I OZ 725/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 1 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1767/09 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1767/09 oddalającego skargę J. N. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) września 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Postanowieniem z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1767/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek J. N. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2010 r., sygn. akt SA.Wa 1767/09 oddalającego skargę J. N. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) września 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wyrokiem z dnia 25 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1767/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. N. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) września 2009 r., nr (...) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nr (...) odmawiającej uwzględnienia wniosku strony w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość (...). Odpis powyższego nieprawomocnego wyroku Sądu wraz z uzasadnieniem i stosownym pouczeniem o możliwości i trybie wniesienia środka zaskarżenia został doręczony skarżącemu J. N. w dniu 9 marca 2010 r. Od wymienionego orzeczenia skarga kasacyjna nie została wniesiona, zaś trzydziestodniowy termin do jej wniesienia upłynął w dniu 8 kwietnia 2010 r. W dniu 24 marca 2010 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) skarżący wystąpił do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienia radcy prawnego oraz zwolnienie z kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 8 kwietnia 2010 r. zostało skarżącemu przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. wyznaczyła w dniu 12 maja 2010 r. radcę prawnego A. S. i pełnomocnik skarżącego w dniu 29 maja 2010 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) wystąpił do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, dołączając do niego skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego podniósł, że przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustały w dniu 24 maja 2010 r. tj. w dniu, w którym skarżący otrzymał listy wysyłane przez pełnomocnika i po telefonicznym skontaktowaniu się skarżącego z pełnomocnikiem, zatem zachowany został siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w przypadku wyznaczenia pełnomocnika z urzędu po upływie trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej określonego wart. 177 p.p.s.a., przyczyna uchybienia terminu do jej wniesienia ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej. Zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej powinien zostać wniesiony przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu w siedmiodniowym terminie od ustania przyczyny uchybienia terminu, to jest od dnia udzielenia pełnomocnictwa, nie później jednak niż w dniu, w którym upłynęło 30 dni od momentu, kiedy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2009 r., I OZ 252/09, niepubl.; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2009 r, II GZ 8/09, niepubl.). Z treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wynika, że informacja o wyznaczeniu radcy prawnego A. S. w celu udzielenia pomocy prawnej J. N. w sprawie o sygnaturze I SA/Wa 1767/09 została doręczona radcy prawnemu A. S. w dniu 18 maja 2010 r. Z akt sprawy wynika, iż pełnomocnik skarżącego A. S. przeglądał akta sprawy w dniu 20 maja 2010 r. Wobec tego w ocenie Sądu pierwszej instancji pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość złożenia w ciągu 7 dni po tej dacie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i czynność powinien był podjąć bez nieuzasadnionej zwłoki. Tymczasem skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 29 maja 2010 r. Pełnomocnik skarżącego mógł, przygotowując się do wniesienia skargi kasacyjnej, uzyskać wgląd do akt sprawy, niewątpliwie od dnia 18 maja 2010 r. na podstawie § 21 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646), tj. przed udzieleniem pełnomocnictwa. Pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy w dniu 20 maja 2010 r, tj. po 2 dniach od otrzymania informacji z Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, zaś wniosek o przywrócenie terminu złożony został dopiero w dniu 29 maja 2010 r., czyli po 9 dniach od dnia przeglądania akt sprawy. Powyższe w opinii Sądu pierwszej instancji daje podstawy do uznania, iż pełnomocnik skarżącego mógł, podejmując we właściwym czasie odpowiednie czynności, wnieść skargę kasacyjną z wnioskiem o przywrócenie terminu natychmiast po uzyskaniu informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, nie później jednak niż do dnia 27 maja 2010 r. ( licząc od daty zapoznania się pełnomocnika z aktami sprawy). W zażaleniu na powyższe postanowienie J. N. podniósł, iż wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji orzekł w całkowitym oderwaniu od realiów konkretnej sprawy, realiów życia codziennego i podszedł do sprawy wniosku o przywrócenie terminu, w sposób czysto teoretyczny. Nie wziął pod uwagę m.in. okoliczności, że Skarżący mieszka w P., a pełnomocnik w W. