II GZ 189/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. S. na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego zawarte w punkcie 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 738/17 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 738/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając w trybie art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), po rozpoznaniu skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gry na automacie poza kasynem gry, w punkcie 3 tego wyroku zasądził od skarżącej na rzecz organu kwotę 2000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Jako podstawę zasądzenia tych kosztów postępowania WSA wskazał art. 203 p.p.s.a. Zażalenie na pkt 3 powyższego wyroku, rozstrzygający o zwrocie przez skarżącą na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kosztów postępowania kasacyjnego złożyła skarżąca B. S., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: I . przepisów postępowania w postaci art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wadliwe uzasadnienie postanowienia, nieodpowiadająca wymogom tego przepisu; II. naruszenie przepisów postępowania, które polegało na zastosowaniu przepisu art. 203 p.p.s.a., w sytuacji gdy przepis ten nie powinien być zastosowany, bowiem w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek do zastosowania przepisu art. 207 § 2 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do nieuzasadnionego zasądzenia od strony na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że wyrokiem z 7 marca 2018 r. (sygn. akt III SA/Łd 738/17) WSA w Łodzi, po rozpoznaniu w trybie autokontroli skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji w Łodzi z dnia 4 grudnia 2017 r. od wyroku tego Sądu z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 738/17, w pkt 1 uchylił zaskarżony wyrok, w pkt 2 oddalił skargę, w pkt 3 zasądził od skarżącej na rzecz organu kwotę 2000 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. W ocenie skarżącej Sąd w ogóle nie uzasadnił w wyroku braku zastosowania przepisu art. 207 § 2 p.p.s.a. pomimo istnienia okoliczności uzasadniających konieczność jego zastosowania. We wskazanym przepisie wprowadzono rozwiązanie, które pozwala w sytuacjach szczególnie uzasadnionych odejść od stosowania reguły odpowiedzialności za wynik postępowania kasacyjnego wynikającej z art. 203 i 204 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżąca w żaden sposób nie dała powodu do wywołania kontroli instancyjnej spornego wyroku, a konieczność ewentualnego uchylenia wyroku w postępowaniu kasacyjnym, obciąża wyłącznie Sąd I – instancji, którego orzeczenie wykraczające poza granice skargi, dało asumpt do wniesienia skargi kasacyjnej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Rozpoznawane zażalenie zostało wniesione w oparciu o wskazaną podstawę i obejmuje punkt 3 wyroku WSA w Łodzi z dnia 7 marca 2018 r. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie wydane w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego odpowiada prawu. Na wstępie należy zauważyć, że skarżąca wnosząc zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów zawarte w punkcie 3 wyroku Sądu I instancji, w istocie kwestionuje zasadę zasądzenia kosztów postępowania od niej na rzecz skarżącego kasacyjnie organu. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje zasada, że koszty postępowania obciążają strony, w zakresie, w jakim są związane z ich udziałem w tym postępowaniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z kolei art. 200 p.p.s.a. stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie trym ostatnim przepisem w rozpoznawanej sprawie skarżącej w punkcie 2 wyroku WSA z 7 listopada 2017 r. zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego. Kwestia ta nie została zaskarżona niniejszym zażaleniem, wobec czego sąd kasacyjny stwierdza, że z tak zasądzonymi kosztami strona się zgadza. Przechodząc zatem do oceny postanowienia obejmującego swym zakresem zasądzenie kosztów za postępowanie kasacyjne, przeprowadzone w rozpoznawanej sprawie w trybie autokontroli, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zasądzenie od skarżącej na rzecz skarżącego kasacyjnie organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego było uzasadnione. Wobec powyższego zawarte w wyroku WSA w Łodzi rozstrzygnięcie o kosztach tego postępowania odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do argumentacji strony odnośnie do niezastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 207 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części stwierdza, iż uznanie przez sąd, że zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na takie odstąpienie wyraźnie zostało sformułowane przez ustawodawcę jako możliwość, a nie obowiązek. Oznacza to, że stwierdzenie wystąpienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", o których stanowi powołany przepis, zależy od swobodnej oceny Sądu. Stosując art. 207 § 2 p.p.s.a. sąd działa w sposób uznaniowy. W sytuacji jego zastosowania powinien zatem dokonać oceny uwzględniającej okoliczności sprawy, które miały wpływ na podjęcie takiego rozstrzygnięcia. Miarkowanie kosztów bądź całkowite odstąpienie od ich zasądzenia, co jednak należy podkreślić, wciąż pozostaje do uznania przez Sąd, stanowiąc tym samym jego fakultatywne uprawnienie, nie zaś obowiązek stosowania. Wynika to z faktu, iż ustawodawca, stosując zwrot "może", pozostawił kwestię zastosowania w konkretnej sprawie tego przepisu uznaniu sądu. Nic zatem nie stoi na przeszkodzie, aby pomimo uchylenia w postępowaniu kasacyjnym wyroku WSA uwzględniającego skargę z powodów innych niż w niej wskazane oraz poparcia przez skarżącą skargi kasacyjnej wniesionej przez organ, względnie zaistnienia innej przesłanki, sąd orzekł o zwrocie dla strony skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania w sytuacji gdy została ona uwzględniona – nawet jeżeli działo się to w trybie autokontroli. W sytuacji gdy Sąd nie widzi zasadności zastosowania w sprawie art. 207 § 2 p.p.s.a., nie jest więc zobowiązany do wyjaśniania, dlaczego nie zastosował regulacji zawartej w treści omawianego przepisu i zasądził koszty w pełnej wysokości dla skarżącego kasacyjnie. Zważywszy na powyższe, zarzut zażalenia, że Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie powinien był zastosować art. 207 § 2 p.p.s.a., nie jest więc zasadny. Przy rozstrzygnięciu, które zapadło w niniejszej, tj. przy uwzględnieniu skargi kasacyjnej organu i uchyleniu wyroku wydanego w I instancji, stronie, która skarżyła kasacyjnie wadliwy wyrok WSA, należał się zwrot kosztów za przeprowadzone postępowanie kasacyjne zainicjowane jego środkiem zaskarżenia. A zatem za prawidłowe Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, który skarżył kasacyjnie. Podstawę do wymierzenia kosztów w rozpoznawanym przypadku stanowił zatem art. 203 p.p.s.a., zgodnie z którym stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego – jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa niezbędne elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie postanowienia wyroku sądu administracyjnego, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W judykaturze prezentowany jest pogląd, że wskazany przepis może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (vide uchwała NSA z 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09). Ponadto w orzecznictwie przyjmuje się, że z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (por. m.in. wyrok NSA z 19 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 85/11). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawartego w wyroku spełnia wymagania wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a. WSA odniósł się do wszystkich zagadnień istotnych z punktu widzenia kontrolowanego rozstrzygnięcia administracyjnego oraz przedstawił swoje stanowisko w sposób, który pozwala na jego kontrolę instancyjną. W świetle okoliczności sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie w zakresie zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, zawarte w punkcie 3 wyroku WSA z dnia 7 marca 2018 r. jest prawidłowe i w sposób właściwy określa stronę zobowiązaną do zwrotu kosztów organowi w sytuacji uwzględnienia jego skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.