II GZ 428/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2388/21 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie referendarza sądowego w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie odmowy dopuszczenia do egzaminu adwokackiego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2388/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wyłączenia referendarza sądowego A. P. w sprawie ze skargi R. P. (skarżący) na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie odmowy dopuszczenia do egzaminu adwokackiego. Sąd Wojewódzki stwierdził, że nie istnieją przyczyny wyłączenia referendarza sądowego z art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Z oświadczenia złożonego przez referendarza sądowego wynika, że brak jest podstaw do jego wyłączenia od rozpoznania sprawy. Skarżący natomiast nie wykazał okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość złożonego przez referendarza sądowego w tej sprawie oświadczenia. Złożony wniosek wskazuje raczej na próbę wykorzystania przez skarżącego instytucji wyłączenia sędziego (referendarza sądowego) jako możliwości eliminowania w postępowaniu sędziów, których uznaje on za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jego interesów, nie zaś jako wyraz zajścia obiektywnych i uprawdopodobnionych we wniosku zdarzeń, które godziłyby w bezstronność sędziego (referendarza sądowego). Skarżący R. P. w zażaleniu na to postanowienie wniósł o jego uchylenie jako niezgodnego z prawem i stanem faktycznym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jako oczywiście bezzasadne podlegało oddaleniu z przyczyn formalnych. W przedmiotowej sprawie skarżący nie dopełnił ustawowego obowiązku uprawdopodobnienia i skonkretyzowania przyczyn wyłączenia referendarza sądowego na podstawie art. 19 w zw. z art. 24 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 19 p.p.s.a., regulujący przesłankę względną wyłączenia sędziego (referendarza sądowego), wymaga przedstawienia realnie istniejących, aktualnych i wiarygodnych oraz skonkretyzowanych i zindywidualizowanych okoliczności związanych z osobą sędziego, które podważają jego bezstronność w danej sprawie (jest to więc zagadnienie bezstronności jednostkowej) na tle cech jej stanu prawnego i faktycznego ściśle związanych z podmiotem wnioskującym o wyłączenie. Powyższe okoliczności muszą mieć ponadto takie cechy, że według racjonalnej i zobiektywizowanej oceny, odniesionej do tzw. modelowego zewnętrznego obserwatora działalności sądu, mogą powstać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznania danej sprawy, a zatem może on zostać uznany w jej granicach za "sędziego podejrzanego o stronniczość" (iudex suspectus). Nie są zatem miarodajne subiektywne wątpliwości wnioskodawcy (nawet jeśli wykaże on istnienie określonych okoliczności), które nie mieszczą się w granicach ocen modelowego obserwatora jako podmiotu niezaangażowanego osobiście w sprawie. W związku z brakiem realizacji przesłanki z art. 20 § 1 w zw. z art. 19 i art. 24 § 1 p.p.s.a. złożony wniosek nie mógł zostać zatem rozpoznany merytorycznie przez Sąd pierwszej instancji, natomiast w treści zażalenia nie podniesiono żadnych nowych okoliczności, które mogłyby zmienić powyższy stan. W tym stanie rzeczy wniesione zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 197 § 1 p.p.s.a.