II OSK 1825/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-11-13
Skład orzekający: Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nazwa ulicy upamiętniająca J. W. symbolizuje komunizm lub inny ustrój totalitarny w rozumieniu ustawy dekomunizacyjnej, a tym samym czy Wojewoda był uprawniony do wydania zarządzenia zastępczego w celu zmiany tej nazwy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Wojewody, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił zarządzenie zastępcze. Sąd podkreślił, że aby nazwa ulicy mogła być uznana za symbolizującą komunizm, musi być powszechnie rozpoznawalna i jednoznacznie kojarzona z tym ustrojem. W przypadku J. W. organ nadzoru nie wykazał w sposób wystarczający takiego symbolicznego charakteru. Ponadto, sąd uznał, że zarządzenie zastępcze naruszało lokalne przepisy dotyczące nazewnictwa ulic, które dopuszczały powtarzanie nazw w określonych sytuacjach.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Miasta G. na zarządzenie zastępcze Wojewody P., które zmieniało nazwę ulicy J. W. na A. W., powołując się na ustawę dekomunizacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił to zarządzenie, uznając, że nazwa ulicy nie symbolizuje komunizmu w sposób wymagany przez ustawę oraz że narusza lokalne przepisy dotyczące nazewnictwa. Wojewoda P. wniósł skargę kasacyjną, kwestionując wykładnię przepisów ustawy dekomunizacyjnej oraz przepisy postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Wojewody P. Zasądzono od Wojewody P. na rzecz Miasta G. kwotę 360 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasycyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Aleksandra Traczuk po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 125/18 w sprawie ze skargi Miasta G. na zarządzenie zastępcze Wojewody P. z dnia 13 grudnia 2017 r. nr ... w przedmiocie nadania nazwy ulicy 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od Wojewody P. na rzecz Miasta G. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasycyjnego
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 125/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi Miasta G. na zarządzenie zastępcze Wojewody P z dnia ... r. nr ... w przedmiocie nadania nazwy ulicy uchylił zaskarżone zarządzenie zastępcze.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Zarządzeniem zastępczym z dnia ... r. Wojewoda P. nadał nazwę A. W. ulicy J. W. położonej w G. Jako podstawę prawną zarządzenia wskazano przepisy art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz. U. z 2017 r. poz. 744, z późn. zm.) zwanej dalej ustawą dekomunizacyjną.
W piśmie z 19 września 2017 r. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wskazał, że w ocenie Instytutu nazwa ulicy J. W. w mieście G. podlega zmianie jako wypełniająca dyspozycję art. 1 ustawy.
Mając na uwadze powyższe Wojewoda pismem z 31 października 2017 r. wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w G. o opinię potwierdzającą niezgodność nazwy ulicy J. W. z art. 1 ustawy.
Opinią z 12 grudnia 2017 r. Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (zwany dalej w skrócie jako IPN) potwierdził tę niezgodność.
Mając na uwadze stanowisko wyrażone w opinii IPN Wojewoda stwierdził, że nazwa ulicy J. W. jest nazwą wypełniającą dyspozycję przepisu art. 1 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej. Wojewoda przywołał stanowisko IPN potwierdzające związki J. W. z systemem komunistycznym. Wojewoda przedstawił także sylwetkę i zasługi A. W.. Wojewoda P. wskazał, że Rada Miasta G. w terminie wskazanym w art. 6 ust. 1 ww. ustawy nie zmieniła nazwy ulicy J. W., koniecznym stało się wydanie zarządzenia zastępczego i nadanie tej ulicy imienia A. W..
Zarządzenie zastępcze z dnia ... r. zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Województwa P z dnia 14 grudnia 2017 r. (Dz. Urzęd. Woj. P z ... r. poz. ...).
Skargę na powyższe zarządzenie zastępcze wniosło Miasto G., domagając się uwzględnienia skargi i uchylenia w całości zaskarżonego zarządzenia zastępczego Wojewody P.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda P., na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) zwanej dalej jako P.p.s.a. w związku z art. 6c ustawy dekomunizacyjnej wniósł o jej odrzucenie, zaś w przypadku stwierdzenia braku podstaw do jej odrzucenia o oddalenie skargi.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że Konstytucja RP w art. 16 ust. 2 stanowi, że samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zgodnie z art. 165 ust. 2 Konstytucji RP samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej. Art. 165 ust. 2 Konstytucji RP nie przewiduje wyjątków od kreowanej w nim zasady sądowej ochrony samodzielności jednostek samorządu terytorialnego. Sąd w pełni podzielił pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z dnia 3 września 1998 r. sygn. akt III RN 49/98, opub. w LEX nr 35586 zgodnie z którym art. 165 ust. 2 Konstytucji RP podlega bezpośredniemu stosowaniu przez sądy na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji i wynika z niego obowiązek sądów takiej wykładni przepisów prawa, by zapewnić jednostkom samorządu terytorialnego prawo do sądu.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach nazw ulic będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Art. 6 ust. 1 u.s.g. ustanawia generalną klauzulę właściwości gminy w zakresie wszystkich spraw o znaczeniu lokalnym, w sprawach niezastrzeżonych ustawami na rzecz innych podmiotów, a zgodnie z art. 6 ust. 2 u.s.g. rozstrzyganie w sprawach, o których mowa w ust. 1, należy do właściwości rady gminy, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Wśród przykładów zadań własnych gminy służących zaspokajaniu potrzeb wspólnoty wymienione zostały sprawy gminnych dróg, ulic, placów oraz organizacji ruchu drogowego (art. 7 ust. 1 pkt 2 u.s.g.). Niezależnie od art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g., treść art. 6 i art. 7 ust. 1 tej ustawy potwierdza, że nadawanie i zmiana nazw ulic ogólnie dostępnych, jako sprawa publiczna o znaczeniu lokalnym, stanowi wyłączną kompetencję gminy. Realizując swe uprawnienia w tym zakresie gmina korzysta z przysługującego jej przymiotu samodzielności.
Powołany przez Wojewodę w odpowiedzi na skargę jako podstawa wniosku o odrzucenie skargi art. 6c ustawy dekomunizacyjnej nie może uzasadniać jej odrzucenia. Przepis ten wszedł w życie z dniem 7 stycznia 2018 r. na podstawie ustawy nowelizującej z dnia 14 grudnia 2017 r. Znaczenie art. 6c ustawy dekomunizacyjnej sprowadza się, zgodnie z jego literalnym brzmieniem, do pozbawienia jednostki samorządu terytorialnego gwarantowanej jej przez art. 165 ust. 2 Konstytucji RP ochrony sądowej w tych przypadkach, których nie ujęto w powołanej regulacji. Zdaniem Sądu prowadziłoby to do rażącego naruszenia art. 165 ust. 2 Konstytucji RP przez wyłączenie spod kontroli sądowej działania organu nadzoru opartego na jego uznaniu w zakresie oceny co stanowi symbol komunizmu.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie może zostać zaakceptowany wywód prawny zawarty w odpowiedzi na skargę, zgodnie z którym wejście w życie art. 6c ustawy dekomunizacyjnej spowodowało utratę przez Miasto G. prawa do zaskarżenia zarządzenia zastępczego już w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi, który rozpoczął się z dniem jego doręczenia czyli ... r.
Dodatkowo Sąd wskazał na przepis art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607, z późn. zm.), dalej jako EKSL w myśl którego społeczności lokalne mają prawo do odwołania na drodze sądowej w celu zapewnienia swobodnego wykonywania uprawnień oraz poszanowania zasad samorządności lokalnej, przewidzianych w Konstytucji lub w prawie wewnętrznym. Ratyfikacja EKSL nastąpiła przed wejściem w życie Konstytucji RP, lecz art. 91 Konstytucji RP jest do niej stosowany z mocy art. 241 ust. 1 Konstytucji RP. Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, zgodnie z art. 91 ust. 1 Konstytucji RP stanowi część krajowego systemu źródeł prawa i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie uzależnione jest od wydania ustawy. W myśl art. 91 ust. 2 Konstytucji RP umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli jej postanowień nie da się pogodzić z ustawą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej nazwy ulic nadawane przez jednostki samorządu terytorialnego nie mogą upamiętniać osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących komunizm lub inny ustrój totalitarny, ani w inny sposób takiego ustroju propagować. W myśl art. 1 ust. 2 ww. ustawy za propagujące komunizm uważa się także nazwy odwołujące się do osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących represyjny, autorytarny i niesuwerenny system władzy w Polsce w latach 1944-1989. Art. 6 ust. 1-4 ustawy dekomunizacyjnej określają sposób postępowania w stosunku do obowiązujących w dniu wejścia w życie ustawy nazw ulic upamiętniające osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagujące taki ustrój w inny sposób. Z przepisów tych wynika, że właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zmienia w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie takie nazwy (ust. 1), zaś w przypadku niewykonania tego obowiązku, zgodnie z ust. 2 wojewoda wydaje zarządzenie zastępcze, w którym nadaje nazwę zgodną z art. 1, w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym upