II GZ 844/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 1 września 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 980/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w części dotyczącej kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 września 2015 r. odmówił J. F. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie wymierzenia J. F. kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. I Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. W dniu [...] czerwca 2015 r. J. F. (dalej: skarżąca lub wnioskodawczyni) doręczona została opisana wyżej decyzji SKO w S. z dnia [...] czerwca 2015 r. Skarżąca złożyła skargę (niepodpisaną) na tę decyzję w dniu [...] lipca 2015 r. bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., który przekazał skargę Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w S. w dniu [...] lipca 2015 r. W dniu [...] lipca 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, do wniosku załączyła podpisaną skargę. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w dniu [...] lipca 2015 r., z powodu nagłego pogorszenia się stanu zdrowia, była u lekarza z pięcioletnim synem, który ma poważne problemy ze słuchem. Podczas przeprowadzonych w tym dniu konsultacji okazało się, że choroba postępuje, a wada się pogarsza. Zgodnie z zaleceniami lekarza, w tak nagłym przypadku pogorszenia się stanu zdrowia dziecka wskazane jest, aby przebywało ono poza miastem. W związku z tym, skarżąca natychmiast wyjechała z synem nad morze. Podczas jej nieobecności, przygotowaną już, ale niepodpisaną skargę nadał na poczcie partner wnioskodawczyni. Skarżąca wróciła do S. w dniu [...] lipca 2015 r. Tego dnia u jej syna przeprowadzono badania, które także wskazują na postęp choroby, kolejne badania zaplanowano na sierpień 2015 r. Powyższe okoliczności świadczą – zdaniem wnioskodawczyni – o tym, że w terminie do wniesienia skargi, zaistniała usprawiedliwiona przyczyna niedokonania tej czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odmawiając przywrócenia terminu, stwierdził, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu [...] lipca 2015 r. W związku z tym, że wnioskodawczyni nadała w tym dniu skargę bezpośrednio do Sądu, datą wniesienia skargi jest data przekazania skargi do właściwego organu, co nastąpiło w dniu [...] lipca 2015 r. i ten dzień, w ocenie WSA, należało uznać za dzień złożenia skargi. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi. W ocenie WSA silny stres związany z chorobą dziecka i wyjazd z nim nad morze, zgodnie z zaleceniem lekarza nie są okolicznościami uprawdopodobniającymi brak winy w dokonaniu czynności wniesienia skargi do Sądu. Okoliczność ta może utrudniać prawidłowe podejście do załatwiania własnych spraw urzędowych, ale tego nie uniemożliwia. Sąd zauważył, że choroba dziecka nie była chorobą nagłą, gdyż jak skarżąca wskazała, jej syn ma problemy ze słuchem, a załączone wyniki badań dziecka są datowane nie tylko na [...] lipca 2015 r., ale też na [...] maja 2015 r., co świadczy, że jest to choroba przewlekła. Wizyta lekarska syna nie była więc okolicznością nie do przewidzenia. Natomiast zalecenia lekarskie, aby dziecko przebywało poza miastem i decyzja skarżącej, aby wyjechać z nim nad morze, w żadnym razie nie stanowią przyczyny usprawiedliwiającej uchybienie terminu. WSA zauważył, że w niniejszej sprawie do uchybienia terminu doszło na skutek wniesienia skargi bezpośrednio do Sądu. Omyłkowe oznaczenie adresata przesyłki zawierającej skargę, czy to przez skarżącą czy przez osobę, której skarżąca zleciła nadanie skargi, nie jest czynnością niezawinioną i nie uzasadnia przywrócenia terminu do wniesienia skargi. II W zażaleniu na powyższe postanowienie J. F. wniosła o jego uchylenie w całości, podnosząc zarzut naruszenia: 1. art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez jego niezastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż skarżąca nie wykazała w sposób wiarygodny, iż bez własnej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi, podczas gdy ze wskazanego wyżej przepisu wynika obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu; 2. art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na odmowie przywrócenia terminu, pomimo iż skarżąca wykazała, iż bez jej winy doszło do jego uchybienia. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że wprawdzie wizyta lekarska była odpowiednio wcześniej zaplanowana, ale wyniki przeprowadzonych tego dnia konsultacji, które potwierdziły nagłe pogorszenie stanu zdrowia dziecka wywołały stres i silne, negatywne stany emocjonalne, które uniemożliwiły skarżącej jasne myślenie i właściwe pokierowanie swoimi sprawami, co stało się przyczyną uchybienia terminu do wniesienia skargi. Zdaniem strony, uprawdopodobniła ona zaistnienie wskazanych okoliczności i wykazała brak winy w niedochowaniu terminu. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca jako przyczynę uchybienia terminu wskazuje wizytę lekarską w dniu [...] lipca 2015 r., w wyniku której skarżąca dowiedziała się o nagłym pogorszeniu stanu zdrowia dziecka cierpiącego na problemy ze słuchem. Powzięte w czasie tej wizyty informacje wywołały u skarżącej stres i silne negatywne stany emocjonalne, które stały się przyczyną uchybienia terminu do wniesienia skargi, który upływał [...] lipca 2015 r. W tym czasie skarżąca przebywała poza miejscem zamieszkania ze względu na zalecenie lekarskie by jak najszybciej wyjechać z chorym dzieckiem z miasta. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że rację ma skarżąca, twierdząc, że przyczynę uchybienia terminu należy – zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. uprawdopodobnić. Wnioskodawczyni opierając swoje twierdzenie o braku winy w uchybieniu terminu na fakcie odbycia konsultacji lekarskiej w dniu [...] lipca 2015 r. przedstawia te okoliczności w sposób sprzeczny. We wniosku o przywrócenie terminu stwierdza, że to nagłe pogorszenie stanu zdrowia dziecka było przyczyną wizyty lekarskiej, a przeprowadzone konsultacje potwierdziły ten fakt, w wyniku czego zaistniała konieczność natychmiastowego wyjazdu z dzieckiem z miasta. Z kolei, w zażaleniu na zaskarżone postanowienie skarżąca twierdzi, że ma świadomość, iż choroba dziecka jest przewlekła, że było ono wcześniej leczone z pozytywnym skutkiem, a wizyta w dniu [...] lipca 2015 r. była odpowiednio wcześniej zaplanowana – str. 3 akapit pierwszy zażalenia. Właśnie te okoliczności, zdaniem skarżącej, usprawiedliwiają uchybienie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę dokonaną w tym zakresie przez WSA, tj. że skarżąca nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy i zauważa ponadto, że skarżąca zarówno do wniosku, jak i do zażalenia załączyła kilkanaście kopii wyników badań dziecka, z których jednak żadne nie świadczy o tym, że w dniu [...] lipca 2015 r. miała miejsce wizyta u lekarza. Należy również stwierdzić, że świadomość choroby dziecka, którą skarżąca – jak sama przyznaje – miała od dawna, nawet w sytuacji odebrania wiadomości o pogorszeniu się stanu zdrowia dziecka, nie może uzasadniać oceny, że zaistniała przeszkoda, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, publ. CBOSA). Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Skarżąca stwierdza, że stres, jakiego doświadczyła dowiadując się o pogorszeniu stanu zdrowia dziecka, sprawił iż "doznała zaćmienia umysłu" i nie była w stanie samodzielnie kontrolować swoich spraw, ani zlecić ich innej osobie. Jednocześnie jednak ten stan, który sama skarżąca określiła jako "wyłączenie świadomego i normalnego myślenia" nie przeszkodził jej w zorganizowaniu nieplanowanego wcześniej wyjazdu z dzieckiem nad morze, co bez wątpienia również wymaga pewnego wysiłku i koncentracji. Należy zauważyć, że skarżąca nie wykazała by dziecko było badane w dniu [...] lipca 2015 r., ani że faktycznie przebywała poza miejscem zamieszkania do dnia [...] lipca 2015 r. Okoliczności te nie znajdują potwierdzenia w żadnym ze zgromadzonych w sprawie dowodów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi od opisanej na wstępie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.. Skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do złożenia skargi nastąpiło bez jej winy. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.