II GZ 794/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. B. M. Sp. j. w Z. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Go 646/15 o odrzuceniu skargi kasacyjnej J. B. M. Sp. j. w Z. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Go 646/15, odrzucił skargę kasacyjną J. Sp. j. w Z. G. od wyroku tego Sądu z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] lipca 2015 r., w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. I W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że wyrokiem z dnia 17 grudnia 2015 r., po rozpoznaniu skargi J. Sp. j., uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. G. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry. Spółka oraz organ wnieśli od tego orzeczenia skargi kasacyjne. Zarządzeniem dnia 23 marca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił akta sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim celem usunięcia dostrzeżonych braków poprzez wezwanie pełnomocnika skarżącej, radcę prawnego D. S. do nadesłania oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wykazującego, że osoba udzielająca pełnomocnictwa była do tego uprawniona w chwili dokonywania tej czynności. W aktach sądowych znajdowały się bowiem dwa odpisy pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu D. S. w dniu 20 lutego 2015 r. przez J. M. jako uprawnionego do reprezentacji Spółki. Pełnomocnictwo obejmowało m.in. umocowanie do reprezentowania strony skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Pierwszy odpis został złożony wraz ze skargą, natomiast drugi wraz ze skargą kasacyjną Spółki. Przed wydaniem wyroku, uzupełniając brak formalny skargi, pełnomocnik skarżącej złożył do akt informację z KRS odpowiadającą odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców według stanu na dzień 23 września 2015 r. Zarządzeniem z dnia 19 kwietnia 2016 r. pełnomocnik spółki został wezwany do nadesłania oryginału lub kopii (poświadczonej za zgodność z oryginałem w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami) odpisu z KRS Spółki wykazującego, że osoba udzielająca pełnomocnictwa była do tego uprawniona w chwili dokonywania czynności – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie r. pr. D. S. nadał drogą pocztową dwie informacje z KRS odpowiadające odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców, pierwszą według stanu na dzień 23 września 2015 r. oraz drugą według stanu na dzień 4 maja 2016 r. Jednocześnie oświadczył w piśmie przewodnim, iż sposób reprezentacji Spółki nie uległ zmianie, a osoba udzielająca pełnomocnictwa była do tego uprawniona w chwili dokonania tej czynności. Odrzucając skargę kasacyjną spółki Sąd I instancji przywołał treść art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) oraz stwierdził, że skarżącą reprezentuje w niniejszej sprawie profesjonalny pełnomocnik, który stosownie do art. 37 § 1 p.p.s.a. zobowiązany był przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo należy przy tym rozumieć całościowo, jako komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę. Brak któregoś z powyższych elementów jest równoznaczny z brakiem formalnym pisma. Jeżeli zaś pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). W przypadku skargi kasacyjnej nieuzupełnienie w powyższym terminie braków formalnych skutkuje jej odrzuceniem, o czym stanowi art. 178 p.p.s.a. Sąd i instancji podniósł, iż skierowana do skarżącego przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia opisanego na wstępie braku formalnego skargi kasacyjnej została prawidłowo doręczona i we wskazanym terminie pełnomocnik strony nadesłał dwie informacje z KRS odpowiadające odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców: pierwszą według stanu na dzień 23 września 2015 r. oraz drugą według stanu na dzień 4 maja 2016 r. W ocenie WSA, żadna z tych informacji nie stanowiła jednak dowodu na okoliczność, iż osoba udzielająca w dniu 20 lutego 2015 r. radcy prawnemu D. S. pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki w niniejszym postępowaniu, w tym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, była do tego umocowana w chwili dokonywania tej czynności. Datę udzielenia pełnomocnictwa (20 lutego 2015 r.) oraz datę, której dotyczyła wcześniejsza ze złożonych do akt sprawy informacji z KRS odpowiadających odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców, tj. 23 września 2015 r. dzieli bowiem ponad siedem miesięcy. Zdaniem Sądu, z dokumentu tego nie sposób ustalić, czy osoba podpisana na dokumencie pełnomocnictwa była umocowana do jego udzielenia w imieniu skarżącej w dniu 20 lutego 2015 r. WSA podkreślił, że prawidłowości udzielenia pełnomocnictwa radcy prawnemu D. S. nie można tym bardziej ustalić na podstawie drugiej z przedłożonych informacji z KRS, odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców na datę jeszcze późniejszą, tzn. na dzień 4 maja 2016 r. To zaś oznacza, że brak jest podstaw do uznania tego pełnomocnictwa za udzielone prawidłowo. Sąd wskazał również na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym pełnomocnictwo bez wykazania stosownym dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana do reprezentowania strony, nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze kasacyjnej prawidłowego biegu, a umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności. W świetle powyższych okoliczności WSA stwierdził, że brak formalny skargi kasacyjnej złożonej w sprawie niniejszej przez spółkę nie został skutecznie usunięty, co uniemożliwiło nadanie jej dalszego biegu i w myśl art. 178 p.p.s.a. obligowało Sąd I instancji do jej odrzucenia. II Od powyższego postanowienia Sądu I instancji J. Sp. j. wniosła zażalenie, zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - prawa procesowego, w postaci przepisów art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 46 i art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. uznanie, iż brak nadesłania aktualnego odpisu pełnego KRS albo informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców, jest brakiem formalnym skargi, który w konsekwencji jego nieuzupełnienia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, w sytuacji gdy nie można zakwalifikować jako braku istotnego nienadesłania na wezwanie dokumentu określającego umocowanie dom reprezentowania strony skarżącej w sytuacji, gdy w aktach administracyjnych znajduje się informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców, potwierdzająca uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa w dacie, w której dokonano tej czynności prawnej, załączona do samej skargi, powyższe naruszenie przepisów postępowania doprowadziło do odrzucenia prawidłowo wniesionej skargi. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że jako braku istotnego nie można zakwalifikować nienadesłania na wezwanie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, aktualnego w dniu udzielenia pełnomocnictwa w sytuacji, gdy w aktach administracyjnych znajduje się informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców, potwierdzająca uprawnienie do udzielenia przedmiotowego pełnomocnictwa, załączona do samej skargi (po uprzednim wezwaniu do jej uzupełnienia). Spółka wskazała, że zarówno do skargi kasacyjnej, jak i poprzedzającej ją skargi do WSA, dołączyła informacje odpowiadającą odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców. Jakkolwiek informacja ta datowana była na dzień 23 września 2015 r., w sposobie reprezentacji spółki nie dokonały się żadne zmiany, a WSA na etapie wniesienia skargi nie zakwestionował aktualności dokumentu. W związku z powyższym skarżąca stwierdziła, że nie można było w stosunku do niej zastosować sankcji z art. 58 § 1 p.p.s.a. w postaci odrzucenia skargi ze względu na fakt, iż nie ziściła się przesłanka w postaci niemożności nadania biegu skardze. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako nieuzasadnione podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie kwestią bezsporną jest fakt, iż żądane przez Sąd I instancji uzupełnienie braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami, odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego spółki, wykazującego, że osoba udzielająca pełnomocnictwa była do tego uprawniona w chwili dokonywania tej czynności, zostało jasno i precyzyjnie sformułowane w treści wezwania z dnia 22 kwietnia 2016 r. (karta akt sądowych: nr 452). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca Spółka nie zrealizowała wezwania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sposób właściwy, bowiem w wyznaczonym terminie nie uzupełniła braku formalnego skargi kasacyjnej we wskazany przez sąd sposób, czyli poprzez przedłożenie takiego odpisu z KRS, który wykazywałby, ze osoba udzielająca pełnomocnictwa była do tego uprawniona właśnie w chwili dokonywania tej czynności. Ocenie w postępowaniu przed sądem kasacyjnym podlega zatem kwestia, czy Sąd I instancji miał , po bezskutecznym wezwaniu strony do uzupełnienia dostrzeżonego braku, odrzucić złożony w sprawie środek zaskarżenia. Przechodząc zatem do zbadania zasadności wniesionego zażalenia, wskazać należy na treść art. 28 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Należy mieć również na uwadze regulację zawartą w przepisie art. 29 p.p.s.a. stanowiącym, iż przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Przepisy te regulują istotne kwestie procesowe. Po pierwsze właściwe ich zastosowanie daje sądowi administracyjnemu pewność, że dana osoba lub pełnomocnik są rzeczywiście upoważnieni do dokonania konkretnej czynności, po drugie stanowi gwarancję dla strony, iż będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Analizowane przepisy nabierają szczególnego znaczenia zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę jak poważne konsekwencje mogą wystąpić gdyby nie interpretować ich w sposób ścisły (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 271 pkt 2 p.p.s.a. – nienależyta reprezentacja strony, której przejawem jest działanie w jej imieniu nieumocowanej osoby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności). Stwierdziwszy brak formalny skargi kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo wezwał skarżącą spółkę do jego uzupełnienia oraz pouczył o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania, wynikających z treści art. 178 p.p.s.a. Mając na uwadze fakt, iż brak formalny w postaci nieprzedłożenia właściwego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, tj. dokumentu na podstawie którego Sąd I instancji mógłby bez wątpliwości zbadać umocowanie do działania w imieniu skarżącej Spółki przy udzielaniu pełnomocnictwa dla radcy prawnego, nie został uzupełniony w sposób wymagany przez Sąd I instancji, NSA uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął słuszne rozstrzygnięcie odrzucając skargę kasacyjną w oparciu o art. 178 p.p.s.a. Z przedstawionych powyżej wywodów w zakresie interpretacji treści przepisu art. 29 p.p.s.a. wynika również bezwzględny obowiązek wykazania dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu umocowania do działania przez określone podmioty. W sytuacji zaś braku w powyższym zakresie, na skarżącej ciążył obowiązek zastosowania się do wezwania Sądu i przedłożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania spółki przez określoną osobę. Pojęcie pełnomocnictwa należy bowiem rozumieć całościowo, jako komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę (por. np. postanowienie NSA z dnia 20 maja 2009 r. o sygn. akt I GSK 608/08, publik. CBOSA). W przypadku złożenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika działającego w imieniu osoby prawnej, który wcześniej nie złożył stosownego dokumentu, z którego wynikałoby, że udzielono mu pełnomocnictwa w sposób właściwy i przez podmiot uprawniony do reprezentowania osoby prawnej, pełnomocnik jest obowiązany oprócz pełnomocnictwa dołączyć dokument wykazujący umocowanie osób upoważnionych do działania w imieniu tej osoby prawnej. Dokumentem tym jest zwykle odpis z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącego podmiotu, niemniej jednak ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 37 § 1 ani w żadnym innym przepisie nie wprowadza wymogu, aby dokumentem wykazującym umocowanie pełnomocnika musiał być wyłącznie KRS. Chodzi bowiem o taki dokument, z którego ma wynikać, że pełnomocnik jest uprawniony do działania za mocodawcę, natomiast mocodawca będąc osobą prawną mógł – za pośrednictwem ściśle określonych osób – udzielić umocowania, a nie o dokument mający konkretną formę prawną (por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GZ 286/16). Niezałączenie do skargi kasacyjnej kompletu takich dokumentów stanowi zatem brak formalny skargi kasacyjnej, który podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu. Za niezasadny należało więc uznać zarzut naruszenia art. 49 § 1 i art. 46 p.p.s.a poprzez jego niewłaściwe zastsoowanie. Zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w Rozdziale I Działu III "Pisma w postępowaniu sądowym" określają wymagania formalne jakim powinno odpowiadać pismo w postępowaniu sądowym. Wspomniane regulacje, a także zawarte w Rozdziale II tego Działu zatytułowanego "Skarga" (np. art. 57 § 1, art. 58 § 1 pkt 3) wskazują, że przez "warunki formalne", o których mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a. należy rozumieć warunki określone w art. 46–48 i art. 57 § 1 tej ustawy. Przedstawione unormowania prowadzą do wniosku, że skarga (a zgodnie z treścią art. 176 § 2 p.p.s.a. również skarga kasacyjna), aby została rozpoznana przez sąd administracyjny, powinna być kompletna oraz nie może zawierać braków formalnych jako pismo procesowe (a więc musi spełniać wymagania określone w art. 46, art. 47 § 1 i art. 57 § 1 p.p.s.a.). W przypadku wniesienia skargi – w tym przypadku skargi kasacyjnej - obarczonej brakami formalnymi przewodniczący winien wezwać stronę skarżącą do uzupełnienia tychże braków w trybie art. 49 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieuzupełnienie braków formalnych pisma w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez nadesłanie na wezwanie Sądu odpisu pełnego z KRS lub innego dokumentu, z którego wynikałby sposób reprezentacji spółki na dzień udzielania pełnomocnictwa radcy prawnemu, musiało skutkować odrzuceniem skargi kasacyjnej przez Sąd I instancji. O tym zaś, iż skarżąca została wezwana do nadesłania stosownego dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania spółki, bezspornie świadczy treść wezwania z dnia 22 kwietnia 2016 r. oraz informacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, z której wynika, iż na przesyłkę składało się właśnie wezwanie do uzupełnienia braku skargi kasacyjnej (karta akt sądowych - nr 453). Z przedstawionych względów nie można zatem uznać za zasadny zarzutu naruszenia art. 49 p.p.s.a. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe uznaje postanowienie Sądu I instancji odrzucające skargę kasacyjną z uwagi na nieusunięcie dostrzeżonego w niej braku formalnego i brak możliwości nadania jej dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.