II GZ 635/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu w dniu 17 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 4987/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi J. K. K. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia [...] września 2022 r., nr [...] w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 9 maja 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 4987/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. K. K. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od złożonej przez nią skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z 29 września 2022 r. w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji. Sąd I instancji uznał, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Podana przyczyna omawianego uchybienia, czyli uiszczenie wpisu od skargi na nieprawidłowy rachunek bankowy innego sądu wskutek omyłki, nie posiada charakteru przeszkody niezależnej od woli i możliwości pełnomocnika skarżącej, a także nie może być uznana za świadczącą o należytej staranności pełnomocnika skarżącej. WSA podzielił ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że uchybienie obowiązkowi należytego opłacenia pisma może polegać nie tylko na uiszczeniu opłaty sądowej w niewłaściwej wysokości, czy też po upływie przewidzianego w ustawie terminu, lecz również na uiszczeniu opłaty na niewłaściwy rachunek bankowy. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej - wezwany do uiszczenia wpisu od skargi - został pouczony, w jakiej formie wpłaty należy dokonać. Dysponował zatem właściwym numerem rachunku bankowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ponadto posiadał środki finansowe na uiszczenie wpisu i faktycznie dokonał tej czynności, tyle że uczynił to w sposób nieprawidłowy. Dlatego - w opisanych warunkach - nie świadczy o dochowaniu należytej staranności wniesienie wpisu na rachunek innego sądu. W związku z powyższym Sąd I instancji, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie i odmowę przywrócenia terminu, podczas gdy w sprawie zachodzą kumulatywnie przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz dokonać czynności, której termin został uchybiony. Istotą instytucji przywrócenia terminu jest umożliwienie stronie obrony swoich praw, w sytuacji gdy upływ określonego terminu procesowego wywołuje dlań negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby negatywnych konsekwencji uniknąć. Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej ma zatem ustalenie, że uchybienie nastąpiło (rozpoczął i zakończył bieg termin procesowy) i że zdarzenie to nie nastąpiło z winy strony. Stosowanie omawianej instytucji winno odbywać się wyjątkowo i być traktowane w sposób ścisły, ograniczony tylko do szczególnych okoliczności, w sposób niewypaczający zasady wyważonego formalizmu i dyscypliny procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu w kontekście badania zasadności jego przywrócenia winien być oceniany przez pryzmat wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy, biorąc przy tym pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. wyrok NSA z 5.03.2025 r., III FZ 117/25, LEX nr 3835320). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. Okoliczności przedstawione przez pełnomocnika skarżącej, w postaci omyłkowego uiszczenia wpisu na konto Sądu Apelacyjnego w Warszawie zamiast na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi i zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Nadto, należy podkreślić, że w zarządzeniu wzywającym pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi wskazano prawidłowy numer rachunku bankowego WSA w Warszawie oraz pouczono o możliwości uiszczenia wpisu w kasie tegoż Sądu. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wskazane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniają jego przywrócenia. Skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który winien zachować należytą staranność przy dokonywaniu czynności procesowych. Pełnomocnik umocowany do wniesienia /złożenia/ skargi ma prawo i obowiązek podjęcia wszystkich czynności łączących się z wniesieniem skargi, w tym wniesienia stosownych opłat sądowych. Jeśli więc strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie przesłanek przywrócenia terminu, należy uwzględnić konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2006 r., sygn. akt II OZ 1347/05). Należy wskazać, że nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako brak winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04, H. Knysiak-Molczyk Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/122). Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.