II GZ 183/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Zalewski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2026 r. sygn. akt VI SA/Wa 3892/25 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 lipca 2024 r. nr 161/14/2024/Ub w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zwrócić [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (sto) złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 6 lutego 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 3892/25 odrzucił wniosek [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: Spółka, Skarżąca) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 10 lipca 2024 r., nr 161/14/2024/Ub w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Odrzucając wniosek na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.; dalej p.p.s.a.) Sąd wskazał, że Skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu nie sprostała ciążącym na niej obowiązkom uprawdopodobnienia, że do uchybienia terminu - bez jej winy - faktycznie doszło. Zdaniem Sądu, treść sentencji zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazuje, że sporne umowy, z tytułu wykonania których P. S. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnego były zawierane ze Skarżącą jako płatnikiem składek, która była jednocześnie stroną postępowania administracyjnego. W związku z tym Skarżąca niewątpliwie również jest adresatem zaskarżonej decyzji. Dodał, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przez Skarżącą zaskarżonej decyzji w postaci przesyłki poleconej, z którego wynika, że przedmiotowa decyzja została doręczona Skarżącej 27 lipca 2024 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajduje się także numer oznaczenia sprawy tożsamy z numerem znajdującym się w nagłówku zaskarżonej decyzji, tj. NFZ14-WO.SDW.5201.125. 2024. Sąd nadmienił, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajduje się podpis T. D., który zgodnie z treścią odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego Skarżącej, pełni funkcję prezesa zarządu Skarżącej i jest jednocześnie osobą uprawnioną do jej reprezentowania. W ocenie Sądu oznacza to, że doręczenie zaskarżonej decyzji zostało dokonane w sposób prawidłowy. Sąd wskazał także, że w zaskarżonej decyzji zostało zawarte prawidłowe pouczenie o przysługującej Skarżącej skardze od przedmiotowej decyzji do sądu administracyjnego, którą należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia. Natomiast Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wyraźnie wskazał, że zaskarżona decyzja adresowana jest zarówno do P. S. jako uczestnika oraz Skarżącej jako strony postępowania administracyjnego. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, już 27 lipca 2024 r. tj. jednocześnie dniu doręczenia Skarżącej zaskarżonej decyzji, Skarżąca miała wiedzę o wydanym wobec niej jako stronie postępowania administracyjnego, rozstrzygnięciu Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie podlegania przez P. S. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów zawieranych ze Skarżącą jako płatnikiem składek. Przyjął zatem, że termin trzydziestu dni do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozpoczął swój bieg 28 lipca 2024 r., a jego koniec upłynął ostatecznie wraz z dniem 26 sierpnia 2024 r. Z kolei wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą oraz z załącznikami do skargi został złożony przez Skarżącą dopiero 10 listopada 2025 r. Zażalenie na opisane wyżej postanowienie wniosła Skarżąca, domagając się jego zmiany i przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuca naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 w zw. z art. 88 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie z uwagi, iż Skarżąca składając wskazany wniosek nie uprawdopodobniła, że do uchybienia - bez jej winy - terminu faktycznie doszło, pomimo iż z okoliczności przedmiotowej sprawy jednoznaczny wynika, iż Skarżąca nie złożyła skargi w przypisanym terminie z przyczyn od niej niezależnych, czego potwierdzeniem jest fakt, iż decyzja Prezesa NFZ będąca przedmiotem zaskarżenia nie wskazywała Skarżącej jako jej adresata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych niż wskazanych w nim przyczyn. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Z art. 87 § 1 p.p.s.a. wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć (por. postanowienie NSA z 30 maja 2018 r., sygn. akt II FZ 227/18). Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Zanim jednak sąd przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie zaś od daty ustania przyczyny uchybienia np. w przypadku choroby od jej zakończenia (por. postanowienie NSA z 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 20/11). Z treści przywołanych przepisów wynika, że w pierwszej kolejności obowiązkiem sądu administracyjnego jest zbadanie, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w zakreślonym przez ustawodawcę siedmiodniowym terminie, liczonym od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. Ocena braku winy w uchybieniu terminowi aktualizuje się dopiero po uprzednim ustaleniu, że sam wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Tymczasem Sąd pierwszej instancji nie ustalił jednoznacznie tej kluczowej dla sprawy okoliczności, gdyż z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, w jakiej dacie - według Sądu - ustała przyczyna uchybienia