II GZ 89/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2861/14 odrzucające skargę kasacyjną W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2861/14 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2861/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę W. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 11 maja 2015 r. Następnie w dniu 9 czerwca 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2015 r. referendarz sądowy WSA w W. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Pismem Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia 11 września 2015 r. wyznaczony przez ORA w W. adwokat został zawiadomiony o wyznaczeniu go w sprawie pełnomocnikiem z urzędu. W dniu 14 października 2015 r. ustanowiony dla W. K. pełnomocnik z urzędu wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 8 kwietnia 2015 r. W skardze kasacyjnej nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sad Administracyjny w W. zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015 r. odrzucił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 177 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - powoływanej dalej jako p.p.s.a.), skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zdaniem Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie warunek ten nie został przez skarżącą spełniony. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 11 maja 2015 r., a zatem 30 dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 10 czerwca 2015 r. Natomiast wraz ze skargą kasacyjną nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, stąd nie było możliwe uwzględnienie przez sąd okresu ustanawiania pełnomocnika z urzędu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła W. K., zarzucając mu naruszenie art. 177 § 3 p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej, podczas gdy termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, zatem pełnomocnik wniósł skargę w ustawowym terminie oraz naruszenie art. 178 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej, pomimo że została ona wniesiona w ustawowym terminie 30 dni od dnia zawiadomienia pełnomocnika z urzędu o jego wyznaczeniu. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że zgodnie z treścią art. 177 § 3 p.p.s.a w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, które zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została wniesiona przed upływem 30-dniowego terminu od dnia zawiadomienia o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu. Brak było zatem podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wywodzi, że z treści art. 177 § 3 p.p.s.a. wynika, iż skarga kasacyjna sporządzona przez pełnomocnika z urzędu została złożona w terminie, bowiem termin ten biegł od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu. Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić, bowiem wymieniony przepis nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), dokonano z dniem 15 sierpnia 2015 r. nowelizacji ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W art. 1 pkt 50 ustawy zmieniającej wprowadzono zmiany w brzmieniu art. 177 p.p.s.a., dodając do niego m.in. § 3, na który powołuje się skarżąca w zażaleniu. Jednak w myśl art. 2 ustawy zmieniającej, jedynie przepisy p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Z powyższego wynika jednoznacznie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wolą ustawodawcy było, aby do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. przed 15 sierpnia 2015 r., nie stosować przepisów art. 177 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 50 ustawy zmieniającej. Zmiana ta nie została bowiem wymieniona w art. 2 ustawy zmieniającej. W konsekwencji, w zakresie liczenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od orzeczeń wydanych w postępowaniach wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. stosuje się regulację sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej. Należy ponadto wyjaśnić, że to, czy postępowanie zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie omawianej nowelizacji, oceniane jest przez pryzmat daty wniesienia skargi, nie zaś przez pryzmat daty wyznaczenia pełnomocnika w sprawie. Prawidłowo zatem Sąd I instancji powołał się na treść art. 177 § 1 i 2 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji i uznał, że skarga kasacyjna sporządzona przez pełnomocnika z urzędu została wniesiona po upływie ustawowego terminu. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że przeszkoda w dokonaniu czynności, choćby niezawiniona przez stronę, powodowała przedłużenie terminu o okres trwania przeszkody w sposób zbliżony do zawieszenia terminu przedawnienia (por. postanowienie NSA z dnia 11 marca 2008 r., I GZ 11/08). Niemniej, jak podkreślano w literaturze, okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po upływie tego terminu, mogą stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 177, teza 7). W takiej sytuacji, aby skarga kasacyjna została rozpoznana, konieczne było złożenie wraz z nią wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wobec braku wniosku o przywrócenie terminu, kwestia jego przywrócenia nie mogła być przedmiotem badania przez Sąd I instancji. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie jako niezasadne, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.