II GZ 395/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2362/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi P. A. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2024 r. nr MDP.051.2145.2017.AW w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 października 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2362/24, odmówił P. A. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonego przez niego postanowienia Ministra Zdrowia z 19 czerwca 2024 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Sąd pierwszej instancji podał, że skarżący w skardze na opisane wyżej postanowienie Ministra Zdrowia wniósł o wstrzymanie jego wykonania. Skarżący uzasadniał wniosek tym, że chcąc uwolnić się od nałożonej grzywny musiałaby zaszczepić dziecko. Poddanie zaś małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym może wywołać nieodwracalne skutki dla jej zdrowia. Wojewódzki Sąd, uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania postanowienia, stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia w sprawie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.). Zauważył również, że argumentacja wniosku odnosi się przede wszystkim do negatywnych konsekwencji oraz potencjalnie nieodwracalnych skutków wykonania obowiązku szczepienia u dziecka skarżącego. Tymczasem przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie jest bezpośrednio kwestia obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, lecz kwestia nałożenia na skarżącego grzywny w celu przymuszenia. Obowiązujące przepisy nie przewidują przymusowego obowiązkowego szczepienia ochronnego, co oznacza, że tak długo jak skarżący nie podda dziecka szczepieniu, tak długo nie zostanie ono wykonane. Dlatego uzasadnienie wniosku powinno wskazać negatywne konsekwencje mogące nastąpić w przypadku uiszczenia, czy też wyegzekwowania, nałożonej na skarżącego grzywny w celu przymuszenia. Sąd pierwszej instancji miał na uwadze, że konieczność zapłaty grzywny w celu przymuszenia w kwocie 500 zł wraz z opłatą za czynności egzekucyjne w wysokości 50zł, niewątpliwie wiąże się z poniesieniem pewnych kosztów, jednakże skarżący uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia Ministra Zdrowia w ogóle nie przedstawił swojej sytuacji materialnej. Jest to o tyle ważne, że tylko porównanie poniesienia ewentualnych kosztów i sytuacji majątkowej strony pozwala ocenić, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z tego względu Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania postanowienia. Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż nie nosi ono znamienia wykonalności, mimo że otwiera możliwość egzekucji nałożonej grzywny czy też nałożenia kolejnej, a zatem spełniona jest przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W odpowiedzi na zażalenie organ – Minister Zdrowia wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji jest zgodne z prawem. Instytucja procesowa wstrzymania wykonania aktu służyć ma stronie postępowania, chroniąc ją przed negatywnymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku wykonania rozstrzygnięcia. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Z tego względu przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania, zostały w sposób wyczerpujący określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Postanowienia wydane w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co wynika z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z: 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11; 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FZ 90/20). Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że skarżący nie wykazał, aby zaskarżone postanowienie Ministra Zdrowia nakładało na niego obowiązek, z którym związana byłaby możliwość wyrządzenia znacznej szkody w jego majątku lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając na uwadze, że przedmiot ochrony udzielanej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi odpowiadać ściśle ewentualnym skutkom, jakie wywołuje wykonanie aktu administracyjnego objętego wnioskiem złożonym w trybie ww. przepisu, Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że w sprawie chodzi o zagrożenia dla skarżącego wynikające z obowiązków nałożonych na niego postanowieniem o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Bezpośrednim skutkiem wykonania zaskarżonego postanowienia będzie wyegzekwowanie grzywny w wysokości 500 zł wraz z kosztami egzekucyjnymi, czyli łącznie kwoty 550 zł. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zatem w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonego postanowienia, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie tego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia skarżącego powinny być poparte dokumentami źródłowymi dotyczącymi jego aktualnej sytuacji finansowej. W sytuacji, gdy chodzi o postanowienie rodzące obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, konieczne jest bowiem zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną wnioskodawcy oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. W rozpoznawanej sprawie ani uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, ani wniesione zażalenie nie zawierają argumentacji, która mogłaby podważyć zasadność zaskarżonego postanowienia. Należy mieć na uwadze, że postanowienie, którego wykonanie skarżący chce zablokować, potwierdza legalność nałożenia na niego grzywny w celu przymuszenia do wykonania szczepienia ochronnego stwierdzonego w tytule wykonawczym. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym służącym przymuszeniu do wykonania obowiązku publicznoprawnego, którego zasadności nie bada się na etapie postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia nie jest zatem obowiązek wykonania szczepienia. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z tytułu wykonawczego, którym go nałożono. Grzywna stanowiąca przedmiot zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia aczkolwiek jest zatem związana z niewykonaniem obowiązku szczepienia dziecka, to jednak sama takim obowiązkiem nie jest. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie będzie zatem miało przełożenia na sam obowiązek szczepienia, z którym skarżący łączy wskazywane we wniosku i zażaleniu negatywne skutki, które można by zakwalifikować jako niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków. Zdarzenia te uzasadniałyby wstrzymanie wykonania tytułu wykonawczego, który nakładał obowiązek szczepienia, nie mogą jednak stanowić przesłanki wstrzymania dla aktu, który stanowi o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Potencjalna możliwość nakładania na skarżącego przez organ egzekucyjny kolejnych grzywien również nie stanowi przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ jest to skutek, który nie wynika z zaskarżonego postanowienia, lecz z ewentualnego dalszego zaniechania przez skarżącego wykonania ciążącego na nim obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie wykazał, że ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wobec tego nie było podstaw do stwierdzenia wadliwości postanowienia Sądu pierwszej instancji oraz jego uchylenia i wstrzymania wykonania objętego skargą postanowienia. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.