II GZ 32/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp.j. w likwidacji w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 685/20 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. Sp.j. w likwidacji w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem oraz przewozem pojazdu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 685/20, odrzucił wniosek A. Sp.j. w likwidacji w W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2019 r., w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem oraz przewozem pojazdu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podniósł, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu 28 listopada 2019 r., zaś w dniu 2 marca 2020 r. w placówce publicznego operatora pocztowego została nadana przesyłka do organu II instancji, zawierająca wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz skargę. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że złożenie skargi w terminie było wyjątkowo trudne m.in. z powodu trudnej sytuacji zdrowotnej, majątkowej i rodzinnej wspólników spółki. We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wskazał również, że wspólnik umówił się na poradę prawną dopiero w dniu 17 lutego 2020 r. Z uwagi jednak, że nie wskazano, czy jest to data ustania przyczyny uchybienia terminowi, wezwano skarżącą do wskazania daty, w której ustała przyczyna uchybienia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej wskazał z ostrożności, że przyczyna uchybienia terminu ustała na 5 dni przed datą wniesienia skargi i wniosku. Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu WSA stwierdził, że przed przystąpieniem do merytorycznej oceny wniosku Sąd bada jego dopuszczalność. Ustala się zatem, czy strona zachowała termin określony w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) oraz dokonała czynności, której uchybiła. Sąd I instancji podniósł, że skarżąca wraz z wnioskiem złożyła skargę, a więc spełniła przesłankę określoną w art. 87 § 4 p.p.s.a. Negatywnie jednak została oceniona druga przesłanka. WSA podkreślił, że skarżąca nie wskazała we wniosku kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, jednakże wspólnik uprawniony do reprezentacji spółki zapisał się na dyżur do poradni prawnej na dzień 17 lutego 2020 r. W ocenie skarżącej, okoliczność ta pozwalała uznać, że został zachowany siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jak wskazał Sąd I instancji, skarga została natomiast złożona w dniu 2 marca 2020 r., a więc po upływie 14 dni od dnia wskazanego przez skarżącą. W ocenie Sądu, oznacza to, że skarżąca nie zachowała siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., a zatem wniosek o przywrócenie terminu był niedopuszczalny. W związku z powyższym WSA, na podstawie art. 88 p.p.s.a. odrzucił wniosek skarżącej jako spóźniony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik skarżącej spółki, zaskarżając orzeczenie w całości i zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. W konsekwencji zarzucono naruszenie: - art. 87 § 1 p.p.s.a. i art. 88 p.p.s.a. poprzez uznanie, że przyczyna uchybienia terminu ustała dnia 17 lutego 2020 r. W treści zażalenia podkreślono, że Sąd I instancji wezwał pełnomocnika skarżącej do sprecyzowania, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi, zaś pełnomocnik wskazał datę przypadającą na 5 dni przed złożeniem wniosku wraz ze skargą, co wpisuje się w referowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przyczynę uchybienia terminu przez stronę. Wskazano również, że ze względu na zamknięcie sądów administracyjnych, pełnomocnik ustanowiony z urzędu w toku postępowania, nie uzyskał dostępu do akt sądowych celem przygotowania się do zajęcia stanowiska. Okoliczność ta, zdaniem skarżącej w istocie godzi w prawo strony do rzetelnego postępowania, tym bardziej, że w piśmie z dnia 29 października 2020 r., pełnomocnik wskazywał, że zastrzega zajęcie dodatkowego stanowiska po umożliwieniu dostępu do akt sądowych i administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. Jednocześnie zgodnie z brzmieniem art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Rozstrzygając, czy wniosek strony został złożony w przewidzianym do tego ustawowym terminie, należy zatem ustalić czas ustania przyczyny uchybienia terminu. W tym celu Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał zarządzeniem z dnia 5 października 2020 r. ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącej do sprecyzowania wniosku spółki o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, złożonego w dniu 2 marca 2020 r., poprzez wskazanie daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu (vide: karta akt sądowych – nr 25). W odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu, pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 29 października 2020 r. wskazał, że przyczyna uchybienia terminowi ustała na 5 dni przed datą złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą. W piśmie tym podkreślono ponadto, że z uwagi na zamknięcie sądu w związku z COVID-19, pełnomocnik ustanowiony z urzędu nie miał możliwości przejrzenia akt sprawy, co uniemożliwia podjęcie działań w pełni zgodnych z zasadami najwyższej staranności. W związku z zaistniałą okolicznością stwierdził, że niezwłocznie po ustaniu wskazanej przeszkody zastrzega sobie możliwość uzupełnienia stanowiska we wskazanym zakresie. Wskazać należy, że Sąd I instancji, pomimo stanowiska zaprezentowanego przez pełnomocnika spółki w zakresie daty ustania przyczyny uchybienia, za tę graniczną datę, od której należało liczyć termin siedmiu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, przyjął datę 17 lutego 2020 r. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika jednak, czym kierował się WSA uznając datę 17 lutego 2020 r. za koniec przyczyny uchybienia terminowi, a ponadto sąd kasacyjny nie jest w stanie z jego treści wysnuć, dlaczego wyjaśnień pełnomocnika skarżącej, zaprezentowanych w piśmie z dnia 29 października 2020 r., w ogóle nie wzięto pod uwagę, ani też nie wskazano przyczyn, dla których Sąd I instancji nie dał wiary, iż przyczyna uchybienia terminowi – wedle oświadczenia pełnomocnika – ustała na 5 dni przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, kiedy to pełnomocnika dla skarżącej spółki ustanowiono z urzędu w dniu 21 września 2020 r., a w okresie tym sądy administracyjne pozostawały zamknięte z powodu ochrony przed rozprzestrzenianiem się epidemii SARS-CoV-2, pełnomocnik ten miał ograniczoną możliwość zapoznania się z aktami sprawy skarżącej. Zaistniała sytuacja uniemożliwiła mu w sposób rzetelny i kompletny przygotowanie się do reprezentowania strony i działanie w jej interesie zgodnie z zasadami najwyższej staranności. Za zasadne należało zatem uznać stanowisko zaprezentowane w zażaleniu, iż brak dostępu do akt sądowych skarżącej, do reprezentowania której powołano pełnomocnika już w toku trwającego postępowania, godzi w prawo strony do rzetelnego postępowania. Należało zatem uwzględnić zgłoszoną przez pełnomocnika spółki potrzebę zaznajomienia się z aktami sprawy przed zajęciem ostatecznego stanowiska w spornej kwestii. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli istnieją wątpliwości, co do daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, to - uwzględniając okoliczności sprawy - w rozpoznawanej sprawie kwestię tych wątpliwości należało rozstrzygnąć mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu, tj. art. 45 Konstytucji RP. Nie bez znaczenia było zatem wystąpienie ograniczeń związanych z sytuacją pandemiczną i ograniczenie tym samym prawa strony do obrony. Sąd I instancji orzekając ponownie, czy wniosek spółki został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a., uwzględni powyższe rozważania i oceni czy ustanowiony pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość zapoznania się z aktami sprawy celem pełnej i rzetelnej obrony praw skarżącej, a także ostatecznie ustali datę ustania przyczyny uchybienia terminowi, od której należało liczyć siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.