II OSK 1218/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie sędzia NSA Bożena Walentynowicz ( spr.) sędzia del. NSA Zofia Flasińska Protokolant asyst. sędz. Anna Pośpiech-Kłak po rozpoznaniu w dniu 29 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Elektrociepłowni [...] z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Gd 49/10 w sprawie ze skargi T. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 49/10 w sprawie ze skargi T. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z [...] grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z [...] września 2008 r., nr [...], a także zasądził od P. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. na rzecz skarżącego T. Z. 257 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] września 2008 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. nie stwierdził u T. Z. choroby zawodowej wywołanej działaniem wysokich albo niskich temperatur otoczenia, wymienionej w pozycji 24 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), dalej rozporządzenie. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. nr [...] oraz orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...], a także ocenę narażenia zawodowego sporządzoną w [...] lipca 2008 r. Organ ustalił, że T. Z. rozpoczął pracę zawodową w 1973 r. na stanowisku operatora nastawni blokowej w Elektrociepłowni [...] S.A. w G. Przez 28 lat pracował w tym zakładzie obsługując z pulpitów urządzenia energetyczne, tj. turbogeneratory, kotły parowe, stacje redukcyjne, pompy i przynależne urządzenia bloków w zakresie operatywnego sterowania zdalnego i bezpośredniego. Obecnie przebywa on na rencie. W ocenie organu warunki pracy nie mogły stwarzać możliwości powstania choroby zawodowej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. Z. podnosząc, że jest w bardzo złym stanie zdrowia i wymaga stałej opieki, ma orzeczoną przez ZUS całkowitą niezdolność do pracy. Nadto w sprawie pominięto fakt, że pracował na zlecenie przy czyszczeniu niewystudzonych kotłów. Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G. na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. Z. powtórzył, że pracował w warunkach szkodliwych dla zdrowia czyszcząc kotły i zasobniki węglowe. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Pismem uzupełniającym skargę z [...] października 2009 r. skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy spowodowane niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznając skargę za zasadną wskazał, iż w następstwie pytania prawnego postawionego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz.U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) orzekł, że zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia), jak i rozporządzenie są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r. Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie organy obu instancji wydając decyzje w przedmiocie choroby zawodowej oparły swoje rozstrzygnięcia m.in. na przepisach rozporządzenia. W związku z powyższym, Sąd I instancji uznał, iż w sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania. Stąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a, Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z [...] września 2008 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Elektrociepłownia [...] S.A. z siedzibą w G. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. w związku z art. 146 § 2 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka uniemożliwiająca uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia; 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez niedokonanie przez Sąd oceny stanowiska organów inspekcji sanitarnej pod względem zgodności z prawem. Powołując się na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w aspekcie przepisu art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., który stanowi, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany jej zarzutami. Sąd kasacyjny nie podzielił zarzutów tejże skargi. Przedmiotowa skarga kasacyjna oparta została tylko na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podnosząc naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że nie zaistniała przesłanka uniemożliwiająca wznowienie postępowania a w konsekwencji uniemożliwiająca uchylenie zaskarżonej decyzji. Otóż należy zauważyć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 stwierdzający, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy jak rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach – są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zapadł przed wydaniem ostatecznej decyzji organu Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G., która została wydana [...] grudnia 2008 r. Organ ten orzekał jeszcze na podstawie wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., bowiem Trybunał Konstytucyjny w wyroku określił utratę mocy obowiązującej tego rozporządzenia po upływie 12 miesięcy od daty ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw – co nastąpiło z dniem 3 lipca 2009 r. Wydana przez organ decyzja z [...] grudnia 2008 r. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, rozpoczynając tryb kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ale w trybie zwykłym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w przeciwieństwie do Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznaje skargę nie będąc związany zarzutami skargi ani jej wnioskami (art. 134 p.p.s.a.). Obowiązkiem tego Sądu jest dokonanie kontroli całego postępowania administracyjnego oraz zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem. Słusznie więc Sąd pierwszej instancji w pierwszym rzędzie uwzględnił fakt stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny wyżej przytoczonym wyrokiem niekonstytucyjności całego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. wraz z przepisem delegacyjnym Kodeksu pracy. O ile bowiem organ sanitarny orzekł jeszcze w okresie obowiązywania zakwestionowanego rozporządzenia – Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając wyrok 11 marca 2010 r. nie mógł uznać zgodności z prawem, w demokratycznym państwie prawa, decyzji opartej na niekonstytucyjnych przepisach. Należy bowiem podkreślić, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji, powoduje utratę domniemania konstytucyjności tych przepisów od początku ich wydania. Z tego względu już w wyroku z dnia 28 grudnia 2008 r. (I OSK 1435/08) Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że "po ogłoszeniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, trzeba uwzględnić fakt, że przepis traci domniemanie konstytucyjności, co stwarza nową jakościowo sytuację prawną. Stosując prawo, sąd nie musi uzasadniać niekonstytucyjności przepisów, a wystarczy powołanie się na odpowiednie orzeczenie TK. Sądy powinny odmawiać stosowania prawa (nawet w okresie «odroczenia», co do którego TK stwierdził niezgodność z Konstytucją. Stanowisko to uzasadnia treść art. 190 ust. 1 Konstytucji, że orzeczenia TK maja moc powszechnie obowiązującą oraz treść art. 190 ust. 3 zdanie pierwsze, iż orzeczenia TK wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. Zastosowanie wprost orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przez Sąd pierwszej instancji i uwzględnienie faktu, iż decyzja organu wydana została na podstawie niekonstytucyjnych przepisów – uzasadniało uchylenie przez ten Sąd decyzji organów obu instancji. Stanowi to w konsekwencji obowiązek ponownego rozpoznania sprawy w postępowaniu administracyjnym, przeprowadzonym w trybie zwykłym, z uwzględnieniem nowej regulacji prawnej rozp. RM z 30 czerwca 2009 r. Eliminacja z obrotu prawnego przez Sąd ostatecznej decyzji organu oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji powoduje, iż nie ma w sprawie zastosowania tryb nadzwyczajny wznowienia postępowania. W tym zakresie rozważania Sądu pierwszej instancji należy uznać za wadliwe, ale nie mające wpływu na wynik sprawy. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. jest więc niezasadny, bowiem art. 146 § 2 k.p.a. nie miał w sprawie żadnego zastosowania. Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem Sąd pierwszej instancji prawidłowo zalecił obowiązek ponownego rozpoznania sprawy na podstawie nowego obowiązującego stanu normatywnego i po dokonaniu wnikliwej analizy sytuacji faktycznej sprawy. Niezasadność skargi kasacyjnej wyklucza jej uwzględnienie. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.