II OSK 1513/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-10-21
Skład orzekający: Marzenna Linska-Wawrzon, Grzegorz Czerwiński, Agnieszka Wilczewska-Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej nakazu przedłożenia opinii technicznej i w części dotyczącej terminu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, a następnie orzekając co do istoty w zakresie terminu, ale nie wydając rozstrzygnięcia w zakresie uchylonego nakazu opinii technicznej, narusza zasadę dwuinstancyjności i wydaje decyzję z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej, skutkując stwierdzeniem nieważności decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie stwierdził nieważność decyzji organu odwoławczego. Organ odwoławczy, mimo że nie wydał formalnego rozstrzygnięcia w części dotyczącej uchylonego nakazu opinii technicznej, to w uzasadnieniu decyzji odniósł się do tej kwestii, wskazując na brak podstaw prawnych do jej nałożenia. W ocenie NSA, organ odwoławczy rozpoznał sprawę merytorycznie w całości, nie naruszając zasady dwuinstancyjności, a jego decyzja była jasna i precyzyjna. W związku z tym, NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego i opinii technicznej dotyczącej przydomowej oczyszczalni ścieków. Organ pierwszej instancji nałożył te obowiązki. Organ odwoławczy uchylił decyzję w części dotyczącej opinii technicznej i terminu przedłożenia projektu, a w pozostałej części utrzymał ją w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji organu odwoławczego, uznając, że naruszył on zasadę dwuinstancyjności i wydał decyzję z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach. Odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 503/17 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Wyrokiem z 13 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 503/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] czerwca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z [...] marca 2017 r. znak: [...] nałożył na A. G. obowiązek sporządzenia i przedłożenia w terminie do [...] czerwca 2017 r. projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy budowie budynku mieszkalnego na działce nr ewid. [...] w miejscowości C. gm. D. w stosunku do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty K. nr [...] z [...] stycznia 2013 r. o pozwoleniu na budowę, opracowanego zgodnie z wymogami art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane i przepisami rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego oraz nałożył obowiązek przedłożenia opinii technicznej w zakresie prawidłowości wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków pod względem techniczno-technologicznym, sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w wymaganej specjalności. Decyzją z [...] czerwca 2017 r. znak: [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., po rozpatrzeniu odwołania W. K. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej nakazu przedłożenia opinii technicznej dotyczącej prawidłowości wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków oraz w części dotyczącej terminu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego i w tym zakresie orzekł o wyznaczeniu terminu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego na dzień [...] sierpnia 2017 r., zaś w pozostałej części utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że to, czy w danym przypadku odstąpienie od zatwierdzonego projektu zostanie uznane przez organ nadzoru budowlanego za "istotne" zależy od okoliczności danej sprawy. W niniejszej sprawie istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego dotyczą zakresu objętego projektem zagospodarowania działki, a zmiany polegają na podniesieniu poziomu posadzki parteru budynku w stosunku do poziomu przewidzianego w zatwierdzonym projekcie (330,5 m n.p.m.) z jednoczesnym podwyższeniem terenu działki nr ewid. [...] od strony północnej o ok. 0,9 m, którego zatwierdzony projekt zagospodarowania działki nie przewidywał. Jak wynika z ustaleń inspektorów organu pierwszej instancji aktualnie poziom 0,00 budynku został zrównany do poziomu działki nr ewid. [...] (pełniącej funkcję dojazdu do działek sąsiednich), a teren wokół budynku został podwyższony (od strony północnej i zachodniej). Ponadto zamiast planowanego szczelnego, bezodpływowego zbiornika na ścieki inwestor w oparciu o odrębne zgłoszenie wykonał przydomową oczyszczalnię ścieków, której lokalizacja jak wynika z protokołu kontroli z [...] stycznia 2017 r. nie narusza przepisów § 36 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zachowane są wymagane odległości od granic działek sąsiednich wynoszące w zabudowie jednorodzinnej min. 2 m, a na gruncie wynoszące ok. 6, 10 i 16 m, jak i zachowana jest wymagana odległość min. 5 m od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi (zgodnie z załącznikiem graficznym do protokołu kontroli odległość od istniejącego budynku mieszkalnego wynosi ok. 9,6-10 m). Zdaniem organu odwoławczego zasadnie w sprawie nałożono na inwestora obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy budowie budynku mieszkalnego na działce nr ewid. [...] w miejscowości C. gm. D. w stosunku do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty K. nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. o pozwoleniu na budowę, ze wskazaniem, że winien on być opracowany zgodnie z wymogami art. 33 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego i przepisami rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. W ocenie organu II instancji, rozszerzenie obowiązku o żądanie przedłożenia opinii technicznej w zakresie prawidłowości wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków pod względem techniczno-technologicznym, sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w wymaganej specjalności nie znajduje uzasadnienia, bowiem wykracza poza ramy przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego, a ponadto nie wykazano, że występują wątpliwości, co do prawidłowości wykonania tego urządzenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję wnieśli A. D. i W. K., zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie art. 7, art. 10, art. 11, art. 77 i art. 107 k.p.a.
Postanowieniem 27 listopada 2017 r. sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne z uwagi na śmierć skarżącego W. K. Następnie postanowieniem z dnia 21 października 2019 r. sąd z urzędu podjął zawieszone postępowanie z udziałem następców prawnych zmarłego W. K. W merytorycznym uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał, że dopatrzył się wad zaskarżonej decyzji skutkujących koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Wyjaśnił, że decyzją z [...] marca 2017 r. organ pierwszej instancji nałożył na A. G. zam. C. [...] gm. D. obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie do [...] czerwca 2017 r.:
1) projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy budowie budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...] w miejscowości C. gm. D. w stosunku do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzja Starosty K. nr [...] z dnia [...].01.2013r. o pozwoleniu na budowę,
2) oraz opinii technicznej w zakresie prawidłowości wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków pod względem techniczno-technologicznym sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w wymaganej specjalności. Organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej nakazu przedłożenia opinii technicznej dotyczącej prawidłowości wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków oraz w części dotyczącej terminu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego i w tym zakresie orzekł o wyznaczeniu terminu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego na dzień [...] sierpnia 2017 r., zaś w pozostałej części utrzymał w mocy powyższą decyzję. Podał, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., podstawą stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest jej wydanie bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie sądu zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a konkretnie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd I instancji zacytował art. 138 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Wskazał na art. 138 § 2 k.p.a. na podstawie którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zdaniem sądu wojewódzkiego przedstawiona powyżej regulacja prawna, zawarta w przepisach art. 138 § 1 i 2 k.p.a., stanowi katalog zamknięty rodzajów decyzji, jakie może wydać organ odwoławczy. Organ ten nie może wydać decyzji o innym brzmieniu sentencji niż wymienione w powołanych przepisach. W sprawie niniejszej decyzja organu odwoławczego została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej nakazu przedłożenia opinii technicznej dotyczącej prawidłowości wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków oraz w części dotyczącej terminu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego i w tym zakresie orzekł o wyznaczeniu terminu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego na dzień 30 sierpnia 2017 r., zaś w pozostałej części utrzymał w mocy powyższą decyzję. Taka treść rozstrzygnięcia nie odpowiada dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem nie orzeka w zakresie uchylonej części decyzji organu pierwszej instancji dotyczącej nakazu przedłożenia opinii technicznej dotyczącej prawidłowości wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków. To oznacza, że organ odwoławczy nie rozpoznał i nie rozstrzygnął ponownie sprawy w jej całokształcie skoro nie wydał rozstrzygnięcia w części uchylającej decyzję organu pierwszej instancji obejmującej nakaz przedłożenia opinii technicznej dotyczącej prawidłowości wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków. Zaniechanie wydania orzeczenia w przedmiotowym zakresie, nie może być usprawiedliwione tym, że organ odwoławczy odniósł się do tej kwestii w treści uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, bowiem nie jest dopuszczalne orzeczenie o części sprawy w osnowie rozstrzygnięcia, zaś o pozostałej części w jego uzasadnieniu. Dlatego brak jest podstaw aby stwierdzić, że organ odwoławczy rozpoznał ponownie sprawę w całości, co stanowi niewątpliwie naruszenie wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności, której istotą jest dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy. Sąd podkreślił, że przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest weryfikacja rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji, ale ponowne rozpoznanie sprawy tożsamej przedmiotowo i podmiotowo, w granicach wyznaczonych rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Wykazane naruszenie stanowi wydanie decyzji bez podstawy prawnej i jest podstawą stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Z tych względów bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. Mając na uwadze powyższe i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a sąd I instancji orzekł jak w wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019., poz.2325 ze zm.) zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
– art.145 § 1pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi i uznanie przez sąd, że organ błędnie skonstruował sentencje orzeczenia, nie orzekając co do istoty w zakresie opinii technicznej, podczas gdy organ zastosował się do obowiązującego przepisu, uchylając decyzję w części, ponieważ w części decyzja była prawidłowa, zaś w pozostałej części orzekł co do istoty kształtując tym samym decyzją organu odwoławczego sytuację prawną strony w sposób jasny, jednoznaczny i nadający się do wykonania,
– art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) poprzez uznanie przez sąd, że organ rażąco naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., wydając decyzję bez podstawy prawnej, podczas gdy organ decyzję w zakresie samodzielnej części, tj. przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, jako prawidłową pozostawił natomiast w pozostałej części uchylił i orzekł co do istoty w zakresie terminu. Nakazanie opinii technicznej wykracza poza ramy dyspozycji przepisu art. art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.-Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz.290 ze zm.),
– art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. i art.145 § 1pkt 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.) poprzez dokonanie błędnej oceny działalności administracji publicznej i uznanie, że organ dopuścił się rażącego naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., nie wskazując jednocześnie, jakie orzeczenie winien wydać organ skoro decyzja w części, tj. w zakresie przedłożenia projektu budowlanego zamiennego jest prawidłowa. Orzeczenie co do zbędności opinii technicznej, tj. np. poprzez umorzenie postępowania w tym zakresie, spowodowałoby zastosowanie trójczłonowego rozstrzygnięcia. Sąd nie wskazał w uzasadnieniu, w jaki sposób organ powinien prowadzić dalej postępowanie, formułując ogólnikowo uzasadnienie z brakiem wskazań wiążących dla organu.
Na podstawie ww. zarzutów, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że skorzystanie z dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nakłada na organ obowiązek precyzyjnego, jednoznacznego rozstrzygnięcia. Jak wskazuje się przy tym w orzecznictwie sądów administracyjnych, rozstrzygnięcie przesądza o istocie sprawy, określa prawa i obowiązki stron, więc powinno być tak sformułowane, aby wynikało z niego w sposób niebudzący wątpliwości, jakie uprawnienia zostały przyznane lub jakie obowiązki zostały nałożone. Sytuacja prawna strony w niniejszej sprawie została określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu pierwszej instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy. Takie odczytanie dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika z jej literalnego brzmienia.
Skarżący kasacyjnie organ nie zgodził się ze stanowiskiem sądu wojewódzkiego, zgodnie z którym organ odwoławczy wydał decyzję bez podstawy prawnej – uchylił bowiem decyzję organu pierwszej instancji w pewnym wyodrębnionym samodzielnym zakresie i swoją decyzją ukształtował sytuację strony tak, aby nie domyślała się ona, jakie obowiązki zostały na nią nałożone. Częścią składową decyzji jest uzasadnienie i organ wyjaśnił w nim potrzebę zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z przepisem prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Na wstępie należy przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Zasadny jest zarzut naruszenia art. 141§ 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. W przedmiotowej sprawie podstawą orzekania sądu I instancji był art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W sprawie sąd wojewódzki wskazał na art. 156 § 1pkt 2 k.p.a., który stanowi, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest jej wydanie bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Te dwie podstawy stwierdzenia nieważności są zupełnie inne. Zwrot "bez podstawy prawnej" oznacza, że nie ma przepisu prawnego, który umocowuje organ administracji do działania, albo przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji. O wydaniu decyzji z "rażącym naruszeniem prawa" wypowiadała się wielokrotnie doktryna jak i orzecznictwo i są co do tego terminu zgodne. Rażące naruszenie prawa, określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Przy czym nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Treść wadliwej decyzji stanowi zaprzeczenie stanu prawnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego powszechnie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku, którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować. Tak więc z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Nie każde, bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. Ponadto dla oceny, czy doszło do naruszenia prawa o charakterze rażącym nie bez znaczenia jest zbadanie skutków społeczno-ekonomicznych, jakie naruszenie prawa pociąga. W niniejszej sprawie w zasadnie nie wiadomo z jakich przyczyn WSA w Kielcach stwierdził nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] czerwca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że "W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a konkretnie art. 138 § 1pkt 2 k.p.a." ( k. 11 uzasadnienia), a konkludując sąd I instancji stwierdził, że "Wskazane naruszenie stanowi wydanie decyzji bez podstawy prawnej i jest podstawą stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji." (k. 12 uzasadnienia). Z treści uzasadnienia orzeczenia również nie wynika, by sąd analizował przesłanki rażącego naruszenia prawa lub wydania decyzji bez podstawy prawnej, zatem nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Ponadto ma rację skarżący kasacyjnie organ, że sąd wojewódzki w pisemnych motywach nie zawarł wskazań co do dalszego postępowania. Przechodząc do dwóch pierwszych zarzutów naruszenia przepisów postępowania zawartych w skardze kasacyjnej, które także okazały się zasadne, sprowadzają się one do tego, czy organ odwoławczy wadliwie zastosował przepis art. 138 § 1pkt 2 k.p.a. i czy w związku z tym tę decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego? Na tak postawione pytanie, w okolicznościach tej konkretnie sprawy należy odpowiedzieć przecząco.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej nakazu przedłożenia opinii technicznej dotyczącej prawidłowości wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków oraz w części dotyczącej terminu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego i w tym zakresie orzekł o wyznaczeniu terminu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego na dzień [...] sierpnia 2017 r., zaś w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] marca 2017 r. Taka treść rozstrzygnięcia rzeczywiście nie odpowiada dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż nie orzeka w zakresie uchylonej części decyzji organu pierwszej instancji dotyczącej nakazu przedłożenia opinii technicznej dotyczącej prawidłowości wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków. Nie oznacza to jednak, że organ odwoławczy nie rozpoznał i nie rozstrzygnął ponownie sprawy w jej całokształcie skoro nie wydał rozstrzygnięcia w części uchylającej decyzję organu pierwszej instancji obejmującej nakaz przedłożenia opinii technicznej dotyczącej prawidłowości wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków. Z uzasadnienia decyzji jasno i wyraźnie wynika, że odniósł się do tej kwestii. Po pierwsze prawidłowo wskazał organ II instancji, że nakazanie opinii technicznej wykracza poza ramy dyspozycji przepisu art. art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Po drugie ocenił, że przydomowa oczyszczalnia ścieków, wykonana na podstawie zgłoszenia "nie narusza przepisów § 36 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie" (na marginesie wskazać należy, że wskazane rozporządzenie jest Ministra Infrastruktury). Oznacza to, wbrew stanowisku sądu wojewódzkiego, że rozstrzygnął merytorycznie daną sprawę, rozpoznał ją ponownie w całości, a co za tym idzie nie naruszył wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania.
W rozpoznawanej sprawie decyzja organu odwoławczego jest jasna i precyzyjna. Rozstrzygnięcie zrozumiałe, sytuacja prawna strony określona, wyjaśniono wszystkie kwestie objęte zakresem rozpoznania. Mając powyższe na uwadze i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, który będzie zobowiązany merytorycznie rozpoznać skargę. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił w całości od zasadzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu gdyż uznał, że skarżąca nie powinna ponosić tych kosztów w sytuacji, gdy uchyleniu podlegał wyrok WSA stwierdzający nieważność zaskarżonej decyzji, a więc z innych powodów niż wskazane w skardze.
.
| | |
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło