II GZ 61/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Spółki z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2016 r sygn. akt VI SA/Wa 444/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi [A.] Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: odrzucić zażalenie. B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację finansową oraz brak środków finansowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 złotych, wartość środków trwałych to 0 złotych, a strata za rok 2014 zamknęła się w kwocie 413.388,68 złotych. Wskazała również, że na jej rachunku bankowym znajdują się środki w kwocie 19 złotych (k. [...] akt sądowych). Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 2 czerwca 2016 r. wezwano B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka lub skarżąca), do nadesłania w terminie 14 dni: a) rocznego sprawozdania finansowego spółki za rok 2014, b) dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2015 r. i w 2016 r. – np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec grudnia 2015 r. oraz koniec maja 2016 r., c) wyciągów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie (k. 104 akt sądowych). Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 18 czerwca 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 106 akt sądowych). Skarżąca nie wykonała powyższego wezwania. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2016 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, iż nienadesłanie przez skarżącą na wezwanie dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów skarżącej – uniemożliwiało dokonanie oceny spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji uznano, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 września 2016 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 13 października 2016 r. spółka zaskarżyła postanowienie WSA, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając Sądowi błędne przyjęcie, że skarżącej w dniu 3 marca 2016 r. prawidłowo doręczono wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy, o które ubiegała się strona, zainicjowane zostało przez nią wnioskiem z dnia 25 maja 2016 r. złożonym na urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy W tym czasie obowiązywał, znowelizowany ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W przepisie tym określono również, że sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2 zdanie drugie). Z art. 194 § 1 p.p.s.a. wynika, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, ponadto na postanowienia wymienione w punktach od 1 do 10. Oznacza to, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym (na dzień złożenia wniosku oraz wydania postanowień) nie zostało przewidziane prawo wniesienia zażalenia od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego orzekającego jako sąd drugiej instancji (por. postanowienie NSA z dnia 6 grudnia 2016 r., sygn. akt II GZ 1226/16). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny do rozpoznawania zażaleń od postanowień wydanych przez wojewódzkie sądy administracyjne w przedmiocie prawa pomocy z uwagi na brak przepisów procesowych, pozwalających na kontrolę orzeczeń sądów niższej instancji rozstrzygających tego rodzaju sprawy, tj. postępowania wpadkowe. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 193 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.