II OSK 155/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-06-21
Skład orzekający: Marzenna Linska - Wawrzon, Grzegorz Czerwiński, Agnieszka Wilczewska - Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej, która została skierowana do osób zmarłych przed jej wydaniem, jest prawidłowa, nawet jeśli te osoby zostały wcześniej uznane za strony postępowania na mocy wiążącego wyroku sądu?Ratio decidendi
Skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej, która w momencie jej wydania nie posiadała już przymiotu strony, stanowi wadę decyzji skutkującą jej nieważnością. Nawet jeśli wcześniejsze orzeczenie sądu wskazywało na konieczność uwzględnienia tych osób jako stron, fakt ich śmierci przed wydaniem decyzji uniemożliwia jej konwalidację i obliguje organ do stwierdzenia nieważności. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest odrębnym postępowaniem, które ma na celu ocenę kwalifikowanej niezgodności z prawem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) stwierdzającej nieważność innej decyzji SKO z 2011 r., która z kolei stwierdzała, że orzeczenie z 1960 r. o wymianie gruntów zostało wydane z naruszeniem prawa. Kluczowym zarzutem było skierowanie decyzji z 2011 r. do osób zmarłych przed jej wydaniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) utrzymał w mocy decyzję SKO o stwierdzeniu nieważności, uznając, że skierowanie decyzji do zmarłych stanowi rażące naruszenie prawa. Skarga kasacyjna zarzucała WSA naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując ustalenie stron postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 17 września 2015 r. sygn. akt II SA/Op 488/14 w sprawie ze skargi M. G.i H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wymianie gruntów oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt II SA/Op 488/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę M. G. i H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2013 r., stwierdzającą nieważność decyzji SKO w O. z dnia [...] grudnia 2011 r. uznającej, że orzeczenie Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1960 r., o wymianie gruntów we wsi [...] zostało wydane z naruszeniem prawa.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło, że orzeczenie Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1960 r., nr [...], o wymianie gruntów we wsi [...] zostało wydane z naruszeniem prawa. W decyzji Kolegium, opisując przedmiot sporu wskazało, że gospodarstwo rolne przyznane F. G. (syn I. G.) aktem nadania z [...] grudnia 1947 r., obejmowało działki o numerach: [...] oraz miało powierzchnię 7,98 ha, natomiast działka nr [...] o pow. 0,60 ha, którą mu przyznano orzeczeniem o wymianie gruntów nr [...], była tożsama z działką nr [...] o pow. 0,60 ha, objętą aktem nadania z dnia [...] września 1947 r., nr [...]. Argumentowało, iż w wyniku dokonanej, na podstawie orzeczenia nr [...], wymiany działek o numerach: [...] na działkę nr [...] zmianie uległ faktycznie jedynie jej numer z [...] na [...]. Stąd przyznanie na podstawie tego orzeczenia tylko jednej działki, spośród czterech składających się na "grunty dotychczas posiadane" przez F. G., świadczyło o rażącym naruszeniu art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów (Dz.U. Nr 48, poz. 367).
Mimo wydania kwestionowanego orzeczenia nr [...] z rażącym naruszeniem prawa, Kolegium nie orzekło o stwierdzeniu jego nieważności, albowiem kwestionowane orzeczenie wywołało nieodwracalne skutki prawne. Działka nr [...] została podzielona, a następnie zbyta i stanowi własność R. i R. K., J. i J. T. oraz A. i H. M. Powyższa decyzja Kolegium została skierowana do następców prawnych F. G.: córek M. G. i H. K. oraz właścicieli działki nr [...], tj. R. i R. K., J. i J. T. oraz A. i H. M.
