II GZ 451/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Lidia Ciechomska – Florek po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 980/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 16 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 980/16 odmówił J. J. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 sierpnia 2016r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że z przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej tj. z art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy oraz dopełnił czynność, dla której określony był termin. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżący powziął wiadomość o uchybieniu terminu w dniu otrzymania odpisu postanowienia o odrzuceniu sprzeciwu – 9 marca 2017 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu nadał 22 marca 2017 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu został zatem złożony z uchybieniem ustawowego terminu. Niezależnie od powyższego, mając na uwadze treść oświadczenia skarżącego, dotyczącego przyczyn uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że strona skarżąca, która uczestniczy w postępowaniu sądowym winna liczyć się z możliwością przesyłania do sądu korespondencji, z której doręczeniem przepisy wiążą określone skutki w sferze praw i obowiązków. W związku z tym strona należycie dbająca o swoje interesy, powinna zapewnić w takiej sytuacji możliwość skutecznego doręczania sądowi korespondencji, aby uniknąć negatywnych skutków upływu terminów procesowych, chociażby poprzez zlecenie odbioru i nadania korespondencji innej osobie. Tym bardziej, iż skarżący w czasie przebywania na zwolnieniu lekarskim (15.12.2016 – 15.03.2017) złożył do Sądu wniosek o prawo pomocy, uzupełnił przedmiotowy wniosek oraz złożył sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego). W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia z dnia 28 grudnia 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym zażaleniu skarżący wyjaśnił, że podjęcie niektórych czynności było możliwe ponieważ znajdował się wówczas w lepszej kondycji psychicznej i fizycznej. Skarżący wskazał jednak, że w okresie od 9 do 15 marca nie czuł się na siłach. Skarżący wyjaśnił nadto, że nie miał możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ponieważ żona, która mu pomaga w codziennych czynnościach również zachorowała. Uniemożliwiło to napisanie i nadanie przez nią pisma procesowego w placówce pocztowej. Czynności tych nie mógł też powierzyć córce z uwagi na jej wiek – 11 lat. Naczelny Sad Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd przywróci termin jeśli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym w terminie bez swojej winy. W art. 87 § 2 p.p.s.a. określono natomiast, że w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Treść powołanych przepisów wyraźnie wskazuje, że w sytuacji uchybienia terminu przez stronę w toku postępowania przed sądem i ubiegania się o jego przywrócenie, strona jest zobowiązana, w piśmie zawierającym wniosek, do uprawdopodobnienia okoliczności, które wskazywać będą na niezawinione uchybienie terminu. Mając na uwadze powyższe, w szczególności zaś obowiązek, jaki na stronę domagającą się przywrócenia terminu nakłada art. 87 § 2 p.p.s.a., za prawidłową należy uznać ocenę wniosku skarżącego jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji. Strona wnosząc o przywrócenie uchybionego terminu powinna uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w niedochowaniu terminu, a więc powinna co najmniej przywołać zdarzenia, których zajście spowodowało obiektywny brak możliwości w dokonaniu czynności procesowych w odpowiednim terminie. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia żądania (wskazania okoliczności, o których mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a.) przywrócenia uchybionego terminu czyni taki wniosek bezzasadnym. Sformułowanie przez skarżącego w "sprzeciwie" wniosku o przywrócenie terminu bez żadnego jego uzasadnienia spowodowało, co trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, że nie zostały wykazane żadne przeszkody uniemożliwiające dochowanie terminu do wniesienia sprzeciwu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 22 kwietnia 2010 r. II OZ 352/10; 7 sierpnia 2008 r. I OZ 581/08). Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W niniejszej sprawie należy wskazać, że okoliczności powoływane przez skarżącego w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, nie stanowią podstawy do jego przywrócenia. Biorąc pod uwagę powyższe, argument skarżącego jakoby przebywał w okresie od 9 do 15 marca nie czuł się na siłach i nie miał możliwości złożenia wniosku, natomiast jego żona w podobnym czasie (od 8 do 22 marca 2017 r.) również zachorowała i nie miała możliwości sporządzenia i nadania pisma procesowego w placówce pocztowej zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu. Wskazać należy, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Trafnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że okoliczności podane przez skarżącego nie można zaliczyć do tych, które warunkują przywrócenie terminu. Nie jest to okoliczność obiektywna, lecz uzależniona od strony, a więc subiektywna. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się nadto do argumentów skarżącego dotyczących jego złego stanu fizycznego i psychicznego wskazuje, że nie zawsze i nie każda choroba strony stanowi uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi procesowemu. Co do zasady, okolicznością wskazującą na brak winy jest bowiem taka niedyspozycja zdrowotna, która występuje nagle i jest na tyle poważna, że strona obiektywnie nie jest w stanie dokonać czynności procesowej w terminie i w dodatku nie jest możliwe posłużenie się inną osobą dla dokonania takiej czynności. W niniejszej sprawie skarżący w żaden sposób nie wykazał, by choroba, która miała uniemożliwić mu terminowe uzupełnienie braków formalnych sprzeciwu, wystąpiła na tyle niespodziewanie i była na tyle poważna, że nie mógł w terminie uzupełnić braków formalnych sprzeciwu. W tym stanie sprawy – przyjmując obiektywny miernik staranności – nie można było uznać, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji trafnie odmówił przywrócenia terminu do dokonania tej czynności procesowej. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.