II GZ 241/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lipca 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 496/19 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Z. M. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 3 lipca 2019 r. (sygn. akt III SA/Gl 496/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), odrzucił skargę Z. M. (dalej zwanego "Skarżącym") na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] sierpnia 2018 r. (nr [...]) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji. WSA wskazał, że zaskarżone postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego zostało doręczone Skarżącemu w dniu 13 sierpnia 2018 r., a zatem 30-dniowy termin na wniesienie skargi (określony w art. 53 § 1 ppsa) upłynął w poniedziałek 12 września 2018 r. Natomiast skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 6 kwietnia 2019 r. W konsekwencji WSA uznał, że skarga - jako wniesiona po terminie - podlegała odrzuceniu. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA. Wniósł o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy WSA celem rozpoznania skargi. Podniósł, że zaskarżone postanowienie WSA zostało wydane bez należytego rozpatrzenia okoliczności wskazanych w dokumentach i korespondencji znajdujących się w aktach sprawy, z których jednoznacznie wynika, że Skarżący nie uchybił terminowi do wniesienia skargi. Skarżący wskazał, że w dniu 12 września 2018 r. nadał pismo, w którym nie zgodził się z zapadłym orzeczeniem Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego i wniósł o ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w celu sporządzenia skargi do WSA i reprezentowania Skarżącego w postępowaniu przed WSA. Skarżący dodał, że postanowieniem z 19 grudnia 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, jednak na skutek sprzeciwu Skarżącego WSA postanowieniem z 18 lutego 2019 r. (doręczonym Skarżącemu w dniu 8 marca 2019 r.) zmienił postanowienie referendarza sądowego w ten sposób, że przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie każdorazowej opłaty przewyższającej kwotę 50 zł, a w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalił. Skarżący przytoczył fragment uzasadnienia wspomnianego postanowienia WSA z 18 lutego 2019 r., gdzie stwierdzono m.in., że na obecnym etapie postępowania nie występuje przymus radcowsko-adwokacki, a Sąd będzie działał z urzędu (niezależnie od treści pism i zarzutów). Zdaniem Skarżącego, zacytowany fragment uzasadnienia prowadzi do wniosku, że Skarżący, aby skorzystać z prawa do skutecznego wniesienia skargi nie ma potrzeby angażowania profesjonalnego pełnomocnika i może opierać się na własnej wiedzy co do trybu i terminów jej wniesienia. W konsekwencji Skarżący uznał, że 30-dniowy termin do wniesienia skargi biegnie od doręczenia postanowienia WSA z 18 lutego 2019 r., a jeżeli tak, to wnosząc skargę w dniu 6 kwietnia 2019 r. nie uchybił terminowi, zważywszy że WSA uznał, że Skarżącemu nie jest konieczna pomoc profesjonalnego pełnomocnika celem skutecznego wniesienia skargi. Skarżący stwierdził, że zastosował się do stanowiska WSA i skargę wniósł samodzielnie. Gdyby natomiast przyjąć, że odrzucenie skargi byłoby zasadne tylko dlatego, że 30-dniowy termin upłynął 12 września 2018 r., to wszystkie czynności WSA i Skarżącego po tej dacie byłyby pozbawione sensu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. W zaskarżonym postanowieniu WSA ustalił, że postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego zostało skutecznie doręczone Skarżącemu w dniu 13 sierpnia 2018 r. W doręczonym postanowieniu organu znajduje się pouczenie, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia tegoż postanowienia stronie przysługuje prawo wniesienia skargi do WSA za pośrednictwem Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. Trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi od wspomnianego postanowienia przypadał na 12 września 2018 r. Ze znajdującej się w aktach sądowych koperty, w której znajdowała się skarga (k. 11 akt sądowych) wynika, że przesyłka ta została nadana w dniu 8 kwietnia 2019 r. Wprawdzie WSA błędnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że przesyłka ze skargą została nadana 6 kwietnia 2019 r., niemniej jednak błąd ten nie miał wpływu na zasadność oceny WSA, że skarga została złożona po terminie. Nie jest prawidłowe stanowisko Skarżącego wyrażone w zażaleniu, że: 1) skoro WSA nie przyznał mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, to Skarżący może opierać się na własnej wiedzy m.in. co do terminów wniesienia skargi, czyli - inaczej mówiąc - że nie jest związany terminami określonymi w ustawie oraz 2) termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg od dnia doręczenia postanowienia WSA w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przed wniesieniem skargi. Podkreślenia wymaga, że złożenie (przed wniesieniem skargi) wniosku o przyznanie prawa pomocy i ewentualne wyznaczenie pełnomocnika z urzędu pozostaje bez wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi, zaś zaskarżenie decyzji po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie w przypadku, gdy przywrócono termin do dokonania tej czynności procesowej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 435/13 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Brak przymusu radcowsko-adwokackiego na etapie postępowania przed sądem administracyjnym I instancji oznacza, że strona nie ma obowiązku dokonywania czynności procesowych za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, a więc - w szczególności - może samodzielnie sporządzić i wnieść skargę. W takim przypadku ustawodawca zabezpieczył interes strony skarżącej wprowadzając w art. 134 § 1 ppsa obowiązek rozstrzygania przez sąd w granicach danej sprawy (a więc niezależnie od treści pism i zarzutów stron postępowania). Sąd może jednak realizować ten obowiązek jedynie wówczas, gdy doszło do skutecznego wniesienia skargi, w tym zachowano termin do jej wniesienia albo termin ten został przywrócony na wniosek strony na podstawie art. 86 § 1 ppsa. W tej sprawie Skarżący złożył skargę po upływie 30-dniowego terminu liczonego od daty doręczenia postanowienia Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, lecz nie złożył wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 ppsa sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W tej sprawie skarga była niewątpliwie spóźniona, a zatem WSA zgodnie z prawem skargę tę odrzucił. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa oddalił zażalenie. PG