II GZ 487/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 3867/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 września 2024 r., nr: 431/12/2024/Ub w sprawie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 11 marca 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 3867/24, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę P. "[...]" Sp. z o.o. w B. (dalej: skarżąca, strona), na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ, organ) z 26 września 2024 r., nr 431/12/2024/Ubw przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że pismem z 4 listopada 2024 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na ww. decyzję Prezesa NFZ. Do skargi nie zostały załączone dokumenty wykazujące umocowanie pełnomocnika do działania za spółkę, skarga nie była podpisana w sposób czytelny, brak było również egzemplarza odpisu skargi. Pismem z 3 stycznia 2025 r., wykonującym Zarządzenie Przewodniczącej Wydziału z 2 grudnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, braków formalnych skargi poprzez nadesłanie: czytelnie podpisanej skargi, jednego odpisu skargi celem doręczenia uczestnikowi postępowania, oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa upoważniającego do działania w imieniu strony skarżącej przed sądami administracyjnymi oraz oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego (ewentualnie pobranego w oparciu o art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym; Dz. U. z 2021 r., poz. 112) wydruku komputerowego strony skarżącej, obejmującego swym zakresem czasowym dzień udzielenia pełnomocnictw, celem wykazania sposobu reprezentacji strony skarżącej (k. 34 akt sądowych). Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej 16 stycznia 2025 r. (zpo, k. 36 akt sądowych). Wraz z pismem datowanym na 23 stycznia 2025 r. (data nadania w placówce pocztowej), pełnomocnik skarżącej nadesłał prawidłowo podpisany egzemplarz skargi wraz z odpisem, informację odpowiadającą odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS oraz dokument pełnomocnictwa z dnia 19 października 2024 r. Odrzucając skargę, WSA stwierdził, że braki: skarga czytelnie podpisana i egzemplarz odpisu skargi zostały uzupełnione poprawnie, to jednak nie zostało wykonane wezwanie nakazujące wykazanie, że w tej sprawie adw. M. M. posiada pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej. Sąd I instancji zauważył, że za wykonanie wezwania nie można uznać przedłożenia jakiegokolwiek pełnomocnictwa. Przepis art. 36 p.p.s.a. określa rodzaje pełnomocnictw w postępowaniu przed sądami administracyjnymi i z treści pełnomocnictwa powinno ponad wszelką wątpliwość wynikać w czyim imieniu działa pełnomocnik oraz w jakiej sprawie, jeśli przedłożone pełnomocnictwo jest pełnomocnictwem o którym mowa w art. 36 pkt 2 p.p.s.a. W ocenie WSA przedłożony dokument pełnomocnictwa (k. 51 akt sądowych) wskazuje, że zostało ono udzielone do prowadzenia konkretnej sprawy wywołanej skargą na decyzję Prezesa NFZ nr: "4/12/2024/Ub". Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarga została złożona na decyzję Prezesa NFZ z 26 września 2024 r. nr 431/12/2024/Ub. Uznał więc Sąd, że pełnomocnik nie usunął wszystkich braków formalnych skargi, gdyż nie wykazał w sprawie niniejszej swojego umocowania do reprezentowania spółki. Sąd I instancji zwrócił także uwagę na brak precyzji w oznaczeniu podmiotu reprezentowanego. W treści skargi skarżąca została oznaczona: "P.B. sp. z o.o." Podobne oznaczenie firmy spółki znalazło się również w treści pełnomocnictwa. Natomiast zgodnie z przedłożoną przez pełnomocnika informacją odpowiadającą odpisowi pełnemu z Krajowego Rejestru Sądowego, prawidłowa firma, pod którą działa spółka to: "P."[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością." Wobec powyższego. Sąd I instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., postanowił odrzucić skargę. Z zażaleniem na powyższe postanowienie wystąpiła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1 i art. 46 § 2 pkt 1 lit. c) p.p.s.a poprzez niesłuszne uznanie przez WSA, że istnieją podstawy do odrzucenia skargi w realiach niniejszej sprawy. W uzasadnieniu podnosiła, że w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków skargi braki te uzupełniła w całości. Zdaniem skarżącej, nawet pełnomocnictwo, choć może niewyraźnie napisane, zostało udzielone do niniejszej sprawy i odpowiada danym ze skargi oraz zaskarżonej decyzji, bo na tym etapie nie mogło być inne. Odnosząc się do nieprawidłowego oznaczenia skarżącej, którego dokonano w skardze i w pełnomocnictwie, gdzie omyłkowo w nazwie spółki dodano słowo "B.", skarżąca stwierdziła, że tę kwestię powinien WSA rozstrzygnąć wezwaniem do sprecyzowania podmiotu, w imieniu którego została złożona skarga dopiero po uzupełnieniu braków. Zdaniem spółki, uchybienie przepisom art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1 i art. 46 § 2 pkt 1 lit. c) p.p.s.a należy oceniać w aspekcie konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm. W opinii sporządzającego zażalenie pełnomocnika, WSA winien skierować wezwanie do uzupełnienia braków do strony, a nie do pełnomocnika, skoro nie dysponował prawidłowym pełnomocnictwem, powołując się na art. 49 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 p.