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wyłania się idealny, a zarazem całkowicie nierealny, obraz potencjalnego kandydata na pełnomocnika procesowego, który powinien być omnibusem prawnym, czekającym tylko na wyznaczenie go na pełnomocnika procesowego z urzędu. Pełnomocnika, który nie ma innych obowiązków zawodowych i rodzinnych. Z otrzymanego zawiadomienia pełnomocnik poznał jedynie imię, nazwisko i adres skarżącego, sygnaturę akt oraz dowiedział się, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, skarżący złożył po doręczeniu odpisu wyroku wydanego w sprawie. Pełnomocnik skarżącego nie znał materii sprawy. Nie wiedział tego, na jakim ona jest etapie postępowania, w tym czy skarżący otrzymał tylko odpis wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, czy też odpis wyroku wydanego na rozprawie, wraz z uzasadnieniem. Nie mógł bezpośrednio skontaktować się ze skarżącym, bo nie miał takiej fizycznej możliwości, ale pomimo tego, zdaniem WSA, miał już tego dnia, przygotowywać się do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący wskazał, iż w przedmiotowej sprawie pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy już w dniu 20 maja 2010, tj w czwartek, drugiego dnia po otrzymaniu zawiadomienia o wyznaczeniu na pełnomocnika z urzędu. Po zapoznaniu się z aktami pełnomocnik skarżącego znał już materię sprawy, wiedział na jakim etapie postępowania znajduje się sprawa. Z akt sprawy pełnomocnik nie mógł jednak uzyskać innych danych ułatwiających skontaktowanie się ze skarżącym, gdyż w aktach ich nie było. Zaraz po zapoznaniu się z aktami pełnomocnik złożył w WSA pismo procesowe wskazujące adres pełnomocnika jako adres do doręczeń dla skarżącego. Tego samego dnia, w którym pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy, wysłał do Skarżącego dwa listy priorytetowe (zwykły i polecony) i przesłał skarżącemu swoje dane teleadresowe. Pełnomocnik nie miał innej możliwości nawiązania kontaktu ze skarżącym. Dowód nadania list poleconego został dołączony do wniosku o przywrócenie terminu. Dopiero od dnia 24 maja 2010 (poniedziałek), po otrzymaniu przez skarżącego listów wysłanych przez pełnomocnika i telefonicznym skontaktowaniu się skarżącego z pełnomocnikiem, skarżący i pełnomocnik posiadali swoje dane kontaktowe i mogli pozostawać w kontakcie telefonicznym. Z uwagi na okoliczność, że skarżący i pełnomocnik mieszkają w odległości ponad 300 km od siebie (P. – W.) tylko taka forma kontaktu była i jest w tej sprawie nadal możliwa. Dopiero 24 maja 2010 r. skarżący mógł przekazać pełnomocnikowi za pośrednictwem telefonu swoje stanowisko, że skarga kasacyjna w przedmiotowej sprawie ma być wniesiona. W dniu 25 maja 2010, po wskazaniu skarżącemu przez pełnomocnika wysokości opłaty i numeru rachunku bankowego WSA, Skarżący uiścił wpis od skargi kasacyjnej, a dowód zapłaty przesłał pełnomocnikowi faksern w dniu 28 maja 2010. Kopia faksu została dołączona do wniosku o przywrócenie terminu. W związku z tym skarżący podniósł, że do przekroczenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej doszło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego, a termin określony w art. 87 §1 P.p.s.a. powinien być liczony najwcześniej od dnia 24 maja 2010, tj. od dnia, w którym możliwy był faktyczny kontakt skarżącego z wyznaczonym pełnomocnikiem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie (por. także B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 267 – 268 oraz postanowienia NSA z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt I FZ 198/06, z dnia15 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 253/05, z dnia 6 stycznia 2010 r., I OZ 1164/09) dominuje stanowisko, iż przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje w dniu, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. W przedmiotowej sprawie radca prawny wyznaczony w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy otrzymał informację o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w dniu 18 maja 2010 r. i ten dzień należy traktować jako moment udzielenia mu pełnomocnictwa do działania w sprawie. Pełnomocnik ten w dniu 20 maja 2010 r. przeglądał akta sprawy. Fakt ten nie może jednak z góry przesądzać, że to właśnie od dnia 20 maja 2010 r. należy liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, bowiem jak wynika z akt sprawy pełnomocnik ten nie miał jeszcze wtedy kontaktu ze skarżącym. Słusznie zauważa strona skarżąca, iż nie można wymagać od profesjonalnego pełnomocnika, aby z momentem wyznaczenia go do występowania w sprawie automatycznie pozostawał w kontakcie ze skarżącym, pomimo, iż na zawiadomieniu z Okręgowej Izby Radców Prawnych brak było numeru telefonu umożliwiającego natychmiastowe skontaktowanie się z nim. Tym bardziej nie można wymagać, aby profesjonalny pełnomocnik wyznaczony z urzędu rozpoczął przygotowania do wniesienia skargi kasacyjnej z momentem otrzymania zawiadomienia z Okręgowej Izby Radców Prawnych nie mając jednocześnie żadnej możliwości skontaktowania się ze swoim mocodawcą. Należy mieć na uwadze, że art. 87 § 4 P.p.s.a. jednocześnie nakłada na stronę obowiązek dokonania czynności, której nie dokonała w terminie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności. Dlatego też, zastosowanie literalnej wykładni powołanego wyżej przepisu art. 87 § 4 oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej) przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu 7 dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej dysponują 30 dniami (art. 177 § 1 P.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca. W niniejszej sprawie zauważyć należy, że wyznaczony w sprawie pełnomocnik z urzędu dopiero od dnia skontaktowania się ze skarżącym (24 maja 2010 r.) miał realną możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej, zatem od tego dnia należy liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z tym uznać należy, że spełniona została przesłanka braku winy określona w art. 86 § 1 P.p.s.a., co oznacza, że należy przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.