II GZ 216/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia radcy prawnej W. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 754/11 w zakresie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2011 r. w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przyznał radcy prawnemu W. P. wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 295,20 zł, w tym podatek od towarów i usług w wysokości 55,20 zł. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem skargi była decyzja w o odmowie umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydana w oparciu o art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), która nie rozstrzygała bezpośrednio kwestii związanych z wysokością składek (odsetek za zwłokę), lecz przesądzała tylko o wystąpieniu w konkretnym przypadku podstaw do zastosowania preferencji w spłacie należności składkowych. Z tego względu WSA przyjął, że sprawa ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia należności składowych nie jest sprawą, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, zatem podstawą ustalenia wysokości stawki za czynności radcy prawnego podjęte przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w sprawie, mógł być § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), dalej jako: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., przy czym kwota wynagrodzenia ulegała zwiększeniu o należny podatek od towarów i usług zgodnie z treścią § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. orzekł powołując w podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej jako: p.p.s.a. Zażalenie na to postanowienie wniosła radca prawny W. P. wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie wynagrodzenia w kwocie 2952 zł, w tym podatek od towarów i usług w wysokości 552 zł. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., poprzez niewłaściwą wykładnię art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a i w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie poprzez przyznanie wynagrodzenia na podstawie art. 14 ust. 2 lit. c zamiast na podstawie art. 14 ust. 2 lit. a. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie była należność pieniężna z tytułu odsetek, a więc sprawa była sprawą o należność pieniężną, obejmującą konkretną kwotę, której umorzenia odmówiono. Według wnoszącej zażalenie, pojęcie sprawy, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.) nie może być ani tożsame ani zawężone jak to miało by wynikać z interpretacji przedstawionej w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt II FPS 2/09 podjętej na gruncie wyjaśniania pojęć występujących w treści przepisów p.p.s.a. a więc interpretacji z zawężonej, bo uchwała została podjęta w odniesieniu do konkretnego sformułowania i to występującego także w konkretnym jej przepisie (art. 231 p.p.s.a.). Pojęcie "sprawy, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna", a więc pojęcia sformułowanego w art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. nie można ograniczać do decyzji, aktów lub czynności tylko kreujących określoną należność pieniężną, bądź stwierdzających ich istnienie, albowiem odsetki za zwłokę nie wynikają z treści decyzji (aktu) tylko generalnie z ustaw tak co do obowiązku ich płacenia jak i co do ich stawki albo z umowy, a ta konkretna decyzja odmowna dotyczyła kwoty odsetek a odsetki są należnością pieniężną, czyli sprawą jest sprawą o której jest mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. a nie żadną inną sprawa w rozumieniu tegoż art. lit. c. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i podlega oddaleniu. Na wstępie należy podnieść, że sprawa w analogicznym stanie faktycznym i prawnym była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniu z dnia 30 marca 2006 r., sygn. akt II GZ 33/06 (orzeczenie opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach umieszczonej na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd tam przedstawiony. Przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., w § 14 ust. 2 pkt 1 określają stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji wprowadzając dwa kryteria ustalenia ich wysokości, a mianowicie kryterium wartości przedmiotu sporu i kryterium przedmiotowe. Kryterium wartości przedmiotu sporu odsyła do uregulowań zawartych w § 6 tego rozporządzenia. Natomiast według kryterium przedmiotowego podzielono sprawy, w których radca prawny dokonywał czynności na te, których przedmiotem jest decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego i na pozostałe /inne/ sprawy. Taki podział ustalenia stawki minimalnej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest konsekwencją przyjęcia obu wymienionych kryteriów w całym rozporządzeniu, przy czym, o ile z przepisów określających stawki minimalne w sprawach cywilnych, ze stosunku pracy i ubezpieczeń społecznych można wywieść tezę, że przepisy regulujące stawki z uwagi na kryterium przedmiotowe są przepisami szczególnymi w stosunku do ogólnej normy zawartej w § 6, to taki pogląd będzie nieuprawniony w relacji § 6 rozporządzenia do § 14 ust. 2 pkt 1 lit. b. Niewątpliwie przy tym przepis § 14 ust. 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia, określający wysokość minimalnej stawki w sprawach skarg na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a tego rozporządzenia. W świetle dotychczasowych uwag należy dojść do wniosku, że przepis § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia stanowi podstawę określenia stawki za czynności radcy prawnego wówczas, gdy przedmiotem zaskarżenia przed sądem administracyjnym I instancji nie była decyzja bądź postanowienie Urzędu Patentowego, ani też sprawa dotycząca należności pieniężnej. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji uznał, iż przedmiotem skargi była inna sprawa, o której stanowi § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia i w oparciu o ten przepis wydał kwestionowane zażaleniem postanowienie. Z kolei składająca zażalenie uważa, że przedmiotem skargi była sprawa dotycząca należności pieniężnych i zarzuca Sądowi I instancji naruszenia § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (zapewne omyłkowo powoływany w zażaleniu jako art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a, poprzez niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c zamiast na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a. Zważyć, więc trzeba, że przedmiotem skargi wniesionej do Sądu I instancji była decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek, wydana na podstawie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten w ust. 1 wprowadza możliwość umorzenia należności z tytułu składek w całości lub części, w ust. 2 ogranicza tę możliwość jedynie to sytuacji całkowitej nieściągalności zaległych należności, a w kolejnej jednostce redakcyjnej zawiera legalną definicję pojęcia "całkowitej nieściągalności". Analiza przytoczonych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prowadzi do wniosku, iż jakkolwiek przedmiotem żądania ubezpieczonego jest umorzenie określonej kwoty zaległej to wysokość tej kwoty nie ma bezpośredniego znaczenia dla ustalenia całkowitej nieściągalności długu, o której mowa w art. 28 ust. 2 tej ustawy. Decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek nie rozstrzyga kwestii związanych z wysokością tych składek, lecz przesądza o braku podstaw do umorzenia kwoty wynikającej z zaległości. Z tego względu przyjąć należy, że, wbrew twierdzeniom i argumentom zażalenia, sporna sprawa nie była sprawą, której przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna. Podstawą ustalenia wysokości stawki za czynności radcy prawnego podjęte przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w sprawie skargi na decyzję odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek, wydana na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, był zaś przepis § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że przedmiotem skargi jest inna sprawa w rozumieniu przywołanego § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni ten pogląd podziela i dlatego na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.