II GZ 453/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Ol 158/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Postanowieniem z dnia 14 marca 2016 r. (sygn. akt I SA/Ol 158/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odmówił Z. B. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2015 r. (nr 507/[...]) w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że (wraz ze skargą) skarżący złożył w dniu 3 lutego 2016 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tejże skargi na decyzję z [...] września 2015 r. Wnioskodawca wskazał, że zaskarżona decyzja została mu doręczona w jednej kopercie wraz z decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. (nr 508/[...]). Skarżący dodał, że od doręczonych decyzji wniósł skargę do WSA w Olsztynie, uważając że zaskarżył je łącznie, skoro łącznie zostały mu doręczone. Skarżący podkreślił, że dopiero w dniu 27 stycznia 2016 r. w związku z rozprawą w WSA w Olsztynie w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 719/15 okazało się, że Sąd rozpoznaje tylko skargę na decyzję nr 508/[...], choć skarżący powołał w swej skardze oba numery widniejące na kopercie i argumenty dotyczyły obu spraw. Z uwagi na to skarżący podniósł, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi w niniejszej sprawie (jeśli uznać, że wniesiona wcześniej skarga tej sprawy nie dotyczyła) nastąpiło bez jego winy, a było następstwem wprowadzenia w błąd przez sam fakt łącznego doręczenia obu decyzji w jednej kopercie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał podstawowej przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu, jaką jest brak winy w jego uchybieniu. Sąd uznał, że w świetle zasad doświadczenia życiowego każdy należycie dbający o swoje interesy winien z pełną uwagą i skrupulatnością zapoznawać się z treścią wszelkich kierowanych do tego podmiotu dokumentów urzędowych. W ocenie Sądu, skarżący - mając świadomość występowania w charakterze strony w dwóch odrębnych postępowaniach dotyczących płatności - dopuścił się swoistego niedbalstwa w dbałości o swoje interesy, skoro pominął treść załączonego dokumentu (to jest kolejnej decyzji ARiMR). Sąd uznał, że doręczenie dwóch pism prawidłowo oznaczonych jednej osobie w jednej przesyłce nie stanowi okoliczności, która mogła stanowić taką przeszkodę w dochowaniu terminu, której skarżący nie mógł w żaden sposób usunąć. W konsekwencji Sąd przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. To z kolei musiało skutkować odmową przywrócenia tegoż terminu. Zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył Z. B. Wskazał w szczególności, że skarga była złożona za pośrednictwem ARiMR, która powinna takie nieprawidłowości zweryfikować. Sytuacja ta wynikła z niedopatrzenia, a nie z niedbalstwa, jak to ujął Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Punktem wyjścia przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu - poprzedzającym w ogóle badanie wystąpienia w sprawie wspomnianych przesłanek - powinna być ocena, czy termin na dokonanie określonej czynności procesowej w ogóle został uchybiony. W sytuacji bowiem, gdy strona w rzeczywistości dokonała czynności procesowej w terminie - a jedynie błędnie przyjmuje, że terminowi temu uchybiła -wniosek o przywrócenie tegoż terminu byłoby bezpodstawny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji naruszył art. 86 § 1 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji w ogóle bowiem nie odniósł się do kwestii, czy skarżący w istocie uchybił terminowi do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2015 r. (nr 507/[...]), mimo że we wniosku o przywrócenie terminu strona podniosła argumenty mogące wskazywać, że skarga została złożona w terminie. Skarżący stwierdził bowiem, że po otrzymaniu w jednej kopercie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji tego samego organu z dnia [...] września 2015 r. (nr 508/[...]) złożył - w jednym piśmie - skargę na obie te decyzje (wskazując w niej numery obu tych rozstrzygnięć i podnosząc argumenty odnoszące się do każdego z nich). Gdyby twierdzenia skarżącego okazały się prawdziwe, znaczyłoby to, że w istocie skarga w sprawie niniejszej została złożona już kilka miesięcy temu (zawarta w tym samym piśmie co skarga na decyzję nr 508/[...]), co z kolei mogłoby wpłynąć na ocenę dochowania terminu na wniesienie skargi, o jakim mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd pierwszej instancji ustali, czy treść pisma zawierającego skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia [...] września 2015 r. (nr 508/[...]) - które powinno znajdować się w aktach sprawy prowadzonej pod sygnaturą I SA/Ol 719/15 - wskazuje, że strona zaskarżyła jednocześnie decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2015 r. (nr 507/[...]). Na tej podstawie Sąd pierwszej instancji oceni, czy skarga na drugą z tych decyzji została złożona w terminie przewidzianym przepisami prawa, a w konsekwencji - czy wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nadaje się do merytorycznego rozpoznania. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. PG