Pismem z dnia 21 stycznia 2013 r. J. G., działając w imieniu M. G. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku dowodził, że brak możliwości stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] października 1960 r., nr [...], zostało wywiedzione bez podstawy prawnej, ponieważ F. G. (jego brat) otrzymał w wyniku zamiany jedynie jedną zamiast czterech działek przekazanych do Spółdzielni [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu, po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania oraz omówieniu instytucji dotyczącej stwierdzenia nieważności wskazało, że w badanej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, gdyż trzy osoby objęte rozdzielnikiem kwestionowanej decyzji zmarły przed 30 grudnia 2011 r., czyli jeszcze przed jej wydaniem. I tak: J. T. zmarła 10 sierpnia 2010 r., J. T. zmarł 11 listopada 1992 r., natomiast H. M. zmarł 31 marca 2011 r. Poza tym Kolegium uznało, że sporna decyzja nie narusza przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. Zaakcentowało też, że ustalając strony postępowania, w dacie wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., kierowano się oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyrokach WSA w Warszawie z 7 sierpnia 2007 r., IV SA/Wa 912/07 i 11 sierpnia 2010 r., IV SA/Wa 1919/09, w których stwierdzono, że status strony w postępowaniu nadzorczym w stosunku do orzeczenia, nr [...], posiadają dwie grupy podmiotów, następcy prawni F. G., którzy odziedziczyli po nim udział w gospodarstwie rolnym zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z [...] grudnia 1982 r. oraz osoby mające tytuł prawny do spornego gruntu. Kolegium podało, że do pierwszej grupy zgodnie z ww. postanowieniem należały córki F. G. i H. K.. Drugą grupę stanowili natomiast właściciele działek, które powstały w wyniku podziału działki nr [...], tj. R. i R. K., J. i J. T. oraz A. i H. M. Skoro powyższymi wyrokami wskazanym osobom przyznano legitymację procesową jako stronom, to prawidłowo skierowano do tych osób decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. Podsumowując Kolegium uznało, że o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia 30 grudnia 2011 r. przesądził wyłącznie fakt skierowania jej do osób zmarłych. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. G. i H. K., reprezentowane przez swojego brata J. G., wniosły o pozostawienie w obrocie prawnym powyższej decyzji i dokonanie zmiany orzeczenia z [...] października 1960 r., nr [...], w zakresie niedokonanej wymiany działek o nr [...] poprzez zobowiązanie Starosty do zwrotu spornych działek. Wskazały na potrzebę rozważenia zasadności dalszego udziału w postępowaniu administracyjnym jako stron wszystkich wskazanych osób, a zwłaszcza osób, które nabyły działkę nr [...]. W uzasadnieniu podano, iż przedmiotem sporu nie jest działka nr [...], gdyż zwrócono ją uczestnikowi wymiany, lecz okoliczność, że nie zwrócono mu gruntów o równej wartości w zamian za grunty dotychczas posiadane. Wobec tego, zdaniem stron, wywody Kolegium dotyczące interesu prawnego innych osób nie są kwestią kluczową.
Pismem z dnia 24 czerwca 2014 r., pełnomocnik stron skorygował wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie wyeliminowania kwestionowanego orzeczenia w części dotyczącej działek o numerach [...]. Wniósł o pozostawienie w obiegu prawnym orzeczenia jedynie w części niespornej dotyczącej działki nr [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2013 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że decyzja Kolegium z dnia [...] grudnia 2011 r., niewątpliwie dotknięta jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., co uzasadnia stwierdzenie nieważności tej decyzji. Następnie wyjaśniło stronom postępowania, że na skutek stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] grudnia 2011 r., wniosek z 21 stycznia 2013 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia, nr [...], będzie podlegał ponownemu rozpatrzeniu, z zachowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania, a organ dokona ponownie oceny spornego orzeczenia pod kątem przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Ponadto Kolegium podało, że w kontrolowanej sprawie nie dostrzegło innych powodów uzasadniających stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji. Zaakcentowało, że – naprawiając uprzedni błąd – ustaliło legitymację procesową stron, w tym następców prawnych zmarłego J. T., poszerzając krąg osób posiadających przymiot strony o A. M., T. T. oraz G. T.. Ponownie skonstatowało, że o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] grudnia 2011 r. przesądziła okoliczność włączenia do kręgu stron postępowania osób zmarłych, co skutkowało rażącym naruszeniem treści art. 30 § 1 k.p.a.
W skardze na powyższą decyzję, reprezentujący M. G. i H. K. ich brat J. G. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucono organowi naruszenie art. 6, 7, 8, 12, 35 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stron postępowania, rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy. Według skarżących właściwymi stronami w przedmiotowym postępowaniu powinien być Starosta Brzeski oraz uprawnieni spadkobiercy F. i M. G. Za strony nie powinny być natomiast uznane osoby władające obecnie nieruchomościami powstałymi z podziału działki nr [...].
