II GZ 69/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1666/17 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi H. S. na postępowanie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie zgłoszenia wynalazku [...] pt.; "[...]" postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 15 października 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie z jej skargi na postępowanie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie zgłoszenia wynalazku [...] pt.: "[...]". W motywach, Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 3 lipca 2018 r, odrzucono skargę M. S.. W związku z tym faktem, skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Wniosek te został uwzględniony postanowieniem z dnia 23 stycznia 2019 r., mocą którego, strona uzyskała pomoc prawną w osobie rzecznika patentowego L. S.. Wymieniony pełnomocnik, pismem z dnia 7 czerwca 2019 r., nadanym w dniu 10 czerwca 2019 r., wniósł o przywrócenie terminu do opracowania i wniesienia skargi kasacyjnej, podnosząc w uzasadnieniu, że informację o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu otrzymał w dniu 16 kwietnia 2019 r. W dniu 24 kwietnia 2019 r. zapoznał się z aktami sprawy i wniósł o sporządzenie i przesłanie na adres Kancelarii kserokopii akt sądowych wskazanych we wniosku. Kserokopie otrzymał w dniu 7 czerwca 2019 r., wobec czego termin na sporządzenie skargi kasacyjnej rozpoczął bieg od dnia 7 czerwca 2019 r. Sąd I instancji uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie albowiem nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Stwierdził, że takimi okolicznościami nie może być bierne oczekiwanie pełnomocnika strony na nadesłanie kserokopii akt sprawy celem sporządzenia skargi kasacyjnej, ewentualnie opinii o braku podstaw do jej wniesienia. Sąd wskazał, przywołując w tym zakresie regulacje z art. 177 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), że informację o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej rz. pat. L. S. otrzymał w dniu 16 kwietnia 2019 r., co wobec okoliczności, iż skarżąca otrzymała odpis postanowienia o odrzuceniu skargi w dniu 1 sierpnia 2018 r., oznaczało, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej lub opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej dla pełnomocnika świadczącego pomoc prawną z urzędu rozpoczął swój bieg w dniu 16 kwietnia 2019 r. Czynności podjęte przez pełnomocnika skarżącej w dniu 24 kwietnia 2019 r., w siedzibie Sądu, świadczyły, w ocenie Sądu, o tym, że pełnomocnik miał faktyczną możliwość sporządzenia środka odwoławczego - skargi kasacyjnej w terminie określonym w art. 177 § 2 p.p.s.a. Oczekiwanie na nadesłanie kserokopii akt sprawy w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, zdaniem Sądu, nie świadczyły o braku winy w uchybieniu terminu. W takim stanie sprawy, Sąd I instancji uznał, że nie uprawdopodobniono braku winy pełnomocnika, a więc i samej strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik M. S., zażaleniem zaskarżył postanowienie Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie poprzez uznanie braku winy pełnomocnika; nakazanie ponownego rozpatrzenia przez WSA wniosku o przywrócenie terminu i nadanie biegu prawnego opracowanej przez pełnomocnika i złożonej do WSA skargi kasacyjnej; wezwanie pełnomocnika na niejawne posiedzenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie oraz przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za analizy prawne i opracowanie zażalenia stosownie do norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, albowiem podniesiona w zażaleniu argumentacja nie podważa prawidłowości oceny wniosku pełnomocnika strony skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jakiej dokonał Sąd I instancji. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 1 i 2 ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynności miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie zawierającym wniosek, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga, iż na kanwie powołanych regulacji, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowało się stanowisko, że za niezawinione przyczyny uchybienia terminu uznaję się stany nadzwyczajne jak klęski żywiołowe, nagłą chorobę strony lub reprezentującego ją pełnomocnika czy problemy komunikacyjnej uniemożliwiające nadanie pisma procesowego w otwartym do tego terminie. Zdarzenia te muszą mieć przy tym charakter obiektywny i niezależny od strony. Analiza dotychczasowego przebiegu sprawy w aspekcie podniesionych we wniosku pełnomocnika skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej okoliczności, mających przemawiać za przywrócenie tego terminu, a także analiza argumentacji zawartej w zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji odmawiające przywrócenia uchybionego terminu, nie wskazują aby w sprawie miały miejsce jakiekolwiek z przywołanych wyżej nadzwyczajnych okoliczność, uniemożliwiających pełnomocnikowi skarżącej dochowanie terminu do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w terminie. Nie wystąpiły również żadne inne okoliczność o charakterze obiektywnym, których skutkiem było niezawinione i niezależne od strony uchybienie terminu. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, termin do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę M. S., wobec faktu wystąpienia przez nią z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy i uzyskania tego uprawnienia między innymi w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu, podlegał regulacji z art. 177 § 3 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Obecnie reprezentujący skarżącą rzecznik patentowy L. S. powziął wiedzę o reprezentowaniu M. S. w wywołanym jej skargą postępowaniu sądowoadministracyjnym, w dniu 16 kwietnia 2019 r. Zatem od tego dnia rozpoczął skuteczny bieg termin do wniesienia skargi kasacyjnej na przywołane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2018 r., o odrzuceniu skargi strony. Pełnomocnik strony jako przyczynę uchybienia terminu bez jego winy podnosił okoliczność, iż dopiero w dniu 7 czerwca 2019 r. otrzymał z Sądu kserokopię dokumentów z akt sprawy, o którą wystąpił w dniu 24 kwietnia 2019 r. Jak wynika z analizy akt sprawy, w tym dniu pełnomocnik zapoznał się ze sprawą i od tej daty aż do dnia 7 czerwca 2019 r., a więc znacznie po przekroczeniu terminu do skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej, nie podejmował żadnej innej aktywności procesowej. W tych okolicznościach sprawy brak jest podstaw do uznania aby uchybienie terminu nacechowane było brakiem winy pełnomocnika strony. Jakkolwiek okoliczność przesłania pełnomocnikowi strony, w nazbyt wydłużonym okresie czasu od złożenia wniosku o wydanie, kserokopii akt sprawy tychże dokumentów nie powoduje, że jest to okoliczność wyłączająca winę w uchybieniu terminu. Skoro bowiem termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął swój bieg od dnia 16 kwietnia 2019 r., to w okresie ustawowych trzydziestu dni do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 177 § 1 p.p.s.a.), nie uzyskując wnioskowanych dokumentów, pełnomocnik strony mógł powziąć środki monitujące Sąd do niezwłocznego nadesłania żądanych w dniu 24 kwietnia 2019 r. dokumentów bądź inne środki zmierzające do sporządzenia skargi kasacyjnej i jej wniesienia w terminie otwartym do dokonania tej czynności. Środków takich nie podjęto, na co wskazuje analiza akt sądowych sprawy. Koleją bowiem czynnością pełnomocnika strony, po wymienionej dacie zapoznania się z aktami sprawy, był wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z dnia 7 czerwca 2019 r. Taki rodzaj postępowania - bezczynne oczekiwanie na kserokopię akt sprawy swojej mandantki w trakcie biegu terminu do złożenia środka odwoławczego i po jego upływie – nie może być poczytany, w przypadku profesjonalnego pełnomocnika jakim jest niewątpliwie rzecznik patentowy za okoliczność nie noszącą znamion zawinienia w niedochowaniu terminów procesowych wynikających wprost z przepisów ustawy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. W odniesieniu do sformułowanego w zażaleniu wniosku o przyznanie kosztów za udzieloną pomoc prawną skazać należy na treść art. 245 § 1 p.p.s.a.