II GZ 305/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 września 2016 r.; sygn. akt I SA/Bd 96/16 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi I. C. na postanowienie Dyrektora izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2015 r.; nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 20 września 2016 r. (sygn. akt I SA/Bd 96/16) odrzucił skargę kasacyjną I. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 96/16 w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: Wyrokiem z dnia 16 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę I. C. na opisane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy. Odpis wyroku został doręczony skarżącemu w dniu 22 kwietnia 2016 r. Postanowieniem z dnia 12 maja 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczyła Okręgowa Rada Adwokacka w Bydgoszczy w osobie adwokata [...]. W piśmie z dnia 28 lipca 2016 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego przedstawił Sądowi opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od ww. wyroku. Sąd nie stwierdził, aby powyższa opinia została sporządzona z naruszeniem zasad należytej staranności w myśl art. 177 § 4 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w związku z czym, opinia ta została doręczona skarżącemu w dniu 11 sierpnia 2016 r. W piśmie z dnia 22 sierpnia 2016r. (nadanym w placówce Poczty Polskiej w dniu 23 sierpnia 2016 r.) zatytułowanym "Wniosek do skargi kasacyjnej" skarżący wskazał, że nie może zgodzić się z wydaną przez pełnomocnika z urzędu opinią. Pełnomocnik w ocenie skarżącego "nie spełnia standardów obrońcy". W przedmiotowym piśmie skarżący przedstawił swoje stanowisko w sprawie. Sąd pismo to, z uwagi na jego treść, potraktował jako sporządzoną i wniesioną osobiście skargę kasacyjną od wyroku tut. Sądu z dnia 16 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 20 września 2016 r. (sygn. akt I SA/Bd 96/16) odrzucił skargę kasacyjną I. C. Sąd zaznaczył, że stosownie do art. 175 § 1 i 3 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, w sprawach obowiązków podatkowych przez doradcę podatkowego, a w sprawach własności przemysłowej przez rzecznika patentowego. Zgodnie z § 2 wskazanego przepisu, wymogi przymusu adwokackiego nie mają zastosowania, gdy skargę sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo gdy skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. WSA podkreślił, że pouczenie w tym przedmiocie zostało zawarte w piśmie z dnia 5 sierpnia 2016 r. skierowanym do skarżącego, do którego załączono opinię pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Natomiast skarżący sporządził i wniósł skargę osobiście, nie będąc jednym z podmiotów wskazanych w powyższym przepisie. Jednocześnie Sąd podkreślił, że tylko w sytuacji stwierdzenia, że opinia pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została sporządzona z naruszeniem zasad należytej staranności, Sąd byłby zobowiązany (stosownie do przepisu art. 177 § 5 p.p.s.a.) do zawiadomienia o tym właściwej rady adwokackiej, która w takim wypadku wyznacza innego pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie, taka sytuacja, w ocenie Sądu, jednak nie wystąpiła. Sąd zaznaczył, że określony brak skargi kasacyjnej, jest brakiem tego typu, że odrzucenie skargi w tym wypadku nie wymaga uruchomienia trybu usuwania braków formalnych (por. H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 562). Ponadto, odnosząc się do orzecznictwa NSA Sąd wskazał, że sporządzanie skargi kasacyjnej przez stronę z naruszeniem art. 175 § 1-3 p.p.s.a. jest brakiem kasacji, który uzasadnia jej odrzucenie (postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2004 r., sygn. akt FSK 3/04). W związku z powyższym WSA stwierdził, że skarga kasacyjna została sporządzona przez podmiot do tego nieuprawniony, co czyni ją niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik strony adw. [...]. Zaskarżając postanowienie w całości zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania tj. art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 177 a p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym bez uprzedniego wezwania skarżącego do uzupełnienia jej braków formalnych. Pełnomocnik zgodził się z przedstawioną w uzasadnieniu postanowienia argumentacją Sądu i podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jednak zaznaczył, że jeśli skarżący zdecydował się na osobiste sporządzenie i wniesienie pisma, które uznano za skargę kasacyjną objętą brakami, to Sąd winien był przed odrzuceniem skargi wezwać skarżącego do jej poprawienia i sunięcia tych braków formalnych. Pełnomocnik zaznaczył też, że ciężki stan zdrowotny skarżącego wskazuje w jego ocenie na możliwość błędnego zrozumienia kierowanych do niego przez Sąd pouczeń, co winno skutkować umożliwieniem skarżącemu braków formalnych wniesionego pisma. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a., od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 175 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. Ratio legis wprowadzenia "przymusu adwokackiego", stanowi konieczność profesjonalnego sporządzenia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, zaś w sprawach obowiązków podatkowych przez doradcę podatkowego, a w sprawach własności przemysłowej przez rzecznika patentowego. Może zostać również wniesiona przez sędziego, prokuratora, notariusza, radcę Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, profesora lub doktora habliltowanego nauk prawnych, będących stroną, przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo gdy wnosi ją prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 p.p.s.a.). Nadto, sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej przez osobę pozbawioną zdolności postulacyjnej (art. 175 § 1 p.p.s.a.) jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a. w zw. z art. 176 p.p.s.a. i powoduje odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a. Strona może jednak z własnej inicjatywy naprawić ten błąd w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, np. przez złożenie na skardze kasacyjnej podpisu przez jedną z osób wymienionych w art. 175 P.p.s.a. albo przez złożenie nowej skargi kasacyjnej, z zachowaniem wymogów określonych w tym przepisie (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt I OZ 1496/16). Bezspornym jest, że złożona przez skarżącego skarga kasacyjna została sporządzona przez niego osobiście, o czym świadczy podpis pod tym pismem. Skarżący sporządził i wniósł skargę osobiście, nie będąc jednym z podmiotów wskazanych w powyższym przepisie, co skutkowało jej odrzuceniem przez WSA. Sąd prawidłowo odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną przez skarżącego, jednocześnie zaznaczając, że określony brak skargi kasacyjnej, jest brakiem tego typu, że odrzucenie skargi w tym wypadku nie wymaga uruchomienia trybu usuwania braków formalnych (por. H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 562). Z tą opinią nie sposób się nie zgodzić. Jest to tego typu brak skargi kasacyjnej, który uzasadnia jej odrzucenie i nie podlega usunięciu w trybie usuwania braków formalnych. Strona mogła z własnej inicjatywy naprawić ten błąd w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, czego jednak nie uczyniła, tj. skarga kasacyjna nie została podpisana przez jedną z osób wymienionych w art. 175 p.p.s.a. W tej sytuacji podzielić należy wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowisko, że skarga kasacyjna sporządzona przez stronę osobiście była niedopuszczalna, a zatem podlegała odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a. Na marginesie zaznaczyć należy, że o tzw. "przymusie adwokacko-radcowskim" strona została prawidłowo pouczona pismem z dnia 5 sierpnia 2016 r. do którego załączono opinię pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.