II GZ 603/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 20 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Po 1606/14 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia wpisu sądowego w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić P. K. termin do wniesienia wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Po1606/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odmówił P. K. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] września 2014 r., w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Przedstawiając stan sprawy WSA wskazał m. in., że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 listopada 2014 r., odebranym przez A. K. – dorosłego domownika skarżącego, w dniu 19 listopada 2014 r., skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Ustalono, że uiszczenie wpisu nastąpiło w dniu 27 listopada 2014 r. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie wpisu w terminie. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 17 grudnia 2012 r. Pismem z dnia 24 grudnia 2014 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wprawdzie w informacji o operacji jako data realizacji wskazany był 27 listopada 2014 r. jednakże przelewu bankowego dokonał drogą elektroniczną wieczorem 26 listopada 2014 r. Sąd I instancji uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, co prawda przyznał, że dniem w którym uiszczono wpis sądowy za pomocą elektronicznego środka komunikacji jest dzień, w którym polecenie przelewu wprowadzone zostało do urządzenia nadawczego, w taki sposób, żeby bank mógł zapoznać się z jego treścią (nie zapominając o fakcie, że na rachunku bankowym zlecającego powinny znajdować się środki pozwalające na realizację przelewu), jednocześnie wskazał jednak, że P. K. nie uiścił wpisu, który powinien być wniesiony wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Zażalenie na to postanowienie wniósł P. K. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że w dniu złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, jak i w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, wpis sądowy od skargi znajdował się na rachunku bankowym Sądu – na dowód czego skarżący załączył do wniosku potwierdzenie dokonania przelewu na rachunek Sądu, stąd wniosek WSA o nieuiszczeniu wpisu sądowego nie odpowiada stanowi faktycznemu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Nie ulega kwestii, że w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1606/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odrzucił skargę P. K. uznając, że skarżący w wyznaczonym terminie nie uiścił wpisu od skargi. Sąd przyjął bowiem, że skoro zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu zostało skutecznie doręczone w dniu 19 listopada 2014 r., a siedmiodniowy termin do uiszczenia opłaty upłynął w dniu 26 listopada 2014 r., to dokonanie tej czynności w dniu 27 listopada 2014 r. - jak WSA wywiódł z wtórnika potwierdzającego wpłaty na rachunek tego Sądu (k. 11 akt WSA) - nastąpiło z uchybieniem terminu. Z treści zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji z dnia 14 stycznia 2015 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wpisu sądowego wynika zaś, że jedynym powodem takiego rozstrzygnięcia Sądu było ustalenie, że wpis od skargi nie został uiszczony wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Powyższe ustalenie pozostaje zatem w sprzeczności ze stanowiskiem tego Sądu wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi. Jak wynika z akt sprawy, de facto wpis od skargi niewątpliwie został uiszczony w terminie, a ponadto w dacie rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu do jego uiszczenia kwota należnego wpisu znajdowała się na rachunku Sądu I instancji (mimo odrzucenia skargi wpis jeszcze nie został zwrócony). W tym stanie rzeczy zachodzi potrzeba wyjaśnienia, że instytucja przywrócenia terminu – przewidziana art. 86 § 1 p.p.s.a. – może mieć zastosowanie tylko w razie jego uchybienia. Przywrócenie terminu ma bowiem na celu wyeliminowanie ujemnych skutków procesowych w postaci bezskuteczności czynności dokonanych po terminie (art. 85 p.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło - jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest natomiast oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej nie doszło, a Sąd - mimo to - zajął w tej kwestii odmienne stanowisko, w ocenie strony błędne. Tym samym - co do zasady - wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności oraz środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu i zmierzają do wywołania odmiennych skutków procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II GZ 222/12). Odróżnić zatem należy faktyczne uchybienie terminu od wadliwej oceny przez Sąd I instancji, że terminu nie dochowano. Niezasadne - w ocenie strony - odrzucenie skargi, oparte na niezasadnym ustaleniu nieuiszczenia wpisu w terminie powinno być więc zwalczane skargą kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że P. K., działając bez profesjonalnego pełnomocnika, sugerując się treścią uzasadnienia postanowienia o odrzuceniu skargi, złożył wniosek o przywrócenie terminu w mylnym - aczkolwiek dającym się usprawiedliwić przekonaniu o prawidłowości zastosowania tego środka prawnego, mimo iż z potwierdzenia przelewu (k. 25 akt WSA) w istocie wynika, że polecenie przelewu, jak następnie zauważył także Sąd I instancji, zostało złożone w dniu 26 listopada 2014 r., czyli w terminie. W tej konkretnej sprawie – wszczętej skargą wniesioną w dniu 6 października 2014 r. – mając na uwadze całokształt zaistniałych okoliczności - Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że byłoby nadmiernym formalizmem i naruszeniem ekonomii procesowej kierowanie sprawy na drogę postępowania ze stosownego środka zaskarżenia. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 188 w zw. z art. 86 § 1, art. 193 i art. 197 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. Jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).