terminowi. Istotne jest przy tym, że choć Sąd odrzucił wniosek jako spóźniony to stwierdził, że stało się tak z uwagi na niewykazanie przez Skarżącą braku winy w uchybieniu terminowi, czemu dał wyraz w uzasadnieniu postanowienia rozważając kwestię chociażby poprawności sentencji, doręczenia, jak też pouczenia zawartego w decyzji, której próbę zaskarżenia podjęła Skarżąca. Treść uzasadnienia koncentruje się bowiem na wykazaniu, że w niniejszej sprawie doszło do skutecznego doręczenia Skarżącej decyzji, co jest irrelewantne z punktu widzenia terminowości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, której uchybiła Skarżąca. Okoliczność prawidłowego doręczenia decyzji może mieć znaczenie dla oceny istnienia braku winy w uchybieniu terminowi, nie zastępuje jednak obowiązku ustalenia przez Sąd daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, od której biegnie termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. Tego rodzaju rozważania mają naturę merytoryczną, co nie przystaje do dyspozycji art. 88 p.p.s.a. Powody dla których Skarżąca nie wniosła skargi do Sądu, jak np. zarzucane niewskazanie adresata decyzji, mogą zostać rozważone jedynie po ustaleniu terminu ustania przyczyny uchybienia i zbadaniu czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w zakreślonym przez ustawodawcę siedmiodniowym terminie. Jednocześnie nie można uznać za wystarczające w zakresie daty ustalenia ustania przyczyny uchybienia terminowi twierdzenie, że "termin trzydziestu dni do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozpoczął swój bieg 28 lipca 2024 r., a jego koniec upłynął ostatecznie wraz z dniem 26 sierpnia 2024 r. Z kolei wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą oraz z załącznikami do skargi został złożony przez Skarżącą dopiero w dniu 10 listopada 2025 r.", co ma - zdaniem Sądu - przemawiać za brakiem terminowego wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Dwoisty charakter wywodu Sądu nie pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że rozważania te ukierunkowane były na ustalenie, jaką datę początkową przyjął Sąd jako datę początkową ustania przyczyny uchybienia terminu przez Skarżącą i od której to daty rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Fakt, że według ustaleń Sądu, decyzja doręczona została Spółce 27 lipca 2024 r. i uchybiła ona trzydziestodniowemu terminowi na wniesienie skargi, nie jest wszak kwestionowany skoro złożyła ona przedmiotowy wniosek. Zarazem przytoczony fragment uzasadnienia Sądu pierwszej instancji w żaden sposób nie wyjaśnia, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi. Może być bowiem tak, że między datą otrzymania decyzji (27 sierpnia 2024 r.) a dniem wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (10 listopada 2025 r.), czego Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza, wystąpiły po stronie Spółki tego rodzaju niezawinione okoliczności, które uniemożliwiły jej terminowe wniesienie skargi. Jednakże wpierw rolą Sądu jest ustalenie, kiedy okoliczności te ustały i czy od tej daty, wniosek został złożony w ustawowym terminie siedmiu dni. Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając skargę na podstawie art. 88 p.p.s.a. nie wskazał, jaką faktycznie przyjął datę jako datę początkową ustania przyczyny uchybienia terminu przez Skarżącą i od której to daty rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Nie wyjaśnił jednocześnie jaki widzi związek pomiędzy datą 27 lipca 2024 r., kiedy to Spółka otrzymała decyzję a datą 10 listopada 2025 r., w którym to dniu wniosła o przywrócenie terminu na wniesienie skargi. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brakuje więc odpowiednich i wyczerpujących wyjaśnień Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Lakoniczność i niespójność zaskarżonego postanowienia przemawia zatem za jego uchyleniem. Warto podkreślić, że pomimo przytoczenia twierdzenia - popartymi zresztą dowodami - o tym, że Skarżąca na rozprawie 22 października 2025 r. przed sądem powszechnym dowiedziała się o wydaniu kwestionowanej decyzji, zaś pełnomocnik Skarżącej zapoznał się z treścią decyzji w czytelni Sądu 3 listopada 2025 r., nie odniósł się rzeczowo do tego twierdzenia w kontekście ustania przyczyny uchybienia terminowi. To, że - jak przyjął Sąd - decyzję doręczono Skarżącej w sposób prawidłowy, może mieć wpływ na merytoryczną ocenę wniosku, nie ma jednak przesądzającego znaczenia dla ustalenia daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza przy tym, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu liczonego od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Ponownie rozpoznając wniosek Sąd pierwszej instancji dokładnie wyjaśni w uzasadnieniu postanowienia jaką konkretną datę i dlaczego przyjmuje za datę ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia skargi i ustali wówczas, czy został on wniesiony z zachowaniem siedmiodniowego terminu. Jeżeli Sąd pierwszej instancji nie dopatrzy się spóźnienia wystąpienia z wnioskiem przez Skarżącą, wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać rozpoznany merytorycznie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego przez Skarżącą wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 listopada 2025 r., nadanym przez art. 1 pkt 6 i art. 2 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2025 r. poz. 1427).