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że niezbędnym elementem każdego postępowania administracyjnego jest ustalenie jego podmiotów, tj. stron, o których prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanej zasady wynika m.in. obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami w sprawie wydanych rozstrzygnięć. Zgodnie zaś z treścią art. 109 § 1 k.p.a. organ doręcza stronom na piśmie zapadłą w sprawie decyzję administracyjną. Przepis art. 109 § 1 k.p.a. daje organowi prawo doręczenia decyzji administracyjnej na piśmie jedynie stronom postępowania zakończonego tą decyzją. Z doręczeniem decyzji administracyjnej wiążą się bowiem skutki prawne przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nałożony na organ obowiązek prawidłowego ustalenia, na każdym etapie postępowania administracyjnego, kręgu stron postępowania administracyjnego ma, w świetle art. 156 § 1 k.p.a., szczególne znaczenie – także z tego powodu – że jego naruszenie stanowi przesłankę, która uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego przez organ, jak i sąd administracyjny rozstrzygnięcia dotkniętego taką kwalifikowaną wadą postępowania administracyjnego. Skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji skutkuje rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Według art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Wskazać trzeba, że w myśl art. 8 Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 121) zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą jej narodzin, a ustaje z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może więc być podmiotem praw i obowiązków, w tym także z zakresu prawa administracyjnego. Wobec takiej osoby nie można zatem wszcząć ani prowadzić postępowania administracyjnego, nie może ona być stroną w sprawie administracyjnej.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2011 r., na mocy której stwierdzono, że orzeczenie Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1960 r., nr [...], o wymianie gruntów we wsi [...] zostało wydane z naruszeniem prawa, została skierowana m.in. do J. T., J. T., H. M. Tymczasem ze znajdujących się w aktach sprawy odpisów aktów zgonu wynika, że J. T. zmarła 10 sierpnia 2010 r., J. T.zmarł 11 listopada 1992 r., H. M. zaś zmarł 31 marca 2011 r., a więc ich śmierć nastąpiła przed wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. Wobec tego skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osób zmarłych, to należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych. Dlatego też zdaniem Sądu Wojewódzkiego za prawidłowe należało uznać utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia organu I instancji stwierdzającego nieważność decyzji Kolegium z dnia [...] grudnia 2011 r. ze względu na rażące naruszenie prawa, po myśli art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podkreślić raz jeszcze trzeba, że skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w tym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że J. T., J. T. jak i H. M., którzy zostali wliczeni przez Kolegium do kręgu stron postępowania zmarli przed wydaniem spornej decyzji, stąd stwierdzona okoliczność obligowała organ do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego kwestia stron zostanie ponownie oceniona przez Kolegium.
Sąd Wojewódzki zauważył również, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się według przepisów art. 157 k.p.a. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznego rozstrzygnięcia jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak – jak chcą skarżące – jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej ostateczną decyzją rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjnoprawnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. G., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
I. naruszenie przepisów postępowania – art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 i art. 153 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie art. 153 p.p.s.a. polegające na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem mających istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności włączenia do prowadzonego postępowania administracyjnego osób, których sprawa będąca przedmiotem postępowania nie dotyczy;
II. naruszenie prawa materialnego – art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. polegające na błędnym ustaleniu stron postępowania administracyjnego przez SKO w O. w wydanych decyzjach z [...] grudnia 2011 r., z [...] września 2013 r., z [...] lipca 2014 r. co skutkowało nie włączeniem jako strony postępowania osoby mającej interes prawny (podstawa: wyrok NSA z 3 czerwca 2015 r., II OSK 2774/13), a utrzymaniem jako strony postępowania osób, które w rozpatrywanej sprawie nie powinny brać udziału.
W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione.
Zaznaczyć należy, że przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego były decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 30 grudnia 2011 r. z tej przyczyny, iż skierowana ona została do stron, które zmarły przed datą jej wydania (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki stwierdził, że skoro J. T., J. T. i H. M. zaliczeni przez Kolegium do kręgu stron postępowania, zmarli przed wydaniem decyzji z [...] grudnia 2011 r., to Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało obowiązek stwierdzić nieważność tej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Sąd Wojewódzki jednocześnie wyjaśnił szeroko przesłanki stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. akcentując, że skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w tym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji i musi skutkować usunięciem jej z obrotu prawnego.
Skarżący kasacyjnie, negując stanowisko Sądu Wojewódzkiego, wskazali natomiast, że stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 2011 r. nie było zasadne gdyż ww. osoby, które zmarły, nie powinny być traktowane jako strony postępowania, co nie zostało zweryfikowane w postępowaniu sądowym, ani też w postępowaniu zakończonym kontrolowanymi decyzjami.
Odnosząc się do powyższych zarzutów należy przede wszystkim przypomnieć, że decyzja z [...] grudnia 2011 r. wydana została w warunkach związania wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 sierpnia 2010 r., IV SA/Wa 1919/09 na podstawie art. 153 p.p.s.a.
