II OSK 113/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku K. sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej K. sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 168/17 w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na wprowadzenie do środowiska substancji postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 168/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K. sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w P. (dalej również jako "skarżąca" lub "spółka") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie pozwolenia na wprowadzenie do środowiska substancji. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w skardze kasacyjnej z dnia [...] lipca 2017 r., wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto w skardze kasacyjnej zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej podniósł, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Pełnomocnik skarżącej wskazał, że spółka, według stanu na dzień [...] marca 2017 r., zatrudnia [...] pracowników, w tym [...] na umowę o pracę na czas nieokreślony. Wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje wstrzymanie użytkowania instalacji do produkcji podłoża pod uprawę pieczarek i zamknięcie zakładu co doprowadzi do konieczności zwolnienia wszystkich pracowników. Spółka szacuje koszt ewentualnych zwolnień grupowych na [...] zł (słownie: [...]). Ponadto skarżąca ma do spłaty [...] zł (słownie [...]) tytułem zaciągniętych kredytów (stan na [...] grudnia 2016 r.). Konieczność wstrzymania pracy zakładu spowoduje zatem niemożność spłaty zobowiązań spółki. Pełnomocnik skarżącej podniósł również, że zakład jest ostatnim ogniwem w łańcuchu zależności biznesowych, technologicznych i produkcyjnych, gdyż skarżąca jest jedynym odbiorcą produktów ubocznych hodowli drobiu w województwie śląskim, a także województwach sąsiadujących. W przypadku wstrzymania pracy zakładu producenci drobiu staną przed koniecznością znalezienia alternatywnych sposobów pozbycia się pomiotu kurzego. W dalszej części wniosku pełnomocnik opisał poziom technologiczny zakładu i plany jego rozwoju podkreślając, że na skutek działania organu skarżąca jest obciążona pięciokrotnie większymi opłatami za emisję amoniaku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kompetencja Naczelnego Sądu Administracyjnego do wstrzymania wykonania aktu lub czynności została uregulowana w art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia. Natomiast trudne do odwrócenia skutki są to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt I GZ 211/13; dostępne w CBOSA). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że to na stronie skarżącej ciąży obowiązek udowodnienia, że w sprawie w której domaga się wstrzymania wykonania danego aktu występują przesłanki wynikające z art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym miejscu należy nadmienić, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu, zawarty w skardze kasacyjnej, nie jest pierwszym złożonym w tej sprawie. Poprzedni pełnomocnik spółki złożył taki wniosek bezpośrednio po złożeniu skargi i załączył do niego kserokopie stosownych dokumentów m.in. oświadczenie o stanie finansów i kosztów prowadzenia działalności spółki. Na te dokumenty powołuje się również aktualny pełnomocnik skarżącej w przedmiotowym wniosku. Przechodząc do oceny przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Naczelny Sad Administracyjny uznał, że zasługują one na uwzględnienie. Po pierwsze, konsekwencją odmowy udzielenia pozwolenia na wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji produkcji podłoża pod uprawę pieczarek eksploatowanej w P., przy ul. P. będzie zaprzestanie prowadzenia przez skarżącą tej działalności, co z kolei prowadzić będzie do zwolnienia dużej grupy pracowników. Powyższy skutek sam w sobie stanowi przesłankę z art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ dotychczas zatrudnieni pracownicy, będą musieli znaleźć nowe miejsce zatrudnienia. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślał, że negatywne skutki nie muszą dotyczyć jedynie skarżącego – wręcz przeciwnie, oceniając "znaczną szkodę" należy wziąć pod uwagę również sytuację osób trzecich i skutki jakie dla niech będzie miało rozstrzygnięcie w tej materii. Zwolnienie grupy ponad [...] osób zatrudnionych na umowę stałą niewątpliwie należy zaliczyć do kategorii "znacznej szkody", a powrót do stanu poprzedniego będzie w zasadzie niemożliwy. Po drugie, biorąc pod uwagę stan zadłużenia skarżącej, niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji doprowadzi do utraty płynności finansowej spółki i w konsekwencji może prowadzić do jej upadłości, natomiast w przypadku ewentualnego korzystnego dla spółki rozstrzygnięcia powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (ponowne zatrudnienie pracowników, odzyskanie klientów). Jak słusznie podniósł pełnomocnik spółki będzie ona musiała ponieść dodatkowe koszty chociażby przeprowadzenia zwolnień grupowych. Po trzecie, również trudne do odwrócenia, mogą być konsekwencje w postaci utraty klientów. Zakończenie lub czasowa przerwa w prowadzeniu działalności może spowodować spadek zaufania klientów i odwrócenie się od korzystania z usług spółki nawet po ponownym podjęciu działalności. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.