II OSK 1023/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędzia del. WSA Aleksandra Łaskarzewska ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 1502/07 w sprawie ze skargi T. T. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Dnia 12 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem, wydanym w sprawie o sygn. IV SA/Wa 1502/07, oddalił skargę T. T. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia z [...] stycznia 2007 r., nr [...], Prezydent m.st. Warszawy, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wszczętego na wniosek E. i Z. Ł., podnoszących iż T. T. od wielu lat nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie, orzekł o odmowie wymeldowania T. T. z przedmiotowego lokalu. W trakcie postępowania administracyjnego T. T. oświadczył, iż mieszka od urodzenia w lokalu nr [...] przy ul. [...] wraz z matką M. B., jej siostrą I. C. oraz jej dwoma synami, nigdy lokalu nie opuszczał oraz że zajmuje w nim jeden pokój gdzie znajdują się wszystkie jego rzeczy osobiste oraz gdzie koncentruje się jego życie prywatne. Wnioskodawczyni - E. Ł. oświadczyła natomiast, iż jako właścicielka nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie wie kto mieszka w budynku i wskazała, że T. T. wspólnie z matką M. B. są zameldowani w lokalu nr [...] przy ul. [...], ale tam nie mieszkają. Oświadczenia powyższe potwierdził jej mąż Z. Ł.. Przeprowadzone, w dniu 18 października 2006 r., oględziny lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie, wskazały, że przedmiotowy lokal składa się z czterech pokoi a jeden z nich zajmuje T. T.. Obecna podczas oględzin I. C., najemczyni lokalu, potwierdziła, fakt zamieszkiwania w nim siostry M. B. i jej syna T. T.. Okoliczność powyższą potwierdzili również świadkowie I. S., W. S., Z. C. i R. M.. W piśmie Komendy Rejonowej Policji [...] z dnia 4 października 2006 r. wskazano, iż M. B. i T. T. nie przebywają pod adresem lokal nr [...] przy ul. [...] w Warszawie od około 14 lat. Ponadto organ zwrócił się do Komendy Rejonowej Policji [...] o potwierdzenie faktu zamieszkiwania zainteresowanego wskazanym lokalu. W odpowiedzi, pismem z dnia 24 października 2006 r., Policja poinformowała organ, iż nie udało się sprawdzić oświadczeń I. C. twierdzącej, iż siostrzeniec zamieszkuje w przedmiotowym gdyż nie wpuściła dzielnicowego do lokalu. W dniu 12 grudnia 2006 r. przesłuchany został W. B. brat męża M. B. - matki T. T., który oświadczył, iż wymienione osoby mieszkają na stałe na [...] w W. przy ul. [...], a T. T. odwiedza budynek przy ul. [...] nr [...] w Warszawie niezwykle rzadko oraz nie posiada w nim żadnych rzeczy osobistych. L. B., mąż M. B. oświadczył, iż T. T. jest jego pasierbem i bywa pod adresem ul. [...] w W. rzadko. Świadek podkreślił, iż życie osobiste jego żony i pasierba skoncentrowane jest w miejscu ich meldunku stałego czyli przy ul. [...] w lokalu nr [...] w W.. Również M. B. oświadczyła, iż razem z synem zamieszkuje w przedmiotowym lokalu oraz iż syn nie posiada rzeczy osobistych w lokalu przy ul. [...] w W. natomiast posiada do niego klucze. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ I instancji wydał decyzję odmawiającą wymeldowania T. T. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie uznając iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Pismem z dnia 30 stycznia 2007 r. E. i Z. Ł. złożyli odwołanie od powyższej decyzji. W jego uzasadnieniu podtrzymali wniosek o wymeldowanie T. T. z pobytu stałego oraz wskazali na konieczność przesłuchania dodatkowych świadków. Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], Wojewoda Mazowiecki działając na postawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr [...]39 poz. 993; z 2006 r. nr [...]44, poz.1043 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu T. T.. W ramach prowadzonego postępowania odwoławczego organ uzupełnił, w oparciu o art. 136 kpa, materiał dowodowy. Zdaniem organu odwoławczego fakt nie zamieszkiwania T. T. we wskazanym lokalu przy ul. [...] został potwierdzony przez Komendę Rejonową Policji Warszawa VII, która w dniu 15 marca 2007 r. udzieliła informacji, iż pomimo wielokrotnej kontroli przedmiotowego lokalu o różnych godzinach i porach dnia, nie udało się nikogo zastać, nikt też nie odpowiadał na pukanie do drzwi. Ponadto kilkakrotnie przeprowadzona obserwacja budynku oraz wejścia do klatki schodowej od ul. [...] i [...], ani razu nie wskazała by ktoś wchodził bądź wychodził ze wskazanego lokalu. Dodatkowo rozpytano mieszkańców budynków sąsiadujących z kamienicą przy ul. [...]: właścicieli lokali przy ul. [...], [...], [...] , [...] którzy zgodnie oświadczyli, iż osoby M. B. i T. T. nie są im znane oraz nigdy nie widzieli tych osób pod wskazanym adresem lub w okolicy. Zdaniem organu odwoławczego fakt nie zamieszkiwania T. T. w miejscu zameldowania potwierdzili także inni świadkowie: E. S., sąsiadka państwa Ł., która oświadczyła, iż zna z widzenia M. B. i jej syna T. T., ale od wielu lat już ich nie widuje; natomiast D. R. pracownik firmy państwa Ł. zeznał, iż nie zna wprawdzie M. B. i jej syna T. T. lecz z jego obserwacji wynika, iż lokal nr [...] przy ul. [...] w W. nie nosi oznak zamieszkiwania. Podobne zeznania złożył w dniu 2 marca 2007 r. kolejny świadek G. K. również pracownik zakładu cukierniczego należącego do państwa Ł.. Świadek oświadczył, iż osobiście nie są mu znane osoby M. B. i T. T., natomiast może stwierdzić, iż lokal nr [...] przy ul. [...] jest niezamieszkały. Podobnie zeznania złożył B. M. wyjaśniając, iż zna M. B. i T. T. oraz że widywał w pobliżu budynku przy ul. [...] M. B. i młodego mężczyznę, jednak od dłuższego już czasu tj. od kilkunastu lat nie widuje wymienionych osób. Materiał dowodowy w sprawie został uzupełniony również o zdjęcia wykonane z kamery przemysłowej zainstalowanej przy wejściu do budynku przy ul. [...] dostarczone w dniu 11 kwietnia 2007 r. przez Z. Ł.. Zdjęcia, zdaniem wnioskodawcy, potwierdzają, iż ani M. B. ani T. T. nie wchodzili do budynku ani go nie opuszczali. Zdaniem organu odwoławczego ze zgromadzonego w trakcie postępowania materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż lokal nr [...] przy ul [...] w W. nie jest miejscem pobytu stałego T. T., bowiem lokal powyższy nie mógł zostać zakwalifikowany jako miejsce, w którym koncentrują się wszystkie codzienne sprawy, miejsce gdzie się codziennie przebywa, wypoczywa, prowadzi życie rodzinne i gospodarstwo domowe. Stąd dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności niezbędne było wymeldowanie T. T. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie. Pismem z dnia 5 lipca 2007r. skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skierował T. T. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, iż decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 10 § 1, art. 67 § 1, art. 68 § 1, art. 72 § 1 i 2 kpa a także art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem skarżącego uzupełniające postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało z naruszeniem obowiązujących przepisów. Skarżący podniósł, iż nie został zawiadomiony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodów, skutkiem czego pozbawiony został prawa brania czynnego udziału w tym postępowaniu, a przede wszystkim prawa zadawania pytań i składania wyjaśnień. Ponadto zdaniem skarżącego sporządzone w sprawie dokumenty nie spełniają warunków przewidzianych przepisami art. 68 § 1 oraz art. 72 kpa. Sąd I instancji wywiódł iż Wojewoda Mazowiecki nie naruszył prawa wymeldowując skarżącego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. W opinii Sądu, poczynione przez organ ustalenia wynikały z zebranego w sprawie materiału dowodowego - organ wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane ze sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 kpa i art. 77 kpa) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Nie doszło również do naruszenia praw skarżącego jako strony toczącego się postępowania, bowiem skarżący prawidłowo został zawiadomiony o wszczęciu postępowania oraz o możliwości czynnego w nim uczestniczenia. Ponadto skarżący pismem z dnia 30 kwietnia 2007 zawiadomiony został o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, kiedy to skarżący mógł zgłaszać wnioski i uwagi co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym złożonych przez świadków zeznań. