II OSK 1776/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz /spr./ Sędzia WSA del. Elzbieta Kremer Protokolant: starszy asystent sędziego Konrad Młynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 636/11 w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcie pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od B. W. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 636/11, po rozpoznaniu skargi B. W. uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oraz decyzję ją poprzedzającą i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Komendant Główny Policji w/w decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] października 2010 r., którą to decyzją cofnięto B. W. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej. W motywach uzasadnienia organ podał, że podstawą decyzji było ustalenie, że Sąd Rejonowy dla Warszawy [...] wyrokiem z dnia [...] października 2008 r., sygn. akt [...], skazał B. W. za czyn z art. 231 § 1 kk w zb. z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, tj. przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów oraz działalności instytucji państwowych i samorządu terytorialnego. Dodatkowo organ wskazał, że w aktach osobowych B. W. znajduje się ponadto wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] z dnia [...] lutego 2005 r., sygn. akt [...]. Z wyroku tego wynika, że B. W. dopuścił się popełnienia czynu z art. 231 § 1 kk. Na podstawie art. 66 § 1 i 2 kk Sąd warunkowo umorzył postępowanie w sprawie. Jednocześnie organ wskazał, że z informacji przesłanej z Krajowego Rejestru Karnego wynika, że wyrok ten uległ już zatarciu z mocy prawa, nie wyklucza to jednak w żaden sposób możliwości uwzględnienia go w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, w sprawie cofnięcia stronie pozwolenia na broń palną myśliwską, jako faktu prowadzenia w przeszłości przeciwko niej postępowania karnego. W konkluzji stwierdził, że popełnione przez B. W. przestępstwa oraz uznanie za winnego w przeszłości (wyrok aktualnie uległ już zatarciu) wzbudzają uzasadnioną obawę, że może on swoim nieodpowiedzialnym zachowaniem doprowadzić do użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zauważył też, że mimo iż popełnione przez skarżącego przestępstwa nie zostały wprost wymienione w katalogu przestępstw zawartych w art. 15 ust 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji fakt naruszenia porządku prawnego w przeszłości wyklucza możliwość posiadania przez niego pozwolenia na broń palną, pomimo iż w miejscu zamieszkania, jak i w kole łowieckim posiada pozytywną opinię. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B. W. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucił nieprawidłową wykładnię art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, nieuwzględnienie faktu, iż postępowanie karne w sprawie sygn. akt [...] zostało warunkowo umorzone. Skarżący podnosił, że dokonana przez organ wykładnia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji pozostaje w sprzeczności z wykładnią przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt. II OSK 697/07. Nadto podkreślił, iż w przypadku przestępstwa, za które został skazany nie istnieje logiczny, przyczynowo-skutkowy związek, budzący uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Hipotezy art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie wypełnia przestępstwo określone w art. 231 § 1 kk ani w art. 271 § 1 kk. W ich przypadku nie mamy bowiem do czynienia z przemocą, a więc broń – nawet hipotetycznie – nie może być użyta. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i zaskarżona decyzja winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, jako wadliwa. Sąd wskazał, że w myśl art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 z późn. zm.) oraz regulacji zawartej w art. 18 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. W świetle treści wyżej powołanej normy prawnej, a także biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy, jej istota sprowadzała się do oceny tego, czy sam fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego, dotyczącego zarzutu popełnienia przez niego przestępstwa z XXXVI rozdziału Kodeksu karnego zatytułowanego "Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu", stanowi samoistną przesłankę, uzasadniającą wydanie skarżonej decyzji. W ocenie Sądu, odpowiadając na wyżej zadane pytanie, należy dokonywać rozłącznej analizy sytuacji wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy, po słowach "w szczególności". Ustawodawca wymienił tam bowiem dwie różne przesłanki, uzasadniające cofnięcie pozwolenia na broń: * skazanie prawomocnym orzeczeniem za popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, * toczenie się postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Przy czym Sąd podkreślił, iż zarzucane skarżącemu przestępstwo nie mieści się w kategorii przestępstwa ani przeciwko mieniu, ani przeciwko zdrowiu. Powyższe przesłanki różni przede wszystkim sytuacja prawna strony. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z osobą prawomocnie skazaną. W takiej sytuacji występuje więc związanie erga omnes wyrokiem skazującym. Organy administracji ani sądy administracyjne nie mogą kwestionować takiego rozstrzygnięcia, ani też nie mają podstaw do badania okoliczności faktycznych czynu, za który strona została skazana. W drugim przypadku mamy zaś do czynienia z sytuacją, gdy przeciwko stronie toczy się dopiero postępowanie o popełnienie przestępstwa. Do czasu prawomocnego skazania strona korzysta więc z konstytucyjnie zagwarantowanej zasady domniemania niewinności. Wychodząc z założenia, że ustawodawca, tworząc normy prawne, zachowuje się w sposób racjonalny, brak jest zdaniem Sądu przesłanek uzasadniających pogląd, iż ustawodawca chciał zrównać skutki prawne skazania i toczenia się postępowania karnego wbrew wyżej powołanemu nadrzędnemu domniemaniu. Wobec powyższych rozważań, w ocenie Sądu, w sytuacji, gdy strona nie została prawomocnie skazana za popełnienie któregokolwiek z przestępstw, wymienionych w omawianym przepisie, a toczące się przeciwko skarżącemu postępowanie karne nie dotyczy przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu, organ administracji nie powinien stosować swoistego automatyzmu przy odmowie wydawania pozwolenia na broń, czy cofaniu wydanych już zezwoleń. W takich sytuacjach organ winien prowadzić wszechstronne postępowanie dowodowe pod kątem ustalenia istnienia uzasadnionej obawy użycia przez stronę broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Przedmiotowa obawa musi zaś mieć charakter realny. Powinna wynikać z analizy zachowania danej osoby, jej cech charakteru, stosunku do norm prawnych. W sytuacji, gdy podstawą cofnięcia pozwolenia na broń jest jedynie fakt warunkowego umorzenia postępowania, przedmiotowa obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego winna też być oceniana przez pryzmat charakteru zarzucanego czynu. Należałoby zatem poddać badaniu czyn pod kątem jego związku z posiadaniem broni, czy obowiązkami ciążącymi na posiadaczu broni. Dopiero bowiem analiza całokształtu okoliczności faktycznych umożliwia realną ocenę istnienia omawianej obawy. Przechodząc do meritum niniejszej sprawy, Sąd wskazał, że organ nie dokonał oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie z uwzględnieniem wyżej przedstawionego zakresu działania. Ograniczył się do wywiedzenia istnienia obawy, o jakiej mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 przedmiotowej ustawy, z faktu prowadzenia wobec skarżącego postępowania karnego. Tak wywiedzione wnioski nie mogą spotkać się z akceptacją Sądu. Przede wszystkim organ nie dokonał analizy charakteru zarzucanego skarżącemu czynu pod kątem zaistnienia obawy użycia przez niego broni niezgodnie z jej przeznaczeniem. Sąd podkreślił, iż organ nie odniósł się do żadnego z dowodów znajdujących się w aktach, zawierających opinie o zachowaniu skarżącego, o jego charakterze i postępowaniu w życiu osobistym. Z przytoczonych okoliczności organ nie wyprowadził wniosków, nie dokonał ich oceny. Sąd podkreślił także, że zgodnie z art. 5 lit. b Dyrektywy Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz.U.UE.L91.256.51,2008.179.5), państwa członkowskie zezwalają na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które przedstawią ważną przyczynę i które nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego. Za element wskazujący na istnienie takiego zagrożenia uznaje się zaś wyrok skazujący za umyślne popełnienie przestępstwa z użyciem przemocy. W realiach niniejszej sprawy zdaniem Sądu nie zaistniała więc przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń, gdyż zarzucany skarżącemu czyn nie nosi tych znamion. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie doszło zatem do automatyzmu, pozaustawowego rozszerzenia katalogu przesłanek, uzasadniających cofnięcie pozwolenia na broń. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona wszechstronnej i wnikliwej analizy stanu faktycznego. Nadto odniesie się do dowodów dotyczących charakteru i osobowości skarżącego w kontekście przesłanek uzasadniających cofnięcie pozwolenia na broń. Uznając, że skarżona decyzja narusza przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Komendant Główny Policji, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wobec sprawcy przestępstwa z art. 231 § 1 kk w zb. z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, tj. przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego nie zachodzi uzasadniona obawa, że taka osoba może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, gdy tymczasem popełnienie przez stronę wymienionych czynów wskazuje na zaistnienie takiej obawy; 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przedstawienie przez sąd administracyjny stanu faktycznego ustalonego przez organy Policji, w postaci uznania, iż organy Policji nie wykazały, że wobec sprawcy przestępstwa z art. 231 § 1 kk w zb. z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, istnieje zagrożenie użycia broni oraz, że w przypadku B. W. organy Policji dokonały automatyzmu przy interpretacji przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji; 3) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że organy Policji nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności i nie dokonały oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wskazując na powyższe zarzuty Komendant Główny Policji wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie stosownych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według obowiązujących w tym zakresie norm. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył B. W., wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że poczynione przez Sąd I instancji rozważania są całkowicie oderwane od stanu faktycznego niniejszej sprawy, co powoduje, iż nie sposób uznać, aby Sąd ten dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał bowiem, że istota niniejszego postępowania sprowadzała się do oceny tego, czy sam fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego, dotyczącego zarzutu popełnienia przez niego przestępstwa z XXXVI rozdziału Kodeksu karnego zatytułowanego "Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu", stanowi samoistną przesłankę, uzasadniającą wydanie skarżonej decyzji. Dokonując kontroli decyzji organów administracji w niniejszej sprawie Sąd oparł się na błędnym ustaleniu, że podstawą wydania tych decyzji był fakt toczenia się w stosunku do skarżącego postępowania karnego. Należy zwrócić jednakże uwagę, że podstawą decyzji organów obu instancji był fakt skazania skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] z dnia [...] października 2008 r., sygn. akt [...], za czyn z art. 231 § 1 kk w zb. z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk (tj. przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów oraz działalności instytucji państwowych i samorządu terytorialnego), nie zaś fakt toczenia się przeciwko skarżącemu postępowania karnego w związku z zarzutem popełnienia przez niego wskazanych wyżej przestępstw. Jednocześnie należy odnotować, że wbrew stanowisku Sądu I instancji żadne z tych przestępstw nie jest przestępstwem objętym XXXVI rozdziałem Kodeksu karnego. Sąd orzekający w pierwszej instancji błędnie zatem uznał, że organ ograniczył się do wywiedzenia istnienia obawy, o jakiej mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji z faktu prowadzenia wobec skarżącego postępowania karnego. Jak już bowiem wyżej wskazano, organ swoje ustalenia poczynił w oparciu o fakt skazania skarżącego wyrokiem karnym za przestępstwa z art. 231 § 1 kk w zb. z art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk. Z powyższego wynika, że uzasadnienie wyroku zawiera ocenę prawną decyzji organu II instancji sprzeczną z ustalonym w sprawie w postępowaniu administracyjnym stanem faktycznym, stanowiącym podstawę wydania zaskarżonej decyzji, co daje podstawę do twierdzenia, że Sąd w ogóle nie rozpoznał sprawy i powoduje, że wyrok ten nie poddaje się kontroli instancyjnej, a zatem konieczne było jego uchylenie. Z tych przyczyn za zasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokona kontroli legalności zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem uwag wyżej poczynionych. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 2 p.p.s.a. ----------------------- 7