II GZ 537/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. I. R. i P. w B.-B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 10 października 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 2759/10 w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi B. I. R. i P. w B.-B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...] października 2010 r. Nr [...] w przedmiocie spraw budżetowych jednostek samorządu terytorialnego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił wniosek B. I. R. i P. w B. o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie spraw budżetowych jednostek samorządu terytorialnego. Relacjonując stan sprawy Sąd I instancji podał, że w dniu 10 listopada 2010 r. B. I. R. i P. w B. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] sierpnia 2010 r. określającą przypadającą do zwrotu do budżetu Gminy B. przez skarżącą część dotacji pobranych przez były Zespół Szkół R. im. S. S. w B. w okresie od września 2002 r. do września 2008 r. w nadmiernej wysokości - w kwocie 1 556 240,37 zł. W dniu 19 września 2011 r. skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, wskazując, iż organ I instancji podjął czynności związane z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a w szczególności upomnieniem z dnia [...] września 2011 r., wezwał skarżącą do uiszczenia kwoty 1 756 129,88 zł w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Ponadto skarżąca podała, że realizacja postępowania egzekucyjnego skutkowałaby trudnymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci pozbawienia jej płynności finansowej i brakiem możliwości wykonywania zadań statutowych. Uzasadniając oddalenie wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. podał, że skarżąca nie wykazała przesłanek koniecznych dla jego uwzględnienia. Fakt istnienia obowiązku wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł według Sądu stanowić przesłanki uzasadniającej wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Konieczność zapłaty egzekwowanego w drodze egzekucji świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Obowiązkiem wnioskodawcy było zatem wykazanie, iż na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonego postanowienia nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Powołane przez skarżącą ogólne argumenty dotyczące ryzyka pozbawienia płynności finansowej i braku możliwości wykonywania zadań statutowych, nie mogły zdaniem WSA odnieść zamierzonego skutku. Na wnioskodawcy spoczywał bowiem obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej. W ocenie Sądu do takich okoliczności nie można również zaliczyć subiektywnego przeświadczenia wnioskodawcy o ewentualnej wadliwości zaskarżonej decyzji. Ta bowiem będzie badana przez Sąd przy rozpoznawaniu skargi co do meritum. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., oddalił wniosek powołując w podstawie art. 61 § 1, § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie B. I. R. i P. w B. wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Orzeczeniu zarzuciła rażące naruszenie art. 61 § 1 i § 3 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie. Uzasadniając podała, że nie jest w stanie zaspokoić spornego świadczenia, którego usankcjonowanie skutkować będzie ogłoszeniem jej upadłości, likwidacją miejsc pracy i całkowitym zmarginalizowaniem b. środowiska rzemieślniczego. Według I. już załączone upomnienie organu I instancji zawierające wezwanie do zapłaty pod rygorem zainicjowania postępowania egzekucyjnego powinno stanowić według skarżącej podstawę do wstrzymania wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie natomiast z § 3 powołanego przepisu po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z treści przetoczonego przepisu wynika, że co do zasady wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu w całości lub w części stanowi zatem odstępstwo od tej generalnej zasady i jako takie jest dopuszczalne jedynie po spełnieniu określonych w p.p.s.a. przesłanek. Istotne jest zatem, aby strona należycie uzasadniła swój wniosek, poprzez wykazanie istnienia przesłanek unormowanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przystępując do oceny prawidłowości orzeczenia Sądu I instancji należy przede wszystkim wskazać, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji przez Sąd zależy od spełnienia istnienia przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ustawodawca nie sprecyzował co należy rozumieć pod tymi pojęciami, dlatego ocena wystąpienia tych przesłanek za każdym razem zależy od sądu. Ocena ta jest swobodna, ale nie dowolna. Dlatego Sąd rozpoznając wniosek o udzielenie tymczasowej ochrony ma obowiązek za każdym razem wskazać podstawę uwzględnienia bądź odmowy uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Natomiast obowiązek wykazania okoliczności stanowiących podstawę wstrzymania wykonania decyzji spoczywa na wnioskodawcy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz., Zakamycze 2005, s. 168). Podkreślenia wymaga, iż przesłanki wstrzymania wykonania aktu lub czynności zostały określone przy użyciu zwrotów nieostrych. Uzasadnienie zaś wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia w tym zakresie powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej zmierzającymi do wykazania istnienia przesłanek. Wniosek nieuzasadniony w ten sposób uniemożliwia sądowi dokonania jego merytorycznej oceny (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 466/09, zbiór lex nr 563508). Przenosząc rozważania ogólne na grunt niniejszej sprawy należy podać, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił wskazywane przez skarżącą w treści skargi okoliczności mające jej zdaniem uzasadniać złożony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Twierdzenia te sprowadzały się bowiem jedynie do ogólnych sformułowań nieuprawdopodobnionych jakimikolwiek okolicznościami faktycznymi. Słusznie też zwrócił uwagę Sąd I instancji, że dla potrzeb rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sąd administracyjny nie ocenia merytorycznych zarzutów skargi. Taki bowiem charakter mają wskazywane przez skarżącą okoliczności dotyczące poniesienia przez nią kosztów postępowania likwidacyjnego szkoły itp. Natomiast w uzupełnieniu wniosku (pismo z dnia 15 września 2011 r.) B. I. R. i P. o wstrzymanie wykonania decyzji nie zawarto żadnych okoliczności, poza wskazaniem konkretnej sumy należności pieniężnej, które mogłyby wskazywać, że w sprawie występują przesłanki wyczerpujące wymogi określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Podkreślić wypada, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że wykonanie zaskarżonej decyzji, tj. egzekucja 1 756 129,88 zł wraz z odsetkami spowoduje w omawianym stanie sprawy automatycznie skutki wskazane we wniosku, tj. likwidację skarżącej. Wnioskowanie takie należy uznać za co najmniej przedwczesne wobec nieznajomości przez Sąd sytuacji finansowej B. I. R. i P. Skarżąca nie wykazała, dlaczego Sąd winien uznać, iż wykonanie decyzji spowoduje wskazywane przez nią zagrożenia. Nie można zatem zakładać, iż one nastąpią. W orzecznictwie podkreśla się, że niewątpliwie zakończenie bytu prawnego przedsiębiorstwa czy też innego podmiotu jest skutkiem trudnym do odwrócenia i wysoce szkodliwym. Konieczne jednocześnie jest wykazanie szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest bowiem wystarczające powoływanie się na ewentualną możliwość ogłoszenia upadłości i zwolnienia pracowników bez poparcia tych przypuszczeń konkretnymi faktami (por. postanowienia NSA z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt I FSK 1243/08, zbiór lex 575350). Do akt nie złożono żadnych dowodów obrazujących stan finansowy i majątkowy skarżącej, które uprawdopodabniały wskazywane okoliczności. Zatem ewentualne uwzględnienie wniosku mogłoby nastąpić jedynie, gdyby wskazano w nim konkretne okoliczności odnoszące się do sytuacji finansowej, majątkowej skarżącej, które dawałyby podstawy do uznania, że w przypadku egzekucji świadczenia dojdzie do realizacji przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Odwoływanie się zatem we wniosku jedynie do obawy likwidacji skarżącej nie mogło być uznane za uzasadniające jej wniosek. Wobec powyższego ocenę wniosku skarżącej dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. należy uznać za prawidłową. Niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, że postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Oznacza to, iż strona domagająca się zmiany lub uchylenia postanowienia winna wykazać taką zmianę okoliczności, która czyni zasadnym jej wniosek (art. 61 § 4 p.p.s.a.) Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.