II GZ 43/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 723/20 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 723/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach. Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji podał, że P. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2020 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach. Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując na wysokie prawdopodobieństwo wadliwości tej decyzji oraz możliwość wywołania przez decyzję, w razie jej wykonania, nieodwracalnych skutków. Sąd I instancji, odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, stwierdził, że skarżący nie zawarł żadnych konkretnych twierdzeń odnoszących się wprost do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo wadliwości decyzji, nie może być brana przez Sąd pod uwagę przy orzekaniu w zakresie środka ochrony tymczasowej, jaki przewiduje art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Lakonicznie wskazanie na możliwość wywołania przez decyzję w razie jej wykonania nieodwracalnych skutków, jest natomiast niewystarczające dla oceny zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd I instancji zauważył, że starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, postanowieniem z 19 listopada 2020 r. zwolnił skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł (z kwoty 720 zł) zaś odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył P. K., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że nie istnieją przesłanki warunkujące uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, w sytuacji gdy w aktach sprawy znajdują się dokumenty wskazujące na istnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że w aktach znajdują się dokumenty potwierdzające zawarcie przez skarżącego umowy kredytu hipotecznego. Niewątpliwie w razie wszczęcia egzekucji skierowanej w stosunku do majątku skarżącego, skarżący – nie posiadając żadnych oszczędności - utraci możliwość wywiązywania się z cytowanej umowy, co skutkować będzie rozwiązaniem umowy przez bank i w konsekwencji egzekucję z nieruchomości skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd, oceniając zasadność zastosowania ochrony tymczasowej, bada wyłącznie, czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w tym przepisie. Oznacza to, że strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że ogólnikowe twierdzenia o możliwości wyrządzenia znacznej szkody bądź wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków nie są wystarczające dla wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na niej spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku tak, aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest prawidłowa, bowiem skarżący nie uprawdopodobnił występowania w rozpoznawanej sprawie tego rodzaju okoliczności. Przede wszystkim podkreślić należy, że Sąd pierwszej instancji badając wniosek skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. słusznie odmówił uwzględnienia tego wniosku z uwagi na brak jakichkolwiek konkretnych twierdzeń odnoszących się wprost do wniosku. Z uwagi na powyższe Sąd I instancji został w ogóle pozbawiony możliwości oceny, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak już podkreślono, Sąd, podejmując rozstrzygnięcie, musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko co do zaistnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, że znajdujące się w aktach sprawy, nadesłane w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, dokumenty obrazujące sytuację materialną skarżącego mogą zostać uznane za wystarczające do dokonania przez Sąd I instancji oceny zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, należy podkreślić, że trudna sytuacja materialna nie jest sama w sobie przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Nie można utożsamiać przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W przypadku prawa pomocy sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, która znajduje się w takiej sytuacji finansowej, że w razie braku zwolnienia od kosztów sądowych nie mogłaby skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Dlatego też podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania w danej sprawie. Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków. Należy również zauważyć, że obraz sytuacji materialnej skarżącego wyłaniający się z nadesłanych w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dokumentów nie świadczy o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje po stronie skarżącego znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Przykładowo, jak wynika z wyciągów z rachunku bankowego, uznania skarżącego w sierpniu 2020 r. wyniosły 10.579,93 zł, zaś we wrześniu 2020 r. - 20.366 zł. Nałożona kara, tj. 24.000 zł, nie przekracza zatem wysokości wpływów na rachunek bankowy skarżącego z okresu dwóch miesięcy. Wykonanie decyzji zobowiązującej do zwrotu środków finansowych zawsze będzie wywierało określone skutki finansowe dla strony. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania decyzji, lecz jedynie przed takimi, które nie mogłyby zostać odwrócone przez ewentualne wygranie sporu sądowego. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie przedstawił okoliczności wykazujących, że takie niebezpieczeństwo w niniejszej sprawie zachodzi. W związku z powyższym Sąd I instancji trafnie uznał, że skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zażalenie nie zasługiwało zatem na uwzględnienie. Z podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.