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2001 Nr 87 poz. 960 ze zm.) o ewidencji ludności i dowodach osobistych zgodnie z którymi dla wydania decyzji o wymeldowaniu konieczne jest opuszczenie miejsca pobytu stałego oraz brak dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Zebrane w sprawie dowody nie potwierdziły twierdzeń skarżącego jakoby nie opuścił on miejsca pobytu stałego. Decydujące dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w ocenie Sądu miały ustalenia Policji, która wielokrotnie próbowała ustalić czy skarżący T. T. zamieszkuje w lokalu [...] przy ul. [...] w Warszawie i pomimo podjętych działań nie udało się jej ustalić aby skarżący przebywał w przedmiotowym lokalu. Dodatkowo okoliczność braku zamieszkania w powyższym lokalu została potwierdzona przez mieszkańców budynków sąsiadujących z kamienicą przy ul. [...]: właścicieli lokali przy ul. [...], [...], [...], [...] którzy zgodnie oświadczyli, iż osoby M. B. i T. T. nie są im znane oraz nigdy nie widzieli tych osób pod wskazanym adresem lub w okolicy. Pomimo, że w trakcie postępowania wyjaśniającego przeprowadzono kontrolę meldunkową przez pracowników organu, w trakcie której stwierdzono, iż skarżący zamieszkuje we wskazanym lokalu to jednak, zdaniem Sądu, uznać należało, iż o kontroli tej skarżący był zawiadomiony i miał możliwość "przygotowania się" do wizyty pracowników urzędu. Dlatego w ocenie Sądu prawidłowo Wojewoda Mazowiecki za bardziej wiarygodne przyjął ustalenia poczynione przez Policję, której wizyty były niezapowiedziane i której pomimo kilkunastu prób nie udało się zastać skarżącego pod wskazanym adresem. Fakt nie zamieszkiwania T. T. w miejscu zameldowania potwierdzili także przesłuchani w postępowaniu administracyjnym świadkowie. Zdaniem Sądu organ prawidłowo przyjął, iż uzyskane zeznania są spójne i wzajemnie się uzupełniają, odmawiając tym samym wiary zeznaniom złożonym przez członków rodziny skarżącego, którzy niewątpliwie byli zainteresowaniu korzystnym dla skarżącego rozstrzygnięciem. W konsekwencji powyższego Sąd nie podzielił zarzutów skargi i orzekł o jej oddaleniu. Podkreślił, że nie dopatrzył się tego rodzaju naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które miałyby wpływ na treść rozstrzygnięcia i prowadziły do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skargę kasacyjną od powyżej opisanego wyroku złożył T. T.. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz przepisów art. 10, 79, 72, 136 oraz 138 kpa Zawnioskowano o uchylenie zaskarżonego wyroku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywiedziono, że postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte na wniosek E. i Z. Ł. o wymeldowanie T. T. i jego matki M. B. z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w Warszawie. Sprawa T. T. została wydzielona do odrębnego postępowania, jednakże w obydwu sprawach przeprowadzono wspólne postępowanie dowodowe. Organy administracji publicznej rozstrzygając przedmiotowe sprawy wydawały analogiczne decyzje. I tak w I instancji zarówno w przypadku M. B. jak i T. T. orzeczono o odmowie wymeldowania z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w Warszawie, natomiast Wojewoda Mazowiecki po wyniku złożonych odwołań wydał decyzję o wymeldowaniu. Złożona przez M. B. skarga na rozstrzygnięcie Wojewody została jednakże przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 29 listopada 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1929/07, uchylona