II OSK 1674/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Bożena Walentynowicz sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej. H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 706/08 w sprawie ze skargi H.Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2008 r. znak: [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru montażu kasetonu świetlnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 550 (słownie: pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. II OSK 1674/08 U z a s a d n i e n i e Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 lipca 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 706/08 po rozpoznaniu skargi H. Sp. z o.o. w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2008 r. o uchyleniu decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2007 r. wnoszącej sprzeciw do zgłoszenia zamiaru przystąpienia do robót budowlanych związanych z montażem kasetonu świetlnego na dachu budynku przy ul. M. w W. oraz na podstawie art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i orzekającej o wniesieniu sprzeciwu do dokonanego zgłoszenia oraz nałożeniu na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji - oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku podano, że organ odwoławczy w motywach swojej decyzji wskazał, iż inwestor w zgłoszeniu określił zamiar montażu kasetonu świetlnego typu "backlight" pod wymienne obrazy reklamowe o wymiarze 31,80 x 8 m na dachu określonego budynku. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. wniósł sprzeciw uznając, że inwestycja nie podlega zgłoszeniu w rozumieniu art. 29 Prawa budowlanego, bowiem wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania inwestora, decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z tych przyczyn, iż inwestor nie został przez organ wezwany do uzupełnienia braków zgłoszenia. Następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. Prezydent W. na podstawie art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienia brakujących dokumentów w terminie 3 dni od dnia doręczenia postanowienia, zaś decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. wniósł sprzeciw do planowanej inwestycji wobec nie uzupełnienia wszystkich wskazanych w postanowieniu braków w terminie. W odwołaniu inwestor twierdził, że wezwanie to dotyczyło dokumentów, które nie powinny być wymagane. W ocenie Wojewody Mazowieckiego termin do wniesienia sprzeciwu został dochowany, jednakże jego podstawę powinien stanowić inny przepis od powołanego przez organ pierwszej instancji, to jest art. 30 ust. 7 pkt 1 Prawa budowlanego zezwalający organowi na nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę w określonych warunkach. W przedmiotowej sprawie takie warunki do zastosowania powyższego przepisu zachodzą ze względu na potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa i zapobieżenia poważnym szkodom. Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie inwestor zarzucając zwłaszcza nie wyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie podając, iż zasadnie w zaskarżonej decyzji przyjęto, że przedmiotowa inwestycja podlega zgłoszeniu z mocy art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Słuszne jest też stanowisko organu odwoławczego w kwestii nałożenia w określonych warunkach obowiązku uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła H. Spółka z o.o. w W. reprezentowana przez adwokata, zarzucając: 1/ naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów, a w szczególności art. 29 ust. 2 pkt 6 oraz art. 30 ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. /Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm./, 2/ naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: - art. 134 ( 1 oraz art. 151 ppsa w takim zakresie, iż Sąd nie będąc związany granicami skargi błędnie orzekł o jej oddaleniu, - art, 145 ( 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez nie dostrzeżenie kwalifikowanych naruszeń postępowania administracyjnego mających wpływ na wynik sprawy, - art. 141 ( 4 ppsa poprzez nie ustosunkowanie się do istotnych zarzutów wskazanych w skardze, - art. 145 ( 1 pkt 4 kpa wobec nie ustosunkowania się do istotnych zarzutów wskazanych w skardze, - art. 1 ( 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez niewłaściwe sprawowanie funkcji kontrolnej w wyniku czego nie zostały dostrzeżone naruszenia prawa przez organy administracji publicznej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, iż naruszenia prawa materialnego strona dopatruje się w tym, że niewłaściwie oceniono kwestię wymogu pozwolenia na budowę przedmiotowego urządzenia, zaś poza niewłaściwym procedowaniem