II GZ 210/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 18 lutego 2013 r. sygn. akt IV SAB/Gl 143/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi L. S. na bezczynność Prezydenta Miasta R. w przedmiocie umorzenia należności postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia [...] października 2012 r. L. S. (zwana dalej także: Skarżącą) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. skargę na bezczynność Prezydenta Miasta R. w przedmiocie umorzenia należności czynszowych. W dniu [...] grudnia 2012 r. Skarżąca złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy. Sąd w uzasadnieniu powołał się na treść art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ponadto Sąd powołał się na art. 247 P.p.s.a., z którego wynika, że prawo pomocy nie przysługuje w razie oczywistej bezzasadności skargi, czyli w sytuacji gdy obowiązujące przepisy prawa jednoznacznie wykluczają możliwość uwzględnienia żądania Skarżącej. Zgodnie z regulacją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a zasadą jest dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej jedynie wówczas, gdy organy administracyjne realizują zadania administracji publicznej w formach władczych lub stanowiących, a więc właściwych dla działania administracyjnoprawnego. Podobnie, skarga na bezczynność organu dopuszczalna jest tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia czy akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia lub uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd wskazał, że L. S. domagała się, przyznania przez prawa pomocy w sprawie z jej skargi na bezczynność Prezydenta Miasta R. w przedmiocie umorzenia zaległości czynszowych za zajmowany lokal mieszkalny. Zasady umarzania tych należności zostały uregulowane odpowiednią uchwałą Rady Miasta R. Należności, których umorzenia domaga się skarżącą wynikają wprost ze stosunku cywilnoprawnego łączącego skarżącą z Gminą to jest z umowy najmu lokalu mieszkalnego. Zatem umowa ta podlega uregulowaniom mającym charakter cywilnoprawny, a co się z tym wiąże wszelkie roszczenia z niej wynikające poddane zostały właściwości sądów powszechnych, uprawnionych do rozpoznawania spraw cywilnych. Dlatego też organ administracji nie wydaje w tym zakresie władczych rozstrzygnięć o charakterze indywidualnym, których kontroli dokonywałby sąd administracyjny. Sąd uznał więc, że w sprawie tej istnieje oczywista bezzasadność skargi, a prawo pomocy w takim przypadku nie przysługuje Skarżącej, ponieważ sprawa nie była objęta kognicją sądu administracyjnego. L. S. złożyła zażalenie na postanowienie z dnia 18 lutego 2013 r., wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca powołała się na fakt, iż Sąd błędnie zauważył, iż powodem złożenia skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania dotyczy umorzenia zaległości. Tymczasem Skarżąca powołuje się na brak decyzji zawierającej uzasadnienie odmowy umorzenia należności, od której mogłaby się odwołać. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 pkt 1 zd. 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednakże art. 247 P.p.s.a. wskazuje, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W przedmiotowej sprawie podstawą oddalenia wniosku L. S. o przyznanie prawa pomocy nie była sytuacja rodzinna i majątkowa Skarżącej, lecz oczywista bezzasadność skargi. Skarżąca wniosła w niniejszej sprawie skargę na bezczynność Prezydenta Miasta R. w sprawie umorzenia należności czynszowych. Wierzytelność pieniężna, której umorzenia domaga się Skarżąca wynika ze stosunku cywilnoprawnego tj. z umowy najmu lokalu, wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Określenie zasad umarzania należności czynszowych za lokal pozostaje w gestii jednostki samorządu terytorialnego, zgodnie z normą zawartą w art. 59 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 ze zm.). Przepis ten wskazuje wyraźnie, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom podległym, mogą być umarzane albo ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty, na zasadach określonych przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. W niniejszej sprawie kwestię tę reguluje uchwała Rady Miasta R. nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych, mających charakter cywilnoprawny, miasta R. i jednostek podległych oraz wskazania organów lub osób do tego uprawnionych. § 10 tej uchwały wskazuje, że umorzenie należności, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności należności następuje na podstawie przepisów prawa cywilnego np. w formie ugody lub jednostronnego oświadczenia woli Prezydenta Miasta. W takim stanie rzeczy, skoro Prezydent Miasta R. nie ma umocowania do podjęcia jakiegokolwiek aktu administracyjnego w przedmiocie umorzenia zaległości czynszowych Skarżącej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a p.p.s.a., zaskarżona w niniejszej sprawie bezczynność nie mieści się w granicach kognicji sądu administracyjnego wyznaczonej treścią art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił L. S. przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 P.p.s.a, gdyż potrzeba zastosowania tego przepisu zachodzi również w sytuacji, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. Dotyczy to również przypadku, gdy po dokonaniu wstępnej analizy skargi sąd stwierdzi, iż jest niewłaściwy do jej rozpoznania. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.