z uwagi na naruszenie art. 10, 79, 72, 136 oraz 138 kpa. Skarga T. T., została natomiast przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zaskarżonym wyrokiem oddalona. Jak wskazał skarżący Sąd nie podzielił zarzutów skargi, które były identyczne z zarzutami podniesionymi przez M. B.. Sąd I instancji uznał, że nie doszło do naruszenia praw skarżącego, bowiem został on powiadomiony o wszczęciu oraz zakończeniu postępowania. Podkreślono, że podnoszone zarzuty dotyczyły braku zawiadomienia o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodów, co zdaniem skarżącego, powołującego się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowiło naruszenie art. 10 oraz 79 kpa, mające wpływ na wynik sprawy. Wskazano również, że Sąd dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nie wyjaśnienie przyczyn nieuwzględnienia i nie ustosunkowania się do przedstawionego zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 152, poz. 1270 ze zm. ), dalej p.p.s.a skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, gdyż zgodnie z normą wyrażoną w art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie odpowiadająca tym wymaganiom uniemożliwia Sądowi ocenę jej zasadności. Rozpoznając przedmiotową skargę kasacyjną zauważyć należy, że strona skarżąca oparła skargę na jednej z dwóch, przewidzianych w art. 174 p.p.s.a. podstawach. I tak zarzucono Sądowi I instancji naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz przepisów art. 10, 79, 72, 136 oraz 138 kpa. Naruszenie normy art.141§1p.p.s.a. skarżący upatruje w nie wyjaśnieniu przyczyny nieuwzględnienia i nie ustosunkowania się do zarzutu naruszenia przez organ administracji przepisów art. 10,79,72,136,138 kpa wskutek nie zawiadomienia go o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać na wstępie należy, że zgodnie z art. 141§4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok Sądu I instancji odpowiada tym wymogom. Wbrew zarzutom skarżącego zawarto w nim wszystkie niezbędne w świetle wymogów analizowanego przepisu elementy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozważał także czy nie doszło do naruszenia prawa skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu i w konsekwencji wywiódł, że skoro został pouczony o jego rozpoczęciu i zakończeniu, to w istocie miał możliwość zapoznania się ze zgromadzonymi dowodami, co do przeprowadzenia których mógł zgłaszać wnioski i uwagi. Sąd I instancji podkreślił, że nie stwierdził naruszeń prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem rozważań Sądu był zatem zawarty w skardze zarzut. W tym stanie rzeczy za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 141§4 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że w ramach wskazanej podstawy kasacyjnej badaniu nie podlega zasadność wyrażonego we wskazany sposób poglądu Sądu I instancji. Polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu nie może bowiem sprowadzać się wyłącznie do zarzutu naruszenia art. 141§4 p.p.s.a. W ramach tej podstawy kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi ze wskazanej normy prawnej. Odnosząc się zaś do podnoszonych przez skarżącego zarzutów naruszenia przepisów procedury administracyjnej wskazać należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawą zarzutu naruszenia przepisów postępowania nie mogą być wskazane wyżej normy. Adresatem norm zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego są bowiem organy administracji, a nie Sąd I instancji, który postępowania administracyjnego nie prowadzi, a je ocenia. W sytuacji, gdy strona zamierzała kwestionować ustalony stan faktyczny niezbędne było oparcie skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia przepisów postępowania sądowo administracyjnego w powiązaniu z przepisami kpa. Mając na względzie powyższe rozważania złożoną skargę kasacyjną należało oddalić( art. 184 p.p.s.a.). /-/ A. Łaskarzewska /-/ J. Bujko /-/ W. Kisiel