w sprawie przemawia zwłaszcza nie zastosowanie art. 7, 77 i 80 kpa oraz art. 135 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Jako podstawowe zarzuty podniesione przez inwestora w skardze kasacyjnej należy potraktować naruszenie prawa materialnego, to jest regulacji art. 30 Prawa budowlanego, w szczególności w kontekście ust. 7 pkt 1 i 2 oraz naruszenie prawa procesowego, poprzez nie dostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji braku dokładnego wyjaśnienia sprawy w aspekcie podstawowych zasad normujących postępowanie dowodowe przed organami administracji publicznej a w konsekwencji wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, przede wszystkim nie wywiązanie się przez Sąd z obowiązku odpowiedniego sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Stanowisko to należy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić z następujących przyczyn. Istotą sprawy jest regulowana art. 30 Prawa budowlanego instytucja zgłoszenia przez inwestora organowi architektoniczno-budowlanemu zamiaru budowy i ewentualnego wniesienia przez ten organ sprzeciwu do takiego zgłoszenia wówczas, gdy zachodzą po temu ustawowe przesłanki i to w ustawowym terminie /30 dni od dokonania zgłoszenia/. Nie może budzić wątpliwości, że termin do wniesienia sprzeciwu jest terminem prawa materialnego, co też potwierdza się bez zastrzeżeń w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. Zachowanie tego terminu jest konieczne z tej przyczyny, że instytucja zgłoszenia budowy ma charakter uproszczony i jej celem jest umożliwienie inwestorowi szybkiego przystąpienia do realizacji inwestycji, a więc musi on w możliwie krótkim czasie mieć pewność w kwestii braku sprzeciwu, ewentualnie jego wniesienia przez właściwy organ. Ustalony Prawem budowlanym termin do wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru budowy ma jednak także charakter kompetencyjny, to znaczy że określa czas trwania kompetencji organu architektoniczno-budowlanego do skorzystania z prawa wniesienia sprzeciwu. Po upływie tego terminu właściwy przedmiotowo organ traci bowiem kompetencję do wydania decyzji w sprawie sprzeciwu. Takie rozumienie ustawowego terminu do wydania decyzji przez właściwy organ ma w niniejszej sprawie szczególnie istotne znaczenie. Niesporne jest bowiem, że pierwsza decyzja o sprzeciwie została jeszcze przez organ administracji publicznej wydana w terminie, jednakże została ona uchylona w postępowaniu odwoławczym, a sprawę organ drugiej instancji przekazał do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, nakazując temu organowi dokonanie określonych czynności. Niewątpliwie w czasie, kiedy akta sprawy wróciły do organu pierwszej instancji, termin ustawowy do wniesienia sprzeciwu już upłynął, co powoduje, że organ ten nie miał kompetencji do ponownego wniesienia sprzeciwu. Do decyzji w sprawie sprzeciwu stosuje się przepisy o postępowaniu odwoławczym, czyli podlega ona zaskarżeniu odwołaniem na ogólnych zasadach, jednakże organ odwoławczy aby zaskarżoną decyzję nadal można było uznać za wniesioną w terminie, powinien ją utrzymać w mocy /art. 138 ( 1 pkt 1 kpa/, oczywiście tylko wówczas, gdy zachodzą po temu warunki, ewentualnie powinien dokonać oceny, czy termin do jej wydania jeszcze nie upłynął i wówczas ma prawo uchylić ją i orzec co do istoty sprawy /art. 38 ust. 1 pkt 2 kpa/. Gdy stwierdzi upływ terminu do wniesienia sprzeciwu i jednocześnie skonstatuje, że nie może się ona ostać w obrocie prawnym, orzeka o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania w sprawie, jako iż dalsze procedowanie w tej sprawie nie jest już możliwe /art. 105 ( 1 kpa/. W niniejszej sprawie natomiast Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że wobec uchylenia decyzji o sprzeciwie przez organ odwoławczy i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, upłynął już ustawowy termin do wydania decyzji o sprzeciwie, a tym samym dalsze postępowanie obarczone było wadą nieważności /art. 156 ( 1 kpa/. Rację ma zatem skarżący, iż w sprawie nie tylko naruszono prawo materialne niewłaściwie /w istocie bez zrozumienia/ potraktowano instytucję sprzeciwu, a zwłaszcza terminu do jego wniesienia, ale również dopuszczono się naruszenia prawa procesowego, zwłaszcza w aspekcie art. 141 ( 4 ppsa, 135 ppsa a przede wszystkim art. 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych wymagającego od Sądu pierwszej instancji należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez odpowiednio wykonywaną sądową kontrolę działalności administracji publicznej. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 185 ( 1 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa.