II GZ 398/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 30 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Po 513/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 kwietnia 2022 r. nr BP.500.146.2021.1103.PO15.206920 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 kwietnia 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Powyższy wyrok wraz z uzasadnieniem został prawidłowo doręczony profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego w dniu 27 lutego 2023 r. Pismem z dnia 3 lipca 2023 r. nowy pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że skarżący dowiedział się od swojego poprzedniego pełnomocnika w dniu 27 czerwca 2023 r. o tym, że skarga kasacyjna od przedmiotowego wyroku nie została wniesiona. Według skarżącego poprzedni pełnomocnik miał dokonać w odpowiednim terminie wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący działał w zaufaniu do swojego poprzedniego pełnomocnika. W dniu 27 czerwca 2023 r. skarżący wypowiedział pełnomocnictwo swojemu poprzedniemu pełnomocnikowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2023 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Według Sądu I instancji, w swoim wniosku pełnomocnik skarżącego nie wskazał okoliczności uzasadniających przywrócenie mu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej od przedmiotowego wyroku. Skarżący korzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Zaniechania procesowe takiego pełnomocnika obciążają bezpośrednio samego skarżącego. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, a mianowicie błędne przyjęcie, że do uchybienia terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Poznaniu z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt: III SA/Po 513/22 doszło z przyczyn zawinionych przez skarżącego pomimo, że do uchybienia temu terminowi doszło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisu postępowania mającego istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a mianowicie przepisu art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) poprzez jego błędne niezastosowanie i odmówienie skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej mimo spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie, a uzasadniających jego przywrócenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Jednym z warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2019 r., I OZ 430/19). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., I FSK 374/06). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się negatywnych zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. W przypadku występowania w procesie za pośrednictwem pełnomocnika, ryzyko negatywnych skutków zachowań pełnomocnika ponosi mocodawca (np. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia: 20 grudnia 2012 r., II FZ 993/12; 16 października 2012 r., II OZ 895/12; 17 maja 2012 r.). Wina pełnomocnika jest zatem zrównana w skutkach z zawinieniem przez samą stronę. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, sąd musi mieć na uwadze działania pełnomocnika. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (por. wyrok SN z dnia 21 lutego 2002 r., I PKN 903/00, Prok. i Pr. 2003, Nr 15, poz. 39). Przykładając powyższe uwagi do sytuacji, jaka miała miejsce w sprawie, stwierdzić należy, że przedstawione wyjaśnienia wskazują, że poprzedni profesjonalny pełnomocnik skarżącego nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Pełnomocnik miał obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Powinien zadbać o zabezpieczenie interesów procesowych swojego mocodawcy. Tymczasem jak wyjaśnia skarżący - pełnomocnik nie poinformował go o tym, że skarga kasacyjna od wyroku z dnia 26 stycznia 2023 r.- nie została wniesiona. W sytuacji, gdy pełnomocnik skarżącego nie dołożył należytej staranności w swoim działaniu, negatywne konsekwencje takiego działania pełnomocnika obciążają stronę. Okoliczności związane z realizacją stosunku wewnętrznego pełnomocnictwa, to jest relacje między mocodawcą i pełnomocnikiem, pozostają bez wpływu na bieg terminów procesowych. Jeżeli strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to na pełnomocniku spoczywa obowiązek dokonywania czynności procesowych w stosownych terminach. W sytuacji zaś, gdy uchybienie terminu nastąpiło z winy pełnomocnika, jest to równoznaczne z winą skarżącego. Zaniedbania profesjonalnego pełnomocnika w żaden sposób nie można kwalifikować jako brak winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2004 r., FZ 93/04; H. Knysiak - Molczyk Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/122). Nie można bowiem skutecznie powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, jeśli nie zaistniały przeszkody uniemożliwiające dokonanie czynności w sposób prawidłowy. W ocenie sądu kasacyjnego, okoliczności podanych przez pełnomocnika nie można zaliczyć do tych, które warunkują przywrócenie terminu. Nie są to bowiem okoliczności obiektywne, lecz uzależnione od strony (w tym przypadku reprezentowanej przez pełnomocnika profesjonalnego), a więc subiektywne. Mając na uwadze powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy Sąd I instancji trafnie przyjął, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.