II OSK 1677/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-02-11
Skład orzekający: Leszek Kamiński, Anna Łuczaj, Katarzyna Golat
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy współwłaściciel lokalu mieszkalnego jest uprawniony do samodzielnego złożenia wniosku o wymeldowanie innej osoby z tego lokalu, jeśli czynność ta nie przekracza zakresu zwykłego zarządu?Ratio decidendi
Współwłaściciel lokalu mieszkalnego jest uprawniony do samodzielnego złożenia wniosku o wymeldowanie innej osoby z tego lokalu, jeśli czynność ta nie przekracza zakresu zwykłego zarządu. Wymeldowanie jest czynnością związaną ze zwykłą eksploatacją lokalu, a nie z rozporządzeniem prawem do niego, dlatego nie wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli ani zezwolenia sądu. W przypadku współwłasności, zgoda większości współwłaścicieli (liczona według udziałów) jest wystarczająca do podjęcia takiej czynności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T. N. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kalisza o wymeldowaniu T. N. z pobytu stałego. Postępowanie o wymeldowanie zostało wszczęte na wniosek współwłaściciela lokalu, Z. N. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów K.p.a. i K.c. przez uznanie, że wnioskodawca miał interes prawny do żądania wymeldowania, argumentując, że czynność ta przekracza zwykły zarząd i wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 11 lutego 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kamiński Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia del. WSA Katarzyna Golat (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 71/13 w sprawie ze skargi T. N. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 71/13 oddalił skargę T. N. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] grudnia 2012 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kalisza wydaną [...] października 2012 r. nr [...], orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w K. przy ul. T.
W uzasadnieniu wyroku przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy wskazano, że decyzją z [...] października 2013 r. Prezydent Miasta Kalisza, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm., wskazywanej dalej jako "ustawa") orzekł o wymeldowaniu T. N. z pobytu stałego w K. przy ul. T.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że postępowanie zostało wszczęte wnioskiem Z. N. z 4 stycznia 2012 r., który wyjaśnił, że T. N. nie przebywa pod adresem pobytu stałego, bowiem dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal zabierając wszystkie rzeczy osobiste.
Z przeprowadzonych ustaleń wynika, że T. N. jest obecny w przedmiotowym lokalu, ma w nim zgromadzone swoje rzeczy osobiste, a taki stan faktyczny stwierdzono w trakcie oględzin oraz na podstawie zeznań strony i wskazanych przez niego świadków. Natomiast wnioskodawca – Z. N. oraz osoby obce dla stron – M. Z. oraz S. O. od samego początku twierdziły, że jest to wyłącznie działanie pozorne. T. N. wielokrotnie podnosił, że fakt zamieszkiwania w spornym lokalu łączy z opieką na swoim ojcem, jednak, w ocenie organu, ustalenia poczynione w trakcie postępowania pozwalają przypuszczać, że wspomniana opieka polega na odwiedzinach, a nie na stałym zamieszkiwaniu w lokalu. Dodatkowo T. N. przyznał, że w przedmiotowym lokalu spędza 3 - 4 dni w tygodniu, resztę czasu przebywając w lokalu przy ul. H.
W ocenie organu nie sposób pominąć istotnego faktu, jakim jest nie podjęta ani razu przez T. N. korespondencja kierowana do niego przez cały czas trwania postępowania na adres T. w K. Na pismach z adnotacją "odebrane" widnieje adres H. i podpis B. G. Poza tym T. N. nigdy nie skorzystał z możliwości odebrania kierowanej do niego korespondencji w Urzędzie Miejskim w Kaliszu, nigdy także A. N. nie odebrał adresowanej do syna korespondencji, pomimo że wielokrotnie mógł to zrobić zamieszkując przy ul. T. Korespondencja kierowana imiennie na adres T. została podjęta przez M. Z. oraz A. N., a więc przez osoby co do zamieszkiwania których nikt, nawet Wnioskodawca nie podnosił zastrzeżeń.
