II OZ 884/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 12 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1034/11 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej A.D. w sprawie ze skargi A.D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem odrzucono skargę kasacyjną A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 1034/11, którym oddalono skargę A. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2011 r. w przedmiocie odmowy wydania decyzji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie odpis wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r. z uzasadnieniem doręczono A.D. w dniu 24 kwietnia 2012 r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał jej więc z dniem 24 maja 2012 r. Skarga kasacyjna wniesiona przez skarżącą 20 lipca 2012 r. została zatem wniesiona po upływie terminu do dokonania tej czynności. Sąd wskazał ponadto, że skarżąca w dniu 10 kwietnia 2012 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia ustanowiono dla niej adwokata z urzędu. Pismem z dnia 13 czerwca 2012 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu poinformowała Sąd o osobie wyznaczonego dla skarżącej pełnomocnika. Pismem z dnia 18 czerwca 2012 r. Sąd dokonał stosownego zawiadomienia dla pełnomocnika skarżącej, powiadamiając go jednocześnie o stanie sprawy. Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, nie mają jednak wpływu na ocenę zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej bowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przerywa biegu terminów procesowych. Sąd byłby zobligowany do uwzględnienia ww. okoliczności w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednak w niniejszej sprawie wniosek taki nie został złożony. Skargą kasacyjną A. D. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 177 § 1 oraz art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270, dalej: p.p.s.a.) poprzez niezasadne przyjęcie, że termin do złożenia skargi kasacyjnej nie został zachowany. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że nie jest zasadne stanowisko Sądu, który twierdzi, że termin na wniesienie skarg kasacyjnej zawsze należy liczyć od dnia doręczenia skarżącej odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Krótki termin na sporządzenie skargi kasacyjnej czyni niemożliwym jego dochowanie w sytuacji, gdy strona nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów związanych z opłaceniem pomocy adwokata. Przymus adwokacko-radcowski przy sporządzaniu i wnoszeniu skargi kasacyjnej nie może różnicować stron w dochodzeniu ich praw przed sądem w zależności od stanu majątkowego. Skarżąca w niniejszej sprawie zwróciła się o przyznanie praw pomocy. Procedura ustanowienia dla skarżącej pełnomocnika z urzędu trwała ponad 2 miesiące. Zachowanie 30-dniowego terminu do złożenia skargi kasacyjnej, liczonego od dnia doręczenia skarżącej odpisu wyroku wraz ze sporządzonym uzasadnieniem (tj. od dnia 24 kwietnia 2012 r.) było zatem wadliwe. W celu poparcia powyższego stanowiska skarżąca powołała się na postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 253/05 oraz postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 20 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 1779/06. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Wbrew stanowisku skarżącej przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości, co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem stronie skarżącej został doręczony odpis orzeczenia, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Przewidziany w art. 175 § 1 p.p.s.a. przymus adwokacko-radcowski nie oznacza, że ubieganie się o przyznanie pełnomocnika z urzędu ma wpływ na interpretację art. 177 § 1 ww. ustawy. Tym samym, skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują bowiem wstrzymania biegu terminów ustawowych. Tak więc również postępowanie w przedmiocie prawa pomocy nie może stanowić i nie stanowi podstawy do wstrzymania lub wydłużenia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jak błędnie sugeruje pełnomocnik skarżącej w niniejszym zażaleniu. Opisana wyżej sytuacja nie sytuuje strony chcącej skorzystać z prawa pomocy w gorszej, niekorzystnej pozycji. Pełnomocnik ustanowiony z urzędu jest bowiem takim samym pełnomocnikiem, jak pełnomocnik z wyboru, a jedyną różnicą jest zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia kosztów związanych z jego ustanowieniem. Indywidualne okoliczności sprawy natomiast, m.in. niemożność dotrzymania terminu do dokonania czynności przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, podlegają ocenie w ramach ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wniosek taki musi zostać jednak złożony, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. W związku z powyższym uznać należy, że złożenie dopiero w dniu 20 lipca 2012 r. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2012 r., doręczonego skarżącej w dniu 24 kwietnia 2012 r., nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a. Skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej i nadanie sprawie dalszego biegu byłoby w rozpoznawanej sprawie możliwe zatem jedynie w przypadku złożenia przez pełnomocnika wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i uwzględnieniu tego wniosku przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela więc stanowiska zawartego w postanowieniu tegoż Sądu z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 253/05, zgodnie z którym termin do złożenia skargi kasacyjnej powinien biec od dnia, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu powziął wiadomość o wyznaczeniu go przez właściwy organ samorządu zawodowego. Powyższy pogląd jest odosobniony w orzecznictwie sądów administracyjnych. Słuszne jest natomiast stanowisko zgodnie z którym wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. m. in. postanowienie NSA z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt I OZ 1444/06; postanowienie NSA z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt I FZ 59/07; postanowienie NSA z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II OZ 1036/07; postanowienie NSA z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt II FZ 295/09; postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II GZ 213/09). W związku z powyższym uznać należy, że Sąd I instancji zasadnie odrzucił spóźnioną skargę kasacyjną na podstawie art. 178 p.p.s.a. Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.