II GZ 352/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 18 maja 2015 r., sygn. akt. II SAB/Sz 91/14 w zakresie odmowy zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 9 grudnia 2014 r. o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S. na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 18 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 9 grudnia 2014 r. o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S. na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd I instancji podniósł, że postanowieniem z dnia 9 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odmówił K. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania. Zarówno treść wniosku, jak i przedłożone dowody nie pozwoliły Sądowi na ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, a skarżąca nie dołożyła starań mających na celu wykazanie, jak rzeczywiście wygląda jej sytuacja finansowa i majątkowa, co pozwoliłoby Sądowi na ocenę jej możliwości poniesienia kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt II GZ 52/15 oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 9 grudnia 2014 r., podkreślając, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Następnie K. S. w piśmie z dnia 27 kwietnia 2015 r. wniosła o zmianę prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 9 grudnia 2014 r., poprzez uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Do wniosku dołączyła kopie prawomocnych postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 marca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3450/14 w przedmiocie zwolnienia K. S. od kosztów sądowych oraz z dnia 31 marca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2008/13 w przedmiocie ustanowienia na rzecz K. S. radcy prawnego z urzędu. Odmawiając zmiany postanowienia z dnia 9 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. stwierdził, że warunkiem bezwzględnym weryfikacji prawomocnego orzeczenia w przypadku postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że jej sytuacja materialna uległa zmianie na tyle, że uzasadnia zmianę prawomocnego orzeczenia. Mogłoby się to stać tylko w przypadku zmiany polegającej na pogorszeniu się sytuacji materialnej strony, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Sąd I instancji podkreślił, że K. S. we wniosku o zmianę postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy, nie powołała nieznanych dotychczas Sądowi informacji, a także nie dołączyła do wniosku takich dokumentów, z których wynikałoby, że zaistniały nowe okoliczności faktyczne lub prawne, stanowiące podstawę do zmiany wydanego w sprawie postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych. Za dokumenty tego rodzaju nie można – w ocenie Sądu I instancji – uznać dołączonych przez skarżącą kserokopii postanowień WSA w W., nie stanowią one bowiem okoliczności potwierdzających niekorzystną zmianę sytuacji majątkowej skarżącej, lecz świadczą jedynie o odmiennej ocenie tej samej sytuacji finansowej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. W piśmie z dnia 10 czerwca 2015 r. K. S. wniosła zażalenie na postanowienie WSA w S. z dnia 18 maja 2015 r. W uzasadnieniu podniosła, że postanowienia, których odpisy zostały dołączone do wniosku o zmianę prawomocnego orzeczenia, wiążą Sąd w niniejszej sprawie na podstawie art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.) w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą one jednak uzasadniać zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że Sąd I instancji trafnie uznał, że we wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy skarżąca nie przywołała okoliczności pozwalających przyjąć, że jej sytuacja materialna uległa zmianie w sposób czyniący nieaktualną poprzednio dokonaną ocenę możliwości skarżącej w partycypowaniu w kosztach postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia opłat sądowych. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 lutego 2015 r., II GZ 52/15, wydanym uprzednio w rozpoznawanej sprawie, skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Pomimo wezwań Sądu I instancji nie przysłała odpowiednich dokumentów, które obrazowałyby jej trudną sytuację materialną, nie wyjaśniła z jakich środków finansowych się utrzymuje, nie przedstawiła swoich minimalnych i egzystencjalnych wydatków oraz źródła ich finansowania. Z powyższych względów należało uznać, że w sprawie nie zachodzą warunki do zmiany postanowienia WSA w W. z dnia 9 grudnia 2014 r. na podstawie art. 165 p.p.s.a., gdyż skarżąca nie powołała jakichkolwiek okoliczności, które miały miejsce po rozpoznaniu poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wbrew stanowisku skarżącej nie mógł mieć znaczenia w sprawie fakt, że w innych postępowaniach toczących się z udziałem skarżącej przyznano jej prawo pomocy, gdyż wniosek w tym zakresie rozpoznawany jest każdorazowo indywidualnie i oddzielnie, a przyznane prawo pomocy nie "rozciąga" się swym zakresem na inne sprawy z udziałem tej samej strony. W związku z tym uznać należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2015 r., odmawiające zmiany postanowienia z dnia 9 grudnia 2014 r. o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, nie narusza przepisów obowiązującego prawa. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.