W opinii organu nie da się w sposób nie budzący wątpliwości rozstrzygnąć zaistniałego sporu. Biorąc jednak pod uwagę wszystkie przytoczone w tej sprawie argumenty uznano, że T. N. nie przebywa i nie koncentruje swojego życia osobistego w przedmiotowym lokalu w sposób nie budzący wątpliwości, w związku z czym orzeczono o wymeldowaniu go z miejsca pobytu stałego.
Po rozpatrzeniu odwołania T. N. decyzją z [...] grudnia 2012 r. Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2012 r.
W uzasadnieniu, opisując dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie ustalono, że odwołujący się opuścił miejsce stałego zameldowania. Wprawdzie ma on tam część swoich rzeczy, co potwierdziły oględziny spornego lokalu, jednak nie można przyjąć, że skoncentrowane w nim jest jego centrum życiowe. Na fakt jego zamieszkania w miejscu stałego pobytu wskazują jedynie A. N. - ojciec odwołującego się zamieszkujący sporne mieszkanie oraz B. G. - narzeczona odwołującego się, która równocześnie potwierdza, że odwołujący się zamieszkuje wspólnie z nią i synem w mieszkaniu położonym w K. przy ul. H. Innego zdania są wnioskodawca oraz M. Z., którzy potwierdzają, że odwołujący się w miejscu stałego zameldowania nie mieszka od 6 lat.
Organ za wiarygodne uznał zeznania świadka S. O., obcej dla stron postępowania, zamieszkałej w bezpośrednim sąsiedztwie spornego mieszkania, która zeznała, że odwołujący od kilku lat nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania oraz wyjaśnienia przesłane do Urzędu Miejskiego przez Komendę Miejską Policji w Kaliszu, z których wynika, że odwołujący się nie zamieszkuje w przedmiotowym mieszkaniu i że aktualnym miejscem jego pobytu jest mieszkanie znajdujące się w K. przy ul. H.
W tym stanie rzeczy uznano, że odwołujący się opuścił miejsce stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wskazując że zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu w określonym miejscu wiąże się ze skoncentrowaniem w nim interesów życiowych osoby, przebywaniem tam w sensie fizycznym oraz posiadaniem przedmiotów i rzeczy osobistych.
Wnioskodawca w sposób bezsporny wykazał, że jest współwłaścicielem powyższego lokalu mieszkalnego. Potwierdza to znajdujący się w aktach sprawy akt notarialny. Jest on zatem legitymowany, bez konieczności jednoczesnego złożenia wniosku ze strony drugiego współwłaściciela, do skutecznego wszczęcia postępowania administracyjnego o wymeldowanie odwołującego z lokalu mieszkalnego, co do którego ma tytuł prawny.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiódł T. N. i zaskarżając decyzję z 3 grudnia 2012 r. w całości, zarzucił jej naruszenie:
1) art. 28 K.p.a. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wnioskodawca jest stroną postępowania,
2) art. 80 K.p.a. wskutek uznania, że zeznania świadka O. są wiarygodne, podczas gdy ma ona interes w tym, by zeznawać na niekorzyść odwołującego, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji,
3) art. 107 § 1 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w wyniku sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób uniemożliwiający jego kontrolę instancyjną,
4) art. 156 § 1 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. przez ich niezastosowanie i nie umorzenie postępowania w sprawie,
5) art. 199 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r. nr 16, poz. 93 ze zm.), zwanej dalej "K.c.", przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że wnioskodawca posiada interes prawny w żądaniu wymeldowania skarżącego.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
Kwalifikując wnioskowanie o wymeldowanie jako czynność przekraczającą ramy zwykłego zarządu skarżący stwierdził, że wnioskodawca nie był uprawniony do złożenia wniosku o wymeldowanie go, jak też nie miał interesu prawnego, by występować w sprawie w charakterze strony, co powoduje bezprzedmiotowość postępowania. W ocenie skarżącego do skutecznego wystąpienia w wnioskiem wymagana była zgoda wszystkich współwłaścicieli. Stwierdził, że wobec tego, że postępowanie toczyło się na wniosek osoby nie mającej interesu prawnego, powinno ono zostać umorzone jako bezprzedmiotowe i wskazał, że zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Ponadto zarzucił, że organ odwoławczy nie odniósł się do stanowiska organu I instancji, który rozpatrując ponownie daną sprawę wskazał, że trudno jest wydać decyzję rozstrzygającą kwestię meldunkową w stosunku do skarżącego. Organ II instancji utrzymując przedmiotową decyzję w mocy powinien wyrazić swój pogląd w odniesieniu do tego stanowiska organu I instancji, co pozwoliłoby zrozumieć skarżącemu przyczynę jego wymeldowania, gdy stan faktyczny budził od samego początku wątpliwości. Podniósł, że niezrozumiale oraz nielogiczne wydaje się podejmowanie decyzji, gdy istnieją niedające się wyjaśnić wątpliwości.
