II FSK 435/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Op 452/12 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 30 grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2007 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Op 452/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 30 grudnia 2011 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2007 r. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że wskazana decyzja organu odwoławczego, zawierająca szczegółowe pouczenie o prawie, trybie i terminie do wniesienia od niej skargi, została doręczona skarżącemu osobiście w dniu 20 sierpnia 2012 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, która nadana została przez pełnomocnika strony w placówce pocztowej w dniu 26 października 2012 r. Mając zatem na względzie, że termin do zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. upływał z dniem 19 września 2012 r., Sąd pierwszej instancji odrzucił wniesioną skargę jako spóźnioną w oparciu o art. 53 § 1 i art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). W skardze kasacyjnej S. T. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucono naruszenie przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie przepisu art. 53 § 1 p.p.s.a., polegające na błędnej interpretacji zakresu terminów do wniesienia skargi przez ustanowionego pełnomocnika z urzędu, w sytuacji gdy 30-dniowy termin biegnie od dnia otrzymania przez pełnomocnika informacji o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu w sprawie przez właściwy organ samorządu adwokackiego, 2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i zastosowanie przepisu art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, ze skarga została wniesiona po upływie 30-dniowego terminu liczonego od dnia doręczenia decyzji, a termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 19 września 2012 r., 3. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na sporządzeniu uzasadnienia, które nie wyjaśnia w sposób należyty podjętego przez sąd rozstrzygnięcia, w szczególności nie wskazuje należycie i w sposób przejrzysty, jasny i spójny treści przepisów, na podstawie których odrzucono skargę skarżącego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniono, że po otrzymaniu przez skarżącego decyzji organu odwoławczego w dniu 20 sierpnia 2012 r. zwrócił się on z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, który został przez Sąd uwzględniony. Adwokat reprezentujący S. T. otrzymał pismo Okręgowej Rady Adwokackiej o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu dopiero w dniu 27 września 2012 r. Strona, powołując się na pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 253/05, wywodziła, że w opisanej sytuacji 30-dniowy termin do wniesienia skargi zaczął biec dopiero od dnia, w którym pełnomocnik powziął wiadomość o wyznaczeniu go przez właściwy organ samorządu zawodowego do reprezentowania skarżącego. W konsekwencji złożoną w niniejszej sprawie w dniu 26 października 2012 r. skargę należało uznać za wniesioną w terminie. Dodatkowo skarżący podkreślił, że możliwość skierowania wniosku o przywrócenie terminu, w terminie 7 dni od ustania przyczyny opóźnienia (w tym przypadku od chwili ustanowienia pełnomocnika z urzędu), wobec konieczności jednoczesnego złożenia skargi, stawiałaby stronę reprezentowaną przez pełnomocnika z urzędu w gorszej sytuacji aniżeli stronę reprezentowaną przez pełnomocnika z wyboru, co w oczywisty sposób narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa i prawo do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ustanowiony w powołanym przepisie termin jest terminem ustawowym, procesowym i prekluzyjnym. Oznacza to, że niedopuszczalne jest jego skracanie lub przedłużanie, zaś dokonanie czynności procesowej po jego upływie pozostaje bezskuteczne. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości określa zarówno początek biegu terminu do zaskarżenia (dzień doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie), jak i konsekwencje złożenia skargi po jego upływie. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skargę spóźnioną sąd jest zobowiązany odrzucić. W świetle przytoczonych unormowań kwestionowane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu należało uznać za odpowiadające prawu. Skoro skarżący S. T. odebrał decyzję organu drugiej instancji w dniu 20 sierpnia 2012 r., to przyjąć trzeba, że termin do złożenia skargi na powyższe rozstrzygnięcie upływał z dniem 19 września 2012 r. Zatem skarga wniesiona w dniu 26 października 2012 r. została – jak trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji – przekazana po upływie terminu do zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. Bez znaczenia dla upływu terminu do wniesienia skargi pozostawał fakt ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu. W świetle przepisów ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że w momencie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu termin do zaskarżenia decyzji "otwiera się na nowo". Taka interpretacja przeczyłaby jednoznacznej treści art. 53 § 1 p.p.s.a. nakazującemu liczenie terminu do wniesienia skargi od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w powołanym w skardze kasacyjnej postanowieniu NSA z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 253/05, które w świetle aktualnego orzecznictwa sądowego należy ocenić jako odosobniony. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na zasługujące na aprobatę prezentowane obecnie w judykaturze stanowisko, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy i ewentualne wyznaczenie pełnomocnika z urzędu pozostaje bez wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi (por. np. postanowienie NSA z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt II OZ 884/12 i powołane tam orzeczenia – treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl; zwanej dalej: "CBOSA"). Zaskarżenie decyzji po upływie trzydziestodniowego terminu jest więc możliwe wyłącznie w przypadku, gdy przywrócono termin do dokonania danej czynności procesowej. Zatem powoływana w rozpatrywanym przypadku niemożność dochowania terminu przez adwokata ustanowionego z urzędu mogłaby być rozważana na tle konkretnych okoliczności danej sprawy w ramach ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, którego jednak w niniejszej sprawie nie złożono. Nietrafne są przy tym zgłaszane przez skarżącego uwagi co do konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą w terminie 7 dni od chwili ustanowienia pełnomocnika z urzędu, co stawiałoby reprezentowaną przez niego stronę w gorszej sytuacji w stosunku do podmiotów reprezentowanych przez pełnomocników z wyboru. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że w przypadku wyznaczenia pełnomocnika z urzędu przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi ustaje dopiero w dniu, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. np. postanowienia NSA: z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 211/12; z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt I OZ 725/10 i z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II GZ 243/11 – treść orzeczeń dostępna w CBOSA). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty sformułowane w punkcie 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej za nieuzasadnione. Bezpodstawne były również twierdzenia dotyczące uchybień w zakresie art. 141 § 4 p.p.s.a. z uwagi na rzekome niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu – wbrew sugestiom skarżącego – wymieniono wszystkie przepisy prawa, które stanowiły podstawę wydanego orzeczenia (zarówno art. 53 § 1, jak i art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stad też podniesione w tym zakresie zarzuty pozostawały zupełnie gołosłowne. W kwestii wniosku pełnomocnika strony o zasądzenie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy wskazać, że sądem właściwym do rozstrzygnięcia o przyznaniu lub odmowie przyznania wynagrodzenia za wykonane zastępstwo prawne jest wojewódzki sąd administracyjny, który postanowił o przyznaniu stronie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia w oparciu o art. 184 p.p.s.a.