II OSK 171/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Rzążewska, Sędziowie NSA Maria Czapska – Górnikiewicz (spr.), Barbara Gorczycka – Muszyńska, Protokolant Anna Wieczorek, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki Akcyjnej F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 listopada 2004r., sygn. akt III SA/Lu 400/04 w sprawie ze skargi Spółki Akcyjnej F. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE. Wyrokiem z dnia 23 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę wniesioną przez F. S.A. od decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...]. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, iż zaskarżoną decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) i z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...]. o stwierdzeniu choroby zawodowej "boreliozy" u A. Ł. Sąd I instancji podzielił ustalenia dokonane w toku postępowania administracyjnego. Z "Karty oceny narażenia zawodowego" opracowanej przez przedstawiciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] wynika, że A. Ł. zatrudniony od 1.08.1986 r. w F. S.A. pracuje na stanowisku operatora oczyszczalni ścieków usytuowanej w odległości około 1,5 m od lasu. Ponadto w czasie awarii urządzeń ściekowych (około 5 razy w roku) kontrolował urządzenia oczyszczalni ścieków zlokalizowane w lesie. Rezerwuarem zarazka Borrelia wywołującego boreliozę są między innymi kleszcze pełniące zarazem rolę przenosiciela zarazka, występujące na terenie zalesionym. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż chory znajdował się w środowisku pracy stwarzającym zagrożenie przez 1,5 – 2 godzin dziennie przez 17 lat do chwili obecnej. Specyfika choroby nie wymaga dla jej wywołania długiego oddziaływania czynnika, wystarczające jest jednokrotne ukłucie przez kleszcze będące nosicielem zarazków. Zważywszy na powyższe okoliczności, w ocenie Sądu organy zasadnie ustaliły, że uczestnik jest chory na schorzenie wymienione w poz. 26 pkt 2 wykazu chorób zawodowych (borelioza), przyczyną choroby jest ukąszenie przez kleszcza, a czynnik (obecność kleszczy roznoszących chorobę) z dużym prawdopodobieństwem występuje w środowisku pracy chorego (las i jego obrzeża, łąki i pola, tereny zadrzewione). W tej sytuacji Sąd I instancji oddalił wniesioną skargę na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku wniosła F. S.A. w K. domagając się: - na mocy art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, merytorycznego rozpoznania skargi i jej uwzględnienia, ewentualnie - na podstawie at. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Ponadto strona skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. We wniesionej skardze kasacyjnej zarzucono zaskarżonemu wyrokowi wydanie jego z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego ( art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) przez błędną wykładnię przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) poprzez przyjęcie, że dla ustalenia choroby zawodowej wystarczające jest wykazanie, że czynnik chorobowy w pracy istnieje bez konieczności oceny warunków pracy pod kątem bezspornego stwierdzenia lub stwierdzenia z wysokim prawdopodobieństwem, że czynnik chorobowy występujący w miejscu pracy spowodował wystąpienie choroby zawodowej. W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej wskazano, że dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zaistnienie związku przyczynowego pomiędzy chorobą wymienioną w wykazie a warunkami wykonywanej pracy. Zdaniem strony skarżącej tej oceny związku przyczynowego pomiędzy chorobą A. Ł. a warunkami jego pracy brak jest w zaskarżonym wyroku. Skarżący stwierdził, iż wykazał, że pracownik był narażony na czynniki chorobotwórcze nie tylko w miejscu pracy, a także w wielu innych miejscach, nie ustalono bezspornie kiedy i gdzie doszło do ukąszenia przez kleszcza, ponieważ fakt ten nie został zgłoszony. Ponadto skarżący stwierdził, iż pracownik nie zgłosił się do lekarza w celu usunięcia kleszcza, co jest o tyle istotne, że minimalizuje skutki choroby. W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. Ł. wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, o których jest mowa w art. 174 ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) i jako taka podlega oddaleniu. Zgodnie z definicją choroby zawodowej, zawartą w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) za choroby zawodowe uważa się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jedną z chorób zamieszczonych w pkt. 26 ppkt 2 tego wykazu jest borelioza, przy której zamieszczono też zapis, iż nie określa się okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do jej rozpoznania jako choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Stosownie do § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Stwierdzić trzeba, iż konstrukcja przepisu § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Powyższe domniemanie prawne ma charakter wzruszalny i jako takie może być obalone dowodem przeciwnym, np. w sytuacji, gdy pracodawca, czy też organ rentowy wykażą, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została ona spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą, lub że czynniki szkodliwe, występujące w środowisku pracy nie mogły wywołać stwierdzonego u pracownika schorzenia. Tak więc trafnie stwierdziła strona skarżąca, że sam fakt zapadnięcia na chorobę wymienioną w załączonym wykazie do rozporządzenia, nie jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową, jeżeli nie pozostaje ona w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy, bądź gdy takiego związku nie można wywieść w wysokim stopniu prawdopodobieństwa. Ale powyższego domniemania wynikającego z wysokiego stopnia prawdopodobieństwa strona skarżąca w rozpoznawanej sprawie nie podważyła. Na brak takich dowodów, które podważyłyby to domniemanie wskazał też Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku. W niniejszej sprawie na podstawie orzeczenia lekarskiego z dnia 28.04.2004 r. wystawionego przez Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki im. Jana Bożego Katedrę i Klinikę Chorób Zakaźnych w Lublinie stwierdzono u A. Ł. boreliozę. W dniach 15 i 16 kwietnia 2004 r. przeprowadzona została ocena narażenia zawodowego potwierdzająca, że A. Ł. kontrolował – sprawdzał urządzenia oczyszczalni ścieków usytuowane w lesie, przebywając tam kilkakrotnie w ciągu roku. Wyników powyższej oceny wskazujących na wysoki stopień prawdopodobieństwa zaistnienia u pracownika boreliozy w związku z wykonywaną pracą, strona skarżąca nie zakwestionowała. Dysponując takim materiałem dowodowym Wojewódzki Sąd Administracyjny, w zaskarżonym wyroku trafnie ocenił, iż choroba stwierdzona u A. Ł. jest chorobą zawodową. Z przytoczonych wyżej względów skargę kasacyjną należało oddalić na mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).