W ocenie skarżącego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw do twierdzenia, że nie zamieszkuje on w przedmiotowym lokalu. Zarzucił braku w wyjaśnieniu stanu faktycznego, wskazując że organ II instancji, dokonując analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, pominął istotną kwestię wiarygodności świadka O. Nie ustalił, w jakich relacjach pozostaje ona z Wnioskodawcą. Tymczasem przyjaźni się ona z matką Z. N. Z kolei M. Z. jest skonfliktowana z A. i T. No. i chce, aby opuścili przedmiotowy lokal.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, a w uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy, przyjmując je za własne. Sąd zwrócił uwagę, że sprawa była już uprzednio przedmiotem rozpoznania przez organy obu instancji, bowiem decyzją z [...] czerwca 2012 r. nr [...] organ pierwszej instancji odmówił wymeldowania T. N. z pobytu stałego we wskazanym powyżej domu jednorodzinnym, a Wojewoda Wielkopolski decyzją z [...] lipca 2012 r. nr [...] uchylił decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na niepełne ustalenie stanu faktycznego, wskazując na konieczność przesłuchania świadków obcych dla stron postępowania na okoliczność zamieszkiwania T. N. w miejscu stałego zameldowania oraz na ponowienie oględzin lokalu w celu ustalenia, czy zgromadzone w lokalu mieszkalnym rzeczy wskazują na stałe i codzienne przebywanie w nim T. N. Prezydent Miasta Kalisza w ponownie prowadzonym postępowaniu 6 września 2012 r. przeprowadził oględziny, zwrócił się do Komendy Miejskiej Policji w Kaliszu z zapytaniem o ilość i przyczyny podejmowanych pod przedmiotowym adresem interwencji, a nadto przesłuchał S. O., L. L. i J. S. Poczynione na tej podstawie ustalenia faktyczne w ocenie Sądu pierwszej instancji okazały się spójne i logiczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zwrócił uwagę, że organy obu instancji ustaliły, że skarżący od kilku już lat, będąc zameldowanym w domu przy ul. T. w K., mieszka przy ul. H. Okoliczność tę, oprócz wnioskodawcy, potwierdziła jego matka M. Z. oraz mieszkająca nieopodal sąsiadka S. O. Fakt ten został również potwierdzony ustaleniami dokonanymi przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w Kaliszu 2 lutego 2012 r. i 10 sierpnia 2012 r. Skarżący nie podejmował również korespondencji kierowanej do niego na adres ul. T. w K., a o pozornym charakterze czynności polegających na wprowadzeniu się pod powyżej wskazany adres świadczy również treść protokołu oględzin z 6 września 2012 r., bowiem z poczynionych wówczas ustaleń wynika, że skarżący wszystkie swoje osobiste dokumenty trzyma w mieszkaniu przy ul. H.
Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 80 K.p.a. organy przeprowadziły postępowanie dowodowe, opierając się na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego. Z uwagi na ich spójność z pozostałym materiałem dowodowym, który został uznany za wiarygodny, również zeznania S. O. zostały ocenione w sposób prawidłowy. Skarżący nie wykazał przy tym w przekonujący oraz logiczny sposób, z jakiego powodu wskazany świadek miałby rzekomo zeznawać niezgodnie z prawdą na jego niekorzyść. Sformułowanie użyte przez organ I instancji, na które zwrócił uwagę skarżący, dotyczące trudności w podjęciu ostatecznej decyzji, nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że organ pierwszej instancji powinien był sformułować pisemne motywy podjętego rozstrzygnięcia w sposób stanowczy, jednak uchybienie w tym zakresie nie przełożyło się jednak na prawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Z przywołanych względów Sąd pierwszej instancji uznał sformułowane w skardze zarzuty za nieuzasadnione, w tym zarzut naruszenia art. 199 K.c. Sąd pierwszej instancji wywiódł, że zgłoszenie przez wnioskodawcę żądania wymeldowania skarżącego z domu stanowiącego współwłasność wnioskodawcy nie przekraczało czynności zwykłego zarządu. Argumentował, że za czynności tego rodzaju uważa się załatwianie spraw związanych z normalną eksploatacją rzeczy, pobieranie pożytków i dochodów, uprawę gruntu, konserwację, administrację i szeroko rozumianą ochronę w postaci różnych czynności zachowawczych, takich jak wytoczenie powództwa o ochronę własności, posiadania, o eksmisję, o zapłatę czynszu, odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia mienia lub uszkodzenia rzeczy, zawieranie umów związanych z zarządem i eksploatacją, a także ze sposobem korzystania z rzeczy przez współwłaścicieli. Wniesienie podania o wymeldowanie skarżącego przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości miało charakter zachowawczy w rozumieniu art. 209 K.c., zmierzający do ochrony wspólnego prawa. Dla skuteczności podjęcia tej czynności nie miało znaczenia uzyskanie aprobaty pozostałych współwłaścicieli, ponieważ czynności zachowawcze mogą być podejmowane również przeciwko samym współwłaścicielom, np. w drodze powództwa o zakazanie niszczenia wspólnej rzeczy.
Ponadto Sąd pierwszej instancji uznał za niezasadny zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 28 K.p.a. uznając, że wnioskodawca jako współwłaściciel nieruchomości posiadał, wynikający z prawa własności, interes prawny do zainicjowania postępowania o wymeldowanie skarżącego. Wskazał, że w sprawie nie zaistniała również którakolwiek z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, o których stanowi art. 156 § 1 K.p.a. Nawet gdyby organy dopuściły się rażącego naruszenia prawa, to wówczas Sąd powinien stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W takiej sytuacji nie zaistniałyby przesłanki do umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości.
T. N. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 28 K.p.a. w zw. z art. 199 K.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędnym przyjęciem, że Z. N. miał interes prawny w żądaniu wymeldowania T. N.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytaczając art. 28 K.p.a. wskazano, że o statusie strony postępowania nie przesądza wola czy subiektywne przekonanie danej osoby, ale to czy istnieje przepis prawa materialnego, który pozwala przyjąć, że ma ona interes prawny. Interes prawny określonego podmiotu, wynikający z prawa materialnego, jest konstytutywnym elementem sprawy administracyjnej, przeto jego brak oznacza, że sprawa taka nie istnieje, a ewentualne postępowanie byłoby od samego początku bezprzedmiotowe.
W ocenie skarżącego kasacyjnie Z. N. nie przysługuje interes prawny, a zatem od samego początku postępowanie administracyjne oraz sądowoadministracyjne było bezprzedmiotowe. Z. N. nie był osobą legitymowaną do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego bez uzyskania zgody drugiego współlokatora albo alternatywnie sądu na podstawie art. 199 K.c., bowiem czynność wymeldowania jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Skarżący kasacyjnie stwierdził, że czynnością zwykłego zarządu będzie czynność polegająca na załatwianiu bieżących spraw związanych ze zwykłą eksploatacją rzeczy i utrzymaniem jej w stanie niepogorszonym w ramach aktualnego jej przeznaczenia. W granicach zwykłego zarządu będzie zatem mieścić się bieżące gospodarowanie rzeczą, nie pociągające nadzwyczajnych wydatków i nie prowadzące do zmiany przeznaczenia rzeczy.
Skarżący kasacyjnie uważa, że w okolicznościach sprawy domaganie się wymeldowania stanowi czynność przekraczającą ramy zwykłego zarządu, co powoduje, że skoro postępowanie administracyjne prowadzone było na wniosek, to wymagana była do tego zgoda wszystkich współwłaścicieli. Wskazał, że należy odróżnić zameldowanie od prawa do mieszkania w budynku, bowiem meldunek jest czynnością techniczną, mającą umożliwić na przykład głosowanie w wyborach, przynależność do określonej kasy chorych, itd. Nie ma on natomiast nic wspólnego z prawem do zamieszkiwania w budynku, bowiem współwłaściciel ma prawo korzystać z nieruchomości w takim samym zakresie, jak robią to inni współwłaściciele, czyli np. mieszkać w budynku - bez względu na to, czy jest tam zameldowany, czy też nie.
Nadto skarżący kasacyjnie wywodził, że stosownie do art. 199 K.c. do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, a w braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli.
Czynnościom meldunkowym, jako dotyczącym całej nieruchomości, należy przypisać charakter czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, mimo iż należą wyłącznie do czynności materialnotechnicznych, co powoduje, że Z. N. nie miał prawa - jako jeden ze współwłaścicieli domagać się wymeldowania skarżącego kasacyjnie z nieruchomości przy ul. [ T ] w K.
Skarżący kasacyjnie zwrócił uwagę, że choć właściciel ma interes prawny w domaganiu się wymeldowania danej osoby z należącej do niego nieruchomości, to jednak z takim żądaniem muszą wystąpić albo wszyscy współwłaściciele albo jeden z nich po uzyskaniu uprzedniego zezwolenia Sądu na podstawie art. 199 K.c. W związku z powyższym podmiot, który wystąpił z przedmiotowym wnioskiem, czyli Z. N., nie był uprawniony, gdyż nie uzgodnił tego z drugim współwłaścicielem, tj. A. N.; nie wystąpił także do sądu w tej sprawie.
Skarżący kasacyjnie skonstatował, że skoro na nieruchomości dokonano podziału quoad usum, a meldunek skarżącego dotyczył faktycznie części nieruchomości, z której nie korzystał Z. N., to tym samym nie miał on interesu prawnego w domaganiu się wszczęcia postępowania administracyjnego.
Organ nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu. W tej sytuacji nie było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego i powinno ono zostać umorzone. Skoro postępowanie administracyjne było bezprzedmiotowe, to zaskarżony wyrok powinien zostać uchylony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej.
W myśl art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, którym - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uchybił wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, określanej dalej w skrócie jako CBOSA).
W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania Naczelny Sąd Administracyjny się nie dopatrzył, wobec czego kontrola ograniczyć się musiała do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarczyła uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartego w niej żądania uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 28 K.p.a., w zw. z art. 199 K.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędnym przyjęciem, że Z. N. miał interes prawny w żądaniu wymeldowania skarżącego kasacyjnie.
Odnosząc się do relewantnych przepisów stwierdzić należy, że zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei stosownie do art. 199 K.c. do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. Przepis art. 199 K.c. dotyczy wyłącznie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu.
Jeżeli chodzi o art. 28 K.p.a., to obecnie nie ulega wątpliwości, że współwłaściciel lokalu jest stroną postępowania w przedmiocie wymeldowania osoby w nim zameldowanej (o czym przesądza treść uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2011 r., sygn. akt I OPS 1/11, ONSAiWSA z 2012 r. nr 2, poz. 17).
W rozpatrywanej sprawie polemika między stronami dotyczy natomiast rozstrzygnięcia, czy współwłaściciel lokalu uprawniony jest do skutecznego złożenia samodzielnie wniosku o wymeldowanie osoby w nim zameldowanej.
Przysługiwanie tego uprawnienia uzależnione jest od możliwości zakwalifikowania wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie do czynności nie przekraczających czynności zwykłego zarządu. Odwołując się w tym zakresie do przepisów K.c. należy stwierdzić, że nie definiują one czynności zwykłego zarządu ani czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, pozostawiając to doktrynie i orzecznictwu. Według zaś utrwalonego poglądu przez czynności zwykłego zarządu rozumie się załatwianie bieżących spraw związanych ze zwykłą eksploatacją rzeczy i zachowaniem jej w stanie niepogorszonym w ramach jej aktualnego przeznaczenia (tak: E. Gniewek "Kodeks cywilny. Komentarz, 6 Wydanie, CH Beck, Warszawa 2014 r., str. 394). Pozostałe czynności, które się w tych granicach nie mieszczą, należą do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Do czynności takich zaliczane są głównie czynności rozporządzające (np. zbycie) albo obciążające (np. ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego).
Należy zatem podkreślić, że rozporządzenie prawem własności jest czynnością daleko idącą, która wpływa na zmianę strony podmiotowej tego prawa (np. zmiana właściciela). Równie istotną czynność stanowi modyfikacja strony przedmiotowej (np. ustanowienie służebności), co z kolei rzutuje na zakres prawa obciążonego. Od tego typu czynności należy odróżnić akty dotyczące sposobu korzystania z tego prawa, które – co do zasady – zaliczone są do czynności zwykłego zarządu. Świadczy o tym zakwalifikowanie do tego typu czynności m. in. zawierania umów najmu lokali (por. uchwała Sądu Najwyższego z 19 kwietnia 2002 r., III CZP 18/02, Wokanda 2002, nr 11, poz. 6).
Mimo tego, że ocena, czy czynność należy do czynności zwykłego zarządu, czy też przekracza ten zakres, powinna być dokonywana w konkretnych okolicznościach faktycznych, uwzględniających również i to czy czynność ta ma charakter zachowawczy, to jednak Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe przedstawione wyżej ogólne kryterium rozróżnienia czynności zwykłego zarządu od czynności przekraczających taki zarząd.
Z punktu widzenia tego kryterium Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że Z. N. był uprawniony do złożenia wniosku o wymeldowanie T. N. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu, ponieważ czynność taka nie przekracza czynności zwykłego zarządu z uwagi na to, że związana jest ona ze zwykłą eksploatacją lokalu, a nie z rozporządzeniem prawem do tego lokalu.
Brak jest więc podstaw, aby podważać trafność stanowiska Sądu I instancji, który wywodząc z przedstawionej perspektywy prawnej uznał, że wymeldowanie osoby z lokalu jest jedynie potwierdzeniem ustalonego faktu przebywania osoby pod określonym adresem, co implikuje uznanie wymeldowania za czynność mieszczącą się w ramach zwykłego zarządu. Dodatkowym argumentem na rzecz obrony tego stanowiska jest fakt, iż wymeldowanie z miejsca pobytu stałego nie niweczy cywilnoprawnych roszczeń dotyczących przedmiotowego lokalu.
Dodatkowo należy wskazać, że do czynności tego rodzaju (zwykłego zarządu rzeczą wspólną) stosownie do art. 201 K.c. potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli, przy czym zgodnie z art. 204 K.c. większość współwłaścicieli oblicza się według wielkości udziałów. Z materiału sprawy (akt notarialny z 6 grudnia 2011 r.) wynika, że nieruchomość, na której znajduje się przedmiotowy lokal jest wraz z nim współwłasnością dwóch osób: Wnioskodawcy – Z. N. w 5/6 części oraz A. N. w 1/6 części.
W świetle powyższych uregulowań Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasadnie uznał, że Z. N. był uprawniony do złożenia wniosku o wymeldowanie T. N. z lokalu, który w 5/6 części stanowił jego własność. Chybiony jest więc zarzut naruszenia art. 28 K.p.a., w związku z art. 199 K.c.
W skardze kasacyjnej nie kwestionowano stanowiska Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu uznającego za słuszny pogląd organu administracji, że skarżący kasacyjnie nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, stąd Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, nie odniósł się do tej kwestii.
Z tych względów na mocy art. 184 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło