II GZ 193/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1784/23 w zakresie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1784/23 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1784/23 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1784/23 w zakresie odrzucenia skargi L. J. na postanowienie Wojewódzkiej Komisji ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w Rzeszowie z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr S-II.101.1.26.2022 w przedmiocie stwierdzenia niezgodności z prawem orzeczenia w zakresie ustalenia zdarzenia medycznego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 13 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1784/23, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił zażalenie L. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 czerwca 2024 r. w zakresie odrzucenia zażalenia na postanowienie tego sądu z dnia 9 kwietnia 2024 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej od postanowienia WSA w Rzeszowie z dnia 18 grudnia 2023 r. odrzucającego skargę L. J. na postanowienie Wojewódzkiej Komisji ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w Rzeszowie z dnia 29 sierpnia 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia niezgodności z prawem orzeczenia w zakresie ustalenia zdarzenia medycznego. Sąd I instancji uzasadniając zaskarżone orzeczenie wskazał, że w dniu 20 czerwca 2024 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 czerwca 2024 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 15 lipca 2024 r. wezwano stronę do uiszczenia wpisu sądowego od złożonego zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt II GZ 360/24, oddalił zażalenie skarżącej na powyższe zarządzenie z dnia 15 lipca 2024 r. Następnie pismem z dnia 21 listopada 2024 r. wezwano skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od zażalenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie doręczono skarżącej w dniu 22 listopada 2024 r., jednakże należny wpis nie został przez nią uiszczony. Odrzucając zażalenie WSA stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znalazł przepis art. 220 § 3 p.p.s.a., bowiem pomimo wezwania Sądu nie uzupełniono braku fiskalnego zażalenia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca wskazując, że w toku postępowania występowała bez pełnomocnika, co - wobec treści art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - winno skutkować nieważnością dotychczasowego postępowania. W związku z powyższym skarżąca wniosła o rozpoznanie niniejszego zażalenia w trybie art. 195 § 2 p.p.s.a. i chylenie postanowienia przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Sąd – niezależnie od stanu majątkowego strony postępowania – ustanawia dla niej pełnomocnika w przypadku konieczności napisania skargi kasacyjnej. W dalszej części zażalenia wskazano, że pouczenia sądowe dołączane do postanowień Sądu zawierają błędne informacje o konieczności ponoszenia przez skarżącą wpisu od zażalenia, co stanowi naruszenie art. 6 p.p.s.a. Ponadto zdaniem skarżącej, postępowanie w niniejszej sprawie jest wolne od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W myśl ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 o działalności leczniczej, działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych (art. 3 ust. 1 ustawy), Wojewódzkie Komisje ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych orzekały o zdarzeniach medycznych, które były skutkiem udzielania świadczeń zdrowotnych w myśl art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 52, poz. 417). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Jednocześnie w myśl art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Zgodnie z treścią art. 220 § 1 zdanie 2 p.p.s.a., z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Przepis art. 220 § 3 p.p.s.a. stanowi zaś, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Przywołane normy składają się na regulację, zgodnie z którą strona wnosząca pismo do sądu administracyjnego jest obowiązana uiścić od niego opłatę. Zaniedbanie tego obowiązku, pomimo prawidłowego wezwania sądu do uzupełnienia braku fiskalnego, skutkuje zastosowaniem rygoru przewidzianego w przepisach prawa. Jeżeli pismem tym jest jeden ze środków zaskarżenia wymienionych w art. 220 § 3 p.p.s.a., to sąd takie pismo odrzuci. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji pismem z dnia 21 listopada 2024 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 listopada 2024 r., prawidłowo wezwał stronę do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 15 lipca 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionego zażalenia w kwocie 100 zł oraz prawidłowo pouczył stronę o wynikających z art. 220 § 3 p.p.s.a. konsekwencjach niezastosowania się do wezwania, tj. o rygorze odrzucenia zażalenia wskutek nieuiszczenia wpisu w terminie 7 dni od daty doręczenia tego wezwania. Jak wynika z akt sprawy powyższe wezwanie zostało odebrane osobiście przez skarżącą w dniu 22 listopada 2024 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru – karta akt sądowych nr 142). Tym samym termin na uzupełnienie dostrzeżonego braku fiskalnego zażalenia upływał z dniem 29 listopada 2024 r. W piśmie nadanym osobiście na Biurze Podawczym WSA w Rzeszowie w dniu 25 listopada 2024 r. skarżąca złożyła oświadczenie, w którym stwierdziła, że skierowane do niej wezwania są bezprawne w świetle art. 227 § 2 p.p.s.a. Ponadto podtrzymała swoją dotychczasową argumentację odnośnie do zwolnienia jej z kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Podkreślić w tym miejscu należy, że złożone w czasie biegu terminu przewidzianego na uiszczenie wpisu sądowego, oświadczenie strony, w którym podjęła ona kolejną polemikę z zasadnością wezwania jej do uregulowania opłaty sądowej, pozostaje bez wpływu na upływ 7-dniowego terminu określonego w ustawie na dokonanie tej czynności procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że oświadczenie skarżącej nie przerwało biegu ustawowego terminu, a zatem w ciągu 7 dni od dnia odbioru wezwania, tj. do 29 listopada 2024 r. skarżąca miała czas na uregulowanie należnej opłaty. Skoro zaś termin ten upłynął bezskutecznie, bowiem strona nie uiściła należnego w sprawie wpisu sądowego, zasadnym było odrzucenie nieopłaconego zażalenia. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż zażalenie dotknięte było brakiem fiskalnym, a Sąd I instancji zasadnie odrzucił zażalenie, od którego strona nie uiściła wymaganego wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje w tym miejscu, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, w myśl którego powinna być ona zwolniona od kosztów sądowych (w tym wpisu) na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O zwolnieniu od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 p.p.s.a. decyduje wyłącznie to, czy przedmiot skargi dotyczy jednej ze spraw wymienionych w tym przepisie, niezależnie od tego, czy stroną skarżącą jest osoba fizyczna czy inny podmiot, jak również od tego, czy podmiot ten mógłby skutecznie ubiegać się o takie zwolnienie w ramach prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 65/07, ONSAiWSA 2007/4, poz. 80). Jak wynika z akt sprawy, w przedmiotowej materii Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt II GZ 360/24 prawomocnie i ostatecznie rozstrzygnął już kwestię, że przedmiot niniejszej sprawy dotyczący odszkodowania i zadośćuczynienia przed jedną z wojewódzkich komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych nie odnosi się do zakresu świadczeń leczniczych w rozumieniu art. 239 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Tym samym NSA uznał, że sprawa niniejsza podlega ogólnemu obowiązkowi uiszczania kosztów sądowych wynikającemu z art. 199 p.p.s.a. W ocenie NSA nie ma również racji skarżąca twierdząc, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła nieważność postępowania z uwagi na brak reprezentacji strony przez pełnomocnika profesjonalnego. Zgodnie z przyjętym w doktrynie i judykaturze stanowiskiem, nie może dojść do naruszenia art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wskutek tego, że strona z uwagi na sytuację osobistą i majątkową nie miała możliwości ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność, czy strona posiada wystarczające środki finansowe na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, może być rozpoznawana jedynie w ramach postępowania o przyznanie prawa pomocy, a nie w ramach zarzutu stwierdzenia nieważności postępowania (vide: postanowienie NSA z 7 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2181/10, LEX nr 742342). Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wpis w rozpoznawanej sprawie był należny, bowiem w postępowaniu nie wystąpiło ani przedmiotowe, ani podmiotowe zwolnienie od kosztów sądowych. W związku ze skutecznie doręczonym w dniu 22 listopada 2024 r. wezwaniem do wykonania prawomocnego wezwania o uiszczeniu wpisu sądowego, koniec terminu na dokonanie tej czynności procesowej przypadał na dzień 29 listopada 2024 r. Wezwanie to było precyzyjne i klarowne, jasno określało również negatywne konsekwencje nieuiszczenia wpisu sądowego od wniesionego przez stronę zażalenia. Bezskuteczny upływ powyższego terminu musiał zatem skutkować odrzuceniem zażalenia w przedmiotowej sprawie, co też prawidłowo uczynił Sąd I instancji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.