II OSK 1300/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędzia del. NSA Teresa Kobylecka (spr.) Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1953/10 w sprawie ze skargi M. I. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia paszportu oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010r. sygn. akt IV SA/Wa 1953/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. I. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2010r. w przedmiocie unieważnienia paszportu. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] czerwca 2010r. o unieważnieniu wydanego na M. I. paszportu serii [...], ważnego do dnia 8 lipca 2016r. i o zwrocie opłaty paszportowej za unieważniony paszport za lata 2010-2016 w wysokości 84 zł. W uzasadnieniu decyzji Minister przedstawił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, który uznał, że zachodzą przesłanki z art. 38 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 lipca 2006r. o dokumentach paszportowych (Dz.U. nr 143, poz. 1027 ze zm.), zgodnie z którym dokument paszportowy podlega unieważnieniu, jeżeli został wydany z naruszeniem przepisów prawa. W tym przypadku polega ono na otrzymaniu paszportu bez posiadania obywatelstwa polskiego. Okoliczność braku wniosku M. I. o nadanie obywatelstwa polskiego wynika z pism Kancelarii Prezydenta RP oraz Wojewody Łódzkiego i Wojewody Zachodniopomorskiego, na terenie których to województw zainteresowany był poprzednio zameldowany. Minister wskazał, że skierowano do Prokuratury Rejonowej w Gorzowie Wielkopolskim zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, polegającego na wyłudzeniu przez M. I. dowodu osobistego serii [...] wydanego w dniu 31 maja 2006r. przez Prezydenta Miasta [...]. Wszczęte postępowanie wyjaśniające w dniu 3 lutego 2010r. zostało umorzone, z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających popełnienie przez M. I. przestępstwa i uznania, że działał on w celu świadomego wprowadzenia w błąd urzędnika. W postępowaniu tym stwierdzono, że zainteresowany uzyskał postanowienie Prezydenta RP z dnia [...] grudnia 2005r. o nadaniu obywatelstwa polskiego, a oryginał tego postanowienia został zainteresowanemu skradziony. W uzasadnieniu decyzji ministra podniesiono także, że w dniu [...] kwietnia 2010r. Prezydent Miasta [...] unieważnił dowód osobisty serii [...]wystawiony na M. I. na podstawie art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm.) uznając, że zainteresowany nie jest obywatelem polskim, a dowód osobisty uzyskał z naruszeniem prawa. Decyzja ta została uchylona przez Wojewodę Lubuskiego ze względów proceduralnych. Minister podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i uznał, że M. I. nie posiadał obywatelstwa polskiego w dniu wydania mu paszportu, gdyż brak jest na to dowodów. W aktach nie ma wniosku zainteresowanego o nadanie mu obywatelstwa polskiego, ani oryginału postanowienia Prezydenta RP o nadaniu mu takiego obywatelstwa (jest jedynie jego kopia). Prowadzone przez prokuraturę postępowanie nie podjęło kwestii zbadania autentyczności postanowienia o nadaniu obywatelstwa polskiego, a jedynie ustalono, że zainteresowany nie działał w celu świadomego wprowadzenia w błąd urzędnika, co nie wskazuje, aby uzyskał on obywatelstwo polskie zgodnie z prawem. Organ odwoławczy podniósł, iż prowadzone przez Prezydenta Miasta Gorzowa Wielkopolskiego postępowanie w przedmiocie unieważnienia dowodu osobistego jest postępowaniem odrębnym od postępowania w przedmiocie unieważnienia paszportu i nie ma przeszkód, aby właściwe organy najpierw zakończyły to drugie postępowanie. Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2010r. wniósł M. I., który zarzucił, że organ pierwszej instancji nie dokonał oceny mocy dowodowej zgromadzonego materiału oraz, że w chwili wydania decyzji o unieważnieniu paszportu brak było ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie unieważnienia dowodu osobistego będącego podstawą wydania paszportu i stwierdzającego posiadanie obywatelstwa polskiego. Skarżący zaznaczył, że prokuratura prowadziła postępowanie w sprawie o podejrzenie popełnienia przestępstwa, polegającego na posługiwaniu się przez skarżącego wyłudzonym dowodem osobistym, które zostało umorzone. Prokuratura nie dochowała jednak należytej staranności w kwestii zbadania autentyczności postanowienia o nadaniu obywatelstwa polskiego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Badając legalność decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie narusza ona prawa, a skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd wskazał na treść art. 3 ustawy z dnia 13 lipca 2006r. o dokumentach paszportowych (Dz.U. nr 143, poz. 1027 ze zm.), zgodnie z którym każdy obywatel polski ma prawo do otrzymania paszportu. Oznacza to, że paszportu nie może otrzymać osoba nie będąca obywatelem polskim, a wydanie takiej osobie paszportu stanowi naruszenie przepisu art. 3 ustawy o dokumentach paszportowych, co na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o dokumentach paszportowych jest przesłanką do unieważnienia paszportu. W ocenie Sądu decydującą w sprawie okolicznością było ustalenie, czy M. I. posiada obywatelstwo polskie. Kwestia ta może być badana przez organ właściwy do unieważnienia paszportu na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 3 ustawy o dokumentach paszportowych. Nie jest w takiej sytuacji uzasadnione zawieszenie postępowania w przedmiocie unieważnienia paszportu stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. k.p.a., gdyż dla rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w przedmiocie unieważnienia paszportu nie stanowi zagadnienia wstępnego rozstrzygnięcie przez inny organ kwestii posiadania obywatelstwa polskiego, ani unieważnienia dowodu osobistego. Niezasadny jest więc w tym kontekście zarzut skarżącego, że unieważnienie paszportu nastąpiło przed zakończeniem prowadzonego przez Prezydenta Miasta Gorzowa Wielkopolskiego postępowania w przedmiocie unieważnienia dowodu osobistego. Sąd uznał, że prawidłowe jest ustalenie organu, że skarżący w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie posiadał obywatelstwa polskiego. Jedynym dowodem, mającym zdaniem skarżącego potwierdzić posiadanie przez niego obywatelstwa polskiego jest tylko kopia, a nie odpis, zaświadczenia o nadaniu obywatelstwa polskiego z dnia [...] grudnia 2005r., którą dołączono do wniosku o wydanie dowodu osobistego. W prowadzonym przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Gorzowie Wielkopolskim postępowaniu nie mogło więc dojść do zbadania autentyczności odpisu tego zaświadczenia. Ponadto, jak wynika z pisma Kancelarii Prezydenta RP z dnia 4 listopada 2009r., w kancelarii tej nie odnaleziono wniosku o nadanie skarżącemu obywatelstwa polskiego, a co za tym idzie - nie odnaleziono również postanowienia dotyczącego nadania skarżącemu obywatelstwa polskiego. Obywatelstwo polskie nadaje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim z dnia 15 lutego 1962r. (t. j. Dz. U. z 2000r. nr 28, poz. 353 ze zm.) Należy wyraźnie stwierdzić, że z powyższego pisma Kancelarii Prezydenta RP wynika, że Prezydent RP nie wydał postanowienia o nadaniu skarżącemu obywatelstwa polskiego. Organ uzyskał także pisma Wojewody Łódzkiego i Wojewody Zachodniopomorskiego, na terenie których to województw skarżący był poprzednio zameldowany, z których wynika, że nie ubiegał się on o nadanie mu obywatelstwa polskiego za pośrednictwem tych organów. Uznać więc należy, że organ przeprowadził wystarczające postępowanie dowodowe na okoliczność posiadania przez skarżącego obywatelstwa polskiego. Wydanie paszportu osobie nie posiadającej obywatelstwa polskiego stanowi naruszenie art. 3 ustawy o dokumentach paszportowych, a to jest podstawą do unieważnienia paszportu na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o dokumentach paszportowych. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 grudnia 2010r., na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł, działający w imieniu M. I. profesjonalny pełnomocnik, który wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 38 ust. 1 pkt 2 o dokumentach paszportowych, który stanowi, że dokument paszportowy podlega unieważnieniu, jeżeli został wydany z naruszeniem przepisów prawa, podczas gdy Urząd Prokuratorski w Gorzowie Wielkopolskim nie podjął kwestii zbadania autentyczności postanowienia o nadaniu obywatelstwa polskiego, który daje podstawę do wydania paszportu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący M. I posługuje się dowodem osobistym, który nie został unieważniony i dokument ten potwierdza, że skarżący posiada obywatelstwo polskie. Skarżący dysponuje także kopią dokumentu, który potwierdza jego obywatelstwo polskie. Prokuratura Rejonowa w Gorzowie Wielkopolskim prowadziła postępowanie w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa, polegającego na posługiwaniu się przez skarżącego wyłudzonym dowodem osobistym, które zostało prawomocnie umorzone. Oskarżyciel publiczny nie dochował jednak należytej staranności w kwestii zbadania autentyczności postanowienia o nadaniu obywatelstwa polskiego, a niewyjaśnione okoliczności zostały rozstrzygnięte na niekorzyść skarżącego, który do dnia dzisiejszego ponosi tego skutki. Zdaniem skarżącego już treść decyzji organu pierwszej instancji, wskazuje że organ ten nie dokonał oceny mocy dowodowej przeprowadzonych dowodów. Zatem fakty, które legły u podstaw rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji nie były ustalone na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje oceny wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego w płaszczyźnie podstaw skargi kasacyjnej, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm), zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach tej skargi, chyba że z urzędu stwierdzi nieważność postępowania sądowego. W sprawie niniejszej nie zachodzi nieważność postępowania. Skargę kasacyjną – jak wynika z treści art. 174 p.p.s.a. – można oprzeć na dwóch podstawach: naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania, o ile uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia prawa materialnego - art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 lipca 2006r. o dokumentach paszportowych (Dz.U. nr 143, poz. 1027 ze zm.). W ocenie skarżącego kasacyjnie naruszenie tego przepisu polega na tym, że dokonano unieważnienia paszportu, podczas gdy Prokurator w Gorzowie Wielkopolskim nie podjął kwestii zbadania autentyczności postanowienia o nadaniu obywatelstwa polskiego, który daje podstawę do wydania paszportu. Zarzut skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 lipca 2006r. o dokumentach paszportowych stanowi, że dokument paszportowy podlega unieważnieniu, jeżeli został wydany z naruszeniem przepisów ustawy. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że paszport serii [...] został wydany M. I. z naruszeniem przepisu art. 3 ustawy o dokumentach paszportowych, zgodnie z którym prawo do otrzymania paszportu ma każdy obywatel polski. W skardze kasacyjnej M. I. wskazuje jako dowody na okoliczność, że jest obywatelem polskim posiadanie dowodu osobistego oraz odpis, dołączonego do wniosku o wydanie dowodu osobistego, zaświadczenia z dnia 3 grudnia 2005r. o nadaniu mu obywatelstwa polskiego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005r. Zarzuca, że autentyczności zaświadczenia nie zbadano w prowadzonym przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Gorzowie Wielkopolskim postępowaniu. Jednak słusznie Sąd I instancji podkreślił, że nie mogło dojść do badania autentyczności takiego "odpisu" zaświadczenia, będącego jego kopią, a organ przeprowadził wystarczające postępowanie dowodowe, z którego wynika, że skarżący nie posiada obywatelstwa polskiego. Kancelaria Prezydenta RP nie potwierdziła wydania postanowienia o nadaniu skarżącemu obywatelstwa polskiego, a zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim z dnia 15 lutego 1962r. (t.j. Dz.U. z 2000r. nr 28, poz. 353 ze zm.), to Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nadaje obywatelstwo polskie. Zarówno dowód osobisty, jak i paszport są dokumentami jedynie poświadczającymi tożsamość i obywatelstwo polskie. Wydanie tych dokumentów obywatelowi innego państwa stanowi naruszenie przepisu art. 3 cyt. ustawy, skutkujące unieważnieniem dokumentu. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o jej oddaleniu.