej o zmianie adresu, a organ nie miał obowiązku badania z urzędu, czy adres strony jest adresem aktualnym. Przesłanie przez organ decyzji z dnia [..] czerwca 2016 r. na wskazany przez stronę adres było zgodne z przepisami. Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Wniosła o jego uchylenie w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Krakowie. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła: 1. wydanie zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przy zastosowaniu art. 41 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej: k.p.a.; 2. błędne zastosowanie w sprawie art. 146 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.), dalej: o.p. i niezastosowanie art. 150 o.p. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zasady doręczania pism osobom prawnym w postępowaniu podatkowym reguluje art. 151 o.p. Zgodnie z paragrafem 1 tego przepisu osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 i art. 150a stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 151 § 2 w razie niemożności doręczenia pisma w lokalu siedziby pisma doręcza się za pokwitowaniem zarządcy budynku lub dozorcy, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma zarządcy budynku lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach lokalu siedziby adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której mieści się lokal tej siedziby. Mający odpowiednie zastosowanie do osób prawnych art. 150 § 1 o.p. stanowi o sposobie doręczenia przesyłki w sytuacji, kiedy nie jest to możliwe bezpośrednio do rąk adresata (pełnoletniego domownika, sąsiada, zarządcy domu lub dozorcy). W takiej sytuacji pismo jest przechowywane przez 14 dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się, zgodnie z art. 150 § 2 o.p., w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z odpowiedzi Poczty Polskiej na reklamację, zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej (awizo) pozostawione zostało u właściciela biurowca. Art. 150 § 2 o.p. nie przewiduje takiej możliwości. Przesłanki doręczenia muszą być przestrzegane w sposób rygorystyczny, ponieważ tylko takie postępowanie zapewni stronie gwarancje udziału w postępowaniu. Spółka nie może ponosić negatywnych konsekwencji związanych z tym, że listonosz, pozostawił awizo u właściciela budynku, a nie w miejscu wymienionym w art.150 § 2 o.p. Byłoby to sprzeczne nie tylko z zasadą prawa do sądu, ale także z zasadą demokratycznego państwa prawnego wynikającą z art. 2 Konstytucji RP (por. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2012 r., II FZ 795/11, Lex nr 1116230). Orzecznictwo sądowe dotyczące art. 150 § 2 o.p. jest rygorystycznie. Miejsce zostawienia awiza podlega zawsze szczegółowej analizie i ocenie. Prezentowane jest stanowisko, że przepisy ustanawiają wiążącą dla doręczającego kolejność miejsc, w którym należy umieścić zawiadomienie. Oznacza to, że doręczający powinien umieścić zawiadomienie w skrzynce na korespondencję, a tylko w przypadku, gdy nie jest to możliwe, w pozostałych miejscach określonych w art. 150 § 2 o.p. Uchybienie tym regulacjom powoduje bezskuteczność doręczenia (por. orzeczenia NSA o sygn akt. II FSK 3420/14, sygn. akt II FSK 953/14, II FSK 2635/10). Z protokołu znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy (k. 93) wynika, że strona zapoznała się z aktami sprawy oraz z treścią wydanej decyzji w dniu 25 stycznia 2017 r. Skarga na tę decyzję została wniesiona w dniu 30 stycznia 2017 r. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.