Zgodnie z wymienionym przepisem (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydanej decyzji), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
W powołanym wyroku przesądzone zostało, że w przedmiotowym postępowaniu powinni brać udział nie tylko następcy prawni właścicieli gruntów objętych orzeczeniem z [...] października 1960 r. w sprawie wymiany gruntów, ale też podmioty mające obecnie tytuł prawny do spornych gruntów. Sąd Wojewódzki wyraźnie wskazał, że wynik postępowania nadzorczego w stosunku do orzeczenia z [...] października 1960 r. dotyczy interesu prawnego aktualnych właścicieli nieruchomości, będących przedmiotem postępowania wymiennego.
Jednocześnie Sąd zaakceptował ocenę organu, że J. G. nie przysługuje przymiot strony, a postępowanie prowadzone z jego wniosku powinno się zakończyć decyzją umarzającą.
Stosując się do powyższych wytycznych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z [...] grudnia 2011 r., rozpoznając wniosek H. K. i M. G. stwierdziło, że orzeczenie z [...] października 1960 r. o wymianie gruntów zostało wydane z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zgodnie z oceną prawną zawartą w wyrokach WSA w Warszawie z 7 sierpnia 2007 r. i 11 sierpnia 2010 r. status strony uzyskały dwie grupy podmiotów: pierwsza – to następcy prawni F. G., ale wyłącznie ci, którzy odziedziczyli po nim udział w gospodarstwie rolnym zgodnie z postanowieniem z [...] grudnia 1982 r. o stwierdzeniu nabycia spadku, druga grupa – to obecni właściciele działek powstałych w wyniku podziału działki nr [...], m.in. J. T., J. T., H. M.
Wobec późniejszego ustalenia, że wymienione wyżej strony zmarły przed dniem wydania decyzji z [...] grudnia 2011 r., Samorządowe Kolegium wydało decyzje z [...] września 2013 r. i [...] lipca 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Wbrew zarzutom kasacyjnym, Kolegium nie było uprawnione do ustalenia kręgu stron przedmiotowego postępowania sprzecznie z oceną Sądu Wojewódzkiego zawartą w wyroku z 11 sierpnia 2010 r., IV SA/Wa 1919/09.
W szczególności nie mogło przyjąć, że nie są stronami aktualni właściciele nieruchomości powstałych z podziału działki nr [...] tylko dlatego, że – jak podniósł autor skargi kasacyjnej – nabyli je nie od uczestnika wymiany, lecz od jego syna. Zgodnie z wiążącymi wytycznymi powołanego wyroku status strony przysługiwał aktualnym właścicielom gruntów będących przedmiotem wymiany orzeczonej w 1960 r., niezależnie od tego, kto był ich zbywcą. W konsekwencji Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku również nie mógł zakwestionować oceny zawartej w tym zakresie we wcześniejszym wyroku z 11 sierpnia 2010 r., gdyż naruszyłby w ten sposób art. 153 p.p.s.a.
Ponadto trzeba wskazać, że na wynik niniejszej sprawy nie mógł mieć bezpośredniego wpływu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 czerwca 2015 r., II OSK 2774/13, bowiem dotyczył wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanego w przedmiocie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego umarzającej postępowanie prowadzone z wniosku J. G. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] października 1960 r. w sprawie wymiany gruntów. Wprawdzie obie sprawy prowadzone w trybie nadzwyczajnym dotyczą tego samego orzeczenia w sprawie wymiany gruntów, to jednak toczyły się odrębnie na skutek wniosków różnych osób. Oczywiście omawiany wyrok NSA ma znaczenie dla dalszego toku postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wymianie gruntów, gdyż przyznana w nim została legitymacja J. G. do występowania w tej sprawie.
Jednak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 czerwca 2015 r., II OSK 2774/13 nie mógł być uwzględniony przy kontroli legalności decyzji z [...] września 2013 r. i [...] lipca 2014 r., wydanych w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2011 r., którą rozpoznano wniosek H. K. i M. G. Jednocześnie trzeba zastrzec, że w następstwie zaskarżonego wyroku oraz decyzji SKO stwierdzającej nieważność decyzji z [...] grudnia 2011 r., ponownemu rozpoznaniu podlegać będzie wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] października 1960 r. i wówczas organ administracji powinien uwzględnić także wskazania co do kręgu stron tego postępowania, zawarte w wyroku NSA z 3 czerwca 2015 r.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło