II GZ 80/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Z. i Z. Z. - wspólników E. P. H. "E." s.c. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 lutego 2008 r.; sygn. akt VI SA/Wa 1307/07 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z. i Z. Z. - wspólników E. P. H. "E." s.c. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] czerwca 2007 r.; nr [...] w przedmiocie nakazania wycofania z obrotu nawozu i ustalenia opłaty sankcyjnej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 8 lutego 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1307/07 odmówił M. Z. i Z. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi wnioskodawców - wspólników E. P. H. E. s.c. - na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z [...] czerwca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wycofania z obrotu nawozu i ustalenia opłaty sankcyjnej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że skarżący nie wykazali okoliczności uzasadniających istnienie przesłanek do przyznania im prawa pomocy w zakresie częściowym. Analizując sytuację majątkową wnioskodawców wziął pod uwagę ciążący na Z. Z. obowiązek spłaty zaległości w składkach ZUS; zwrócił jednak uwagę na wynikającą z deklaracji skarżących okoliczność, iż uzyskują oni comiesięczne dochody z tytułu działalności rolniczej. E. P. H. E. s.c., z którego funkcjonowaniem wiążą się sporne opłaty sankcyjne, nie stanowiło jedynej działalności gospodarczej skarżących. Z. Z. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą P. P.-H. E., zajmując się produkcją nawozów sztucznych, pośrednictwem w handlu innymi produktami branży kwiaciarsko-ogrodniczej oraz dystrybucją biohumusów wytwarzanych przez dżdżownice w ramach E. P. H. E. s.c. Skarżący nadal również prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, w zakresie działu specjalnego produkcji rolnej. Ponadto Sąd podniósł, że nałożone na skarżących opłaty sankcyjne w kwocie powyżej 100.000 zł stanowią 100% kwot uzyskanych za nawozy sprzedane przez skarżących bez zezwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa na wprowadzenie towaru do obrotu. Oceniając znaczenie obciążenia jednego ze skarżących obowiązkiem zapłaty zaległych składek ubezpieczeniowych dla uzasadnienia zwolnienia strony od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi Sąd wskazał, że zarówno składki, jak i koszty sądowe są należnościami o charakterze publicznoprawnym i brak jest podstaw, by różnicować je pod względem ważności. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. Z. i Z. Z. - wspólnicy E. P. H. E. s.c. w D. - wnieśli o uchylenie powyższego postanowienia WSA. Podnieśli, że decyzje Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych określające sankcje za sprzedaż kompostu bez zezwolenia Ministra Rolnictwa nie dotyczą ich działalności, ponieważ nie sprzedają kompostu. Podkreślili, że w kwestii tej wypowiedział się NSA w wyroku z 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 50/07. Skarżący stwierdzili również, że kontrola z 12 lutego 2008 r. potwierdziła, iż nie prowadzą oni kompostowni, na dowód czego załączyli kopię wyników tej kontroli. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie pozbawione jest uzasadnionych podstaw. Jak wynika z art. 194 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zażalenie nie jest środkiem zaskarżenia równie sformalizowanym jak skarga kasacyjna, lecz pełni podobną funkcję, ponieważ ma na celu wzruszenie orzeczenia, które - w ocenie skarżącego - narusza jego prawnie chroniony interes. Badając prawidłowość działania Sądu I instancji Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zatem, czy sąd ten nie naruszył prawa wydając zaskarżone postanowienie. Należy stwierdzić, że przedstawione w zażaleniu argumenty są chybione i nie mają wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Aby skutecznie podważyć postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy należy bowiem wskazać na uchybienia, jakich dopuścił się sąd np. wskutek pominięcia dokumentów przedłożonych przez stronę, czyli na uchybienia w ocenie sytuacji materialnej wnioskodawcy, na podstawie zgromadzonego w aktach materiału dowodowego. W jednym z orzeczeń NSA stwierdził, że w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sytuacja materialna wnioskodawcy oceniana w odniesieniu do konkretnego postępowania sądowoadministracyjnego stanowi jedyną podstawę przy orzekaniu o udzieleniu prawa pomocy. Rozstrzygnięcie przez Sąd o przyznaniu prawa pomocy z przyczyn innych niż sytuacja materialna wnioskodawcy byłoby bowiem rozstrzygnięciem dokonanym z podstaw niedopuszczalnych i nieznajdujących uzasadnienia w ustawie. Z tego też względu jedynie sytuacja materialna wnioskujących o przyznanie prawa pomocy podlega ocenie i nie jest sprawą sądu odniesienie się jednocześnie do argumentacji mającej służyć poparciu stanowiska wnioskujących co do zasadności wniesionej skargi (postanowienie NSA z 18 stycznia 2007 r., w sprawie sygn. akt II GZ 2/07). Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie zgadza się z powyższym poglądem i uznaje za nieuzasadnione powoływanie się w zażaleniu na przedmiot decyzji zaskarżonej do Sądu I instancji. Sąd I instancji odniósł się do wszystkich zebranych w sprawie materiałów określających stan majątkowy i dochody wnioskodawców, które miały znaczenie dla oceny przesłanek warunkujących przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika m.in., że każdy ze skarżących osiąga miesięczny dochód w wysokości ok. 1500 zł brutto z tytułu działalności rolniczej, zaś w roku 2006 Z. Z. uzyskał z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej dochód w wysokości 26.435,96 zł. M. Z. oświadczył z kolei, że prowadzona przez nich działalność w zakresie działu specjalnego produkcji rolnej przynosi dochód w wysokości 21.291 zł. Ten ostatni posiada majątek w postaci niewykończonego domu o powierzchni 120 m2. W aktach sprawy znajdują się także dokumenty stwierdzające istnienie po stronie Z. Z. zaległości płatniczych z tytułu składek ZUS. Kwota zaległości została obliczona na ponad 50 000 zł. Sąd I instancji oceniając powyższe powołał się na postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r. sygn. akt II GZ 212/07. W orzeczeniu tym sąd stwierdził, że prawo nie przewiduje zróżnicowania obowiązku uiszczania należności na rzecz budżetu państwa w zależności od źródła tego obowiązku. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela również ten pogląd i podkreśla, że nie jest skuteczne powoływanie się na obciążenie strony płatnościami z tytułu ubezpieczeń powszechnych, jako na okoliczność uzasadniającą przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż - jak zostało już stwierdzone - obie te formy stanowią dochód budżetu państwa. Tym samym należało stwierdzić, że wydając orzeczenie Sąd I instancji nie naruszył obowiązujących przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie, jako niezasadne.