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Ponadto na mocy art. 37 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Obowiązek ten dla pełnomocnika został powtórzony, gdyż jeżeli pełnomocnik podpisał pismo (tutaj: skargę), to do pisma powinien dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli wnosi je pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.). Z powołanych przepisów wynika jednoznacznie, że to na pełnomocniku spoczywa obowiązek wykazania swego umocowania. Z akt sprawy wynika, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 2 grudnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), braków formalnych skargi, w tym: nadesłania oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa upoważniającego do działania w imieniu strony skarżącej przed sądami administracyjnymi oraz oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnego odpisu z KRS, ewentualnie pobranej ze stron KRS informacji w formie wydruku, obejmującego zakresem czasowym dzień udzielenia pełnomocnictwa, celem wykazania sposobu reprezentacji strony skarżącej. Powyższe wezwanie zostało doręczone adw. M. M. 16 stycznia 2025 r. W zakreślonym terminie pełnomocnik nadesłał do Sądu I instancji pełnomocnictwo do reprezentowania "P.B. sp. z o.o.": w sprawie skargi na decyzję Prezesa NFZ nr: "4/12/2024/Ub", mimo że w KRS oznaczono skarżącą jako: P. "[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością". Przedłożony dokument pełnomocnictwa nie wykazywał więc umocowania dla adw. M. M. do działania w imieniu strony skarżącej ani w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a tym bardziej w niniejszej sprawie. Należało bowiem to pełnomocnictwo odczytywać jako udzielone do prowadzenia konkretnej sprawy, ale nie tej objętej skargą, przede wszystkim na odmienne określenie przedmiotu zaskarżenia. Niezasadna jest bowiem argumentacja podnoszona w zażaleniu, że choć może pełnomocnictwo zostało niewyraźnie napisane, to jednak zostało udzielone do niniejszej sprawy i odpowiada danym ze skargi oraz zaskarżonej decyzji, bo na tym etapie nie mogło być inne. Pełnomocnik przedłożył pełnomocnictwo szczególne zawierające numer decyzji Prezesa NFZ nr: "4/12/2024/Ub", a więc zakres pełnomocnictwa nie obejmował zaskarżonej w sprawie decyzji Prezesa NFZ nr 431/12/2024/Ub. Należy wskazać, że zakres pełnomocnictwa ocenia się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego, zgodnie z art. 40 p.p.s.a. Pełnomocnictwo nie odpowiadało wymogom z art. 36 pkt 2 p.p.s.a., gdyż wskazywało na inną sprawę, aniżeli objęta skargą. Wobec powyższego zasadnie Sąd I instancji orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s. Bezzasadna jest argumentacja skarżącej dotycząca skierowania wezwania do uzupełnienia braków formalnych do strony, a nie do pełnomocnika w sytuacji, w której Sąd I instancji nie dysponował prawidłowym pełnomocnictwem. Jeżeli wnoszącym skargę kasacyjną jest pełnomocnik, który nie przedłożył pełnomocnictwa - wezwanie do uzupełnienia braku formalnego, czyli złożenia pełnomocnictwa, należy kierować do wnoszącego pismo, czyli pełnomocnika z uwagi na treść art. 49 § 1 i art. 46 § 3 p.p.s.a. Argumentacja zażalenia dotycząca naruszenia art. 45 Konstytucji RP jest na gruncie rozpoznawanej sprawy chybiona, gdyż skarżąca miała zagwarantowany udział w postępowaniu sądowym pod warunkiem dopełnienia warunków skutecznego złożenia skargi, tj. prawidłowego uzupełnienia braków formalnych, przewidzianego w p.p.s.a. Podkreślić należy, że prawo do sądu nie jest nieograniczone. W wyroku z 10 maja 2000r., sygn. K 21/99 (OTK 2000/4/109), Trybunał Konstytucyjny wskazał, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym i bezwzględnym. Nawet sposób ukształtowania postępowania przed sądem stwarza pewne ograniczenia, do których można zaliczyć m.in.: terminy procesowe i materialne, opłaty, zasady inicjowania postępowania, rygory postępowania dowodowego. Są one niezbędne ze względu na pozostałe wartości państwa prawnego, jak np. zaufanie do prawa czy bezpieczeństwo prawne. W związku z powyższym, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.