II OSK 18/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 20 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku E.T. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej E.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 378/20 w sprawie ze skargi E.T. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 3 lutego 2021 r. nr ZOA-II.7721.26.2016 w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. E.T. (dalej: "skarżąca") pismem z 20 marca 2020 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 lutego 2021 r. nr ZOA-II.7721.26.2016 utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Parczewie z dnia 28 października 2019 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącą i P.C. obowiązku wykonania w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, usytuowanym na działce nr [...] położonej w P., robót budowlanych na poziomie strychu wyszczególnionych w sentencji decyzji, w terminie do 30 września 2020 r. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji LWINB. Skarżąca uzasadniając wniosek wskazała, że wykonanie robót budowlanych w zakresie demontażu części pokrycia dachowego, przesunięcia krokwi dachowych i nadmurowania ściany wiąże się z wysokim kosztem dla skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z 29 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 378/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Lublinie oddalił skargę wniesioną przez skarżącą. Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał wniosku skarżącej, lecz przekazał ten wniosek wraz z aktami sprawy i skargą kasacyjną Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W skardze kasacyjnej, wniesionej przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, skarżąca wniosła m.in. o rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zaskarżonej decyzji LWINB przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarżąca podtrzymała przy tym argumentację mająca przemawiać za zasadnością wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, złożonego do Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego do sądu aktu administracyjnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, CBOSA). Uwzględnienie takiego wniosku przez sąd jest możliwe, jeżeli spełnione są przesłanki określone w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "P.p.s.a.") Zgodnie z tym przepisem sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1129/18, CBOSA). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że rozbiórka bądź przebudowa obiektu budowlanego lub jego części przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja organu była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 754/23). W niniejszej sprawie wykonanie robót budowlanych określonych w zaskarzonej decyzji polegających m.in. na przebudowie pokrycia dachowego poprzez przesunięcie dwóch skrajnych krokwi dachowych oraz skróceniu murłat i płatw przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej, udzielona stronie ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi czy skargi kasacyjnej, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (zob. postanowienia NSA z 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11 i z 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 1446/14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.