II GZ 217/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Burmistrza Miasta J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 1136/06 o uzupełnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Kr 1136/06 w zakresie odmowy zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi Burmistrza Miasta J. na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. z dnia [...] maja 2006 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K. Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., po rozpoznaniu sprawy ze skargi Burmistrza Miasta J. na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały, uchylił zaskarżoną uchwałę. Sentencja wyroku nie zawierała rozstrzygnięcia o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, ale w jego uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że przepis art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stanowi o zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia skargi w postępowaniu sądowym prowadzonym w relacji organ państwowy – podatnik, natomiast w sprawie skargi jednostki samorządu terytorialnego na rozstrzygnięcie nadzorcze RIO relacja ta nie występuje. Następnie postanowieniem z dnia 25 września 2007 r. WSA uzupełnił wyrok z dnia 6 grudnia 2006 r. w ten sposób, że dotychczasową sentencję oznaczył jako pkt 1 i dodał pkt 2 w brzmieniu: "nie obciąża Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. obowiązkiem zwrotu skarżącemu kosztów postępowania". W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd stwierdził, że w wyroku nie zawarł rozstrzygnięcia o kosztach, do którego zamieszczenia był zobligowany na podstawie art. 209 p.p.s.a., jednocześnie podkreślając, że w jego uzasadnieniu wyjaśnił, z jakich względów nie zasądził kosztów. W zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie Burmistrz Miasta J. wniósł o jego zmianę poprzez zasądzenie na rzecz skarżącego minimalnych kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 2. 400 zł oraz kosztów opłaty sądowej. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 199, art. 200 i art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie opłat za czynności radców prawnych, a także art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 165 Konstytucji RP. Uzasadniając zarzuty podniesiono, że strona przegrywająca sprawę powinna, zgodnie z treścią przepisu art. 200 p.p.s.a. zwrócić zarówno opłatę, jak i koszty zastępstwa procesowego, jako koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw. Ponadto, w ocenie autora zażalenia, pogląd Sądu I instancji, iż kosztów nie zasądza się, jeżeli Gmina skarży rozstrzygnięcie nadzorcze RIO, świadczy o nierówności stron postępowania, na korzyść RIO. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione, jednakże przed odniesieniem się do zarzutów w nim podniesionych, należy wyjaśnić kwestie prawne, które uszły uwadze zarówno wnoszącemu środek odwoławczy, jak i Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K. Otóż przedmiotem rozpoznania Sądu I instancji w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1136/06 było rozstrzygniecie nadzorcze uprawnionego organu nadzoru stwierdzające nieważność zarządzenia Burmistrza Miasta J. z dnia [...] marca 2006 r. w przedmiocie zmian w budżecie. Skarga na ten akt nadzoru, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a., została wniesiona na podstawie art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). W myśl art. 100 ustawy o samorządzie gminnym postępowanie sądowe, o którym mowa w artykułach poprzedzających jest wolne od opłat sądowych. Z kolei art. 212 § 1 p.p.s.a. stanowi, że opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna. Zgodnie natomiast z art. 214 § 1 p.p.s.a. do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. skarga została wniesiona na podstawie art. 98 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym i na mocy art. 100 tej ustawy zwolniona była od opłaty sądowej. Zaistniała zatem sytuacja, w której ustawa szczególna wyłączała regulację zawartą w art. 214 § 1 p.p.s.a. Z akt postępowania sądowoadministracyjnego wynika jednak, że strona skarżąca z pominięciem omówionych przepisów prawnych, uiściła wpis, a Sąd I instancji nie dostrzegając tego nie zwrócił wpisu w trybie, o którym mowa w art. 225 p.p.s.a. Jednakże to zaniechanie po stronie Sądu nie uzasadnia żądania zasądzenia w wyroku (czy postanowieniu uzupełniającym wyrok) zwrotu kosztów nienależnie opłaconego wpisu. Przepis art. 200 p.p.s.a. stanowi o zwrocie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów, o których mowa w tym przepisie, nie można zaliczyć nienależnie uiszczonego wpisu, gdyż nie jest to koszt niezbędny do celowego dochodzenia praw. Skoro bowiem ustawodawca zwolnił określony zakres spraw z opłat sądowych (art. 100 o samorządzie gminnym), a mimo to opłata została uiszczona, to jej koszt jako niecelowy nie podlega zwrotowi w trybie art. 209 p.p.s.a. w związku z art. 200 p.p.s.a. Natomiast bezspornie do niezbędnych kosztów postępowania należy zaliczyć wydatki związane z reprezentowaniem strony przez profesjonalnego pełnomocnika. Sąd I instancji nie zasądził jednak zwrotu tych wydatków, gdyż przyjął, że przepis art. 200 p.p.s.a. nie obejmuje sytuacji, w której uwzględniono skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru wydany przez organ nadzoru (w tym wypadku Regionalną Izbę Obrachunkową). Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego poglądu. Przytaczany już uprzednio przepis art. 200 p.p.s.a. określa zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania, która wyraża się w tym, że w razie uwzględnienia skargi na organie administracji, który wydał zaskarżony akt, spoczywa obowiązek zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony przeciwnej, a zatem skarżącego. Żaden z przepisów ustawy procesowej nie wyłącza zastosowania omawianej zasady w sytuacji, gdy stroną skarżącą jest inny organ. W postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżący był reprezentowany przez radcę prawnego, który w skardze zawarł wniosek między innymi o zasądzenie kosztów zastępstwa. Sąd I instancji zobligowany był do uwzględnienia tego wniosku, a obliczenie kosztów powinno nastąpić w oparciu o art. 205 § 2 p.p.s.a. i przepisy rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Niezasądzenie zwrotu kosztów związanych z reprezentowaniem strony przez radcę prawnego stanowiło naruszenie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. co trafnie podniosła strona skarżąca w zażaleniu. Nietrafnie natomiast powołuje się w tym względzie na orzeczenie NSA z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt I GZ 46/05 (publ. w: ONSAiWSA 2005/6/121), które dotyczy zupełnie innej sytuacji faktycznej i prawnej, a mianowicie zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa prawnego poniżej stawek minimalnych, określonych w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w związku art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.