II GZ 60/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 2518/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 maja 2024 r., nr DZP-II.613.14.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w przedmiocie zwrotu zgłoszenia o dopuszczenie do udziału w egzaminie radcowskim postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 października 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 2518/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę R. P. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 maja 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zwrotu zgłoszenia o dopuszczenie do udziału w egzaminie radcowskim. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący wniósł skargę do WSA na powyższe postanowienie Ministra Sprawiedliwości. Zarządzeniami Przewodniczącej Wydziału z dnia 31 lipca 2024 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, a także do uzupełnienia braków złożonej skargi poprzez wskazanie numeru PESEL. Oba braki miały zostać uzupełnione w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwań, pod rygorem odrzucenia skargi. Korespondencja zawierająca powyższe wezwania została uznana za doręczoną skarżącemu w trybie art. 73 p.p.s.a. w dniu 10 września 2024 r. WSA podniósł, iż do dnia 26 września 2024 r. w rejestrze Opłat Sądowych nie zidentyfikowano wpłaty od niniejszej skargi. Odrzucając skargę WSA stwierdził, że zarówno odpis zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu, jak i wezwanie do wskazania numeru PESEL, zostały uznane za doręczone Stronie w dniu 10 września 2024 r., a zatem siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnego i fiskalnego skargi upływał we wtorek 17 września 2024 r. Jak wynika z akt sprawy, w związku z niemożnością doręczenia Stronie korespondencji osobiście lub w sposób zastępczy, przesyłkę pozostawiono we wskazanej na potwierdzeniu odbioru placówce pocztowej, o czym w dniu 27 sierpnia 2024 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej Skarżącego. W związku z niepodjęciem pisma w terminie 7 dni od dnia pozostawienia ww. zawiadomienia, w dniu 4 września 2024 r. pozostawiono powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma. Mimo powtórnego zawiadomienia, w ustawowym terminie, przesyłka nie została podjęta, w związku z czym w dniu 12 września 2024 r. nastąpił jej zwrot. Mając na uwadze wypełnienie warunków opisanych w art. 73 § 1-3 p.p.s.a., Sąd I instancji przyjął, że doręczenie wezwań do usunięcia braków formalnych i fiskalnych nastąpiło w dniu 10 września 2024 r., stosownie do art. 73 § 4 p.p.s.a. W związku z tym, że w ustawowym terminie skarżący nie wskazał swojego numeru PESEL oraz nie uiścił wpisu od skargi, WSA stwierdził, że braki skargi - zarówno formalne jak i fiskalne - nie zostały usunięte, co zaś skutkowało odrzuceniem skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości, a także o wyłączenie autora zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono m.in., że zaskarżone postanowienie jest bezprawne, gdyż poświadczono w nim nieprawdę na jego szkodę. Skarżący podkreślił, że w postanowieniu nie wskazano na jaki adres zostało wysłane wezwanie do uzupełnienia braków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Jednocześnie w myśl art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Zgodnie natomiast z art. 220 § 1 p.p.s.a., z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Wspomniany art. 220 § 3 p.p.s.a. stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Przepisy te składają się na regulację, zgodnie z którą strona wnosząca skargę do sądu administracyjnego jest obowiązana uiścić od niej wpis sądowy. Zaniedbanie tego obowiązku pomimo prawidłowego wezwania sądu do uzupełnienia braku fiskalnego skutkuje zastosowaniem rygoru przewidzianego w przepisach prawa, przy czym jak powyżej wskazano, z art. 220 § 3 p.p.s.a. wynika, że skarga nieopłacona pomimo wezwania podlega odrzuceniu. Należy również zwrócić uwagę na treść art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., zgodnie z którym pismo strony powinno zawierać – oprócz elementów wskazanych w art. 46 § 1 p.p.s.a. - w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Z kolei art. 49 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zaś w myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Z powyższych przepisów wynika obowiązek strony do podania w pierwszym piśmie procesowym w sprawie numeru PESEL, jeżeli strona taki numer posiada. W sytuacji zaniedbania tego obowiązku sąd wzywa wnoszącego pismo do uzupełnienia tego braku formalnego. Niewywiązanie się przez stronę z tego obowiązku we wskazanym w wezwaniu terminie, w sytuacji prawidłowego doręczenia jej wezwania do uzupełnienia braku formalnego, skutkuje odrzuceniem skargi. Z kolei sposób doręczania pism sądowych – w tym wezwań – w razie niemożności doręczenie pisma do rąk własnych lub innych upoważnionych osób został uregulowany w art. 73 p.p.s.a. Przepis § 1 tego artykułu stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65–72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie natomiast z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Natomiast w myśl art. 73 § 3 p.p.s.a. w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Wreszcie, § 4 tego przepisu stanowi, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Powyższe przepisy określają warunki, które muszą zostać spełnione, aby sąd mógł przyjąć fikcję doręczenia, tj. stwierdzić, że na mocy ustawy pismo nieodebrane przez stronę traktuje się jako prawidłowo doręczone. W myśl powyższych przepisów powinny zostać spełnione ku temu następujące przesłanki: wystąpienie niemożności doręczenia pisma w inny sposób, dwukrotne awizowanie pisma w odpowiednim czasie, a także upływ 14-dniowego terminu od pozostawienia pierwszego zawiadomienia o możliwości odebrania pisma w placówce pocztowej. Jak wynika z akt sprawy skarżący, składając skargę na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 maja 2024 r., nie zawarł w niej swojego numeru PESEL, ani też nie uiścił należnej opłaty sądowej. Zasadnie zatem Sąd I instancji wezwał stronę do uzupełnienia braku formalnego (karta akt sądowych nr 14) i braku fiskalnego (karta akt sądowych nr 13 i 17) w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W ocenie NSA, w rozpoznawanej sprawie doszło do skutecznej fikcji doręczenia, bowiem skoro pierwsze zawiadomienie o wezwaniach sądowych zostawiono skarżącemu w dniu 27 sierpnia 2024 r., a następnie prawidłowo dokonano drugiej awizacji w dniu 4 września 2024 r., to doręczenie w trybie art. 73 p.p.s.a. nastąpiło w dniu 10 września 2024 r. z powodu niepodjęcia przesyłki z placówki pocztowej w terminie. Okoliczność tę prawidłowo uwzględnił Sąd I instancji. Siedmiodniowy termin na wykonanie obu zarządzeń minął zatem 17 września 2024 r. Z akt sprawy wynika zaś, że w zakreślonym w ten sposób terminie skarżący nie uzupełnił ani braku formalnego, ani braku fiskalnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały zatem dwie przesłanki do odrzucenia skargi, tj. przesłanka z art. 58 § 1 pkt 3 i przesłanka z art. 220 § 3 p.p.s.a. Skarżący wskazał w zażaleniu, że nie został skutecznie wezwany do dokonania opłaty od skargi i podania numeru PESEL. Jego stanowisko nie znajduje jednak potwierdzenia w aktach sprawy. Oba wezwania zostały skarżącemu doręczone na adres podany w treści skargi (vide – karty akt sądowych nr 3, 14 i 17), tymczasem w aktach nie ma oświadczenia skarżącego o zmianie adresu do doręczeń. Sąd I instancji musiał zatem doręczeń dokonywać na adres wskazany w skardze. Warto także dodać, że skarżący nie wyjaśnił, na czym bezskuteczność doręczenia w niniejszej sprawie miałaby polegać. Stwierdzić więc należy, że Sąd I instancji poprawnie przesłał skarżącemu oba wezwania, zaś w konsekwencji niepodjęcia przesyłki sądowej z placówki pocztowej w ustawowym terminie, nastąpił jej zwrot do akt sprawy ze skutkiem uznania za doręczoną (art. 73 § 4 p.p.s.a.), co z kolei skutkowało rozpoczęciem biegu 7-dniowego terminu wyznaczonego na uzupełnienie braków skargi. Skoro zaś termin ten upłynął bezskutecznie, a skarżący nie uiścił brakującego wpisu sądowego, ani też nie uzupełnił skargi o brakujący numer PESEL, skargę tę należało odrzucić. W świetle przedstawionych okoliczności sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie Sądu I instancji odrzucające skargę z powodu nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie jej braku formalnego i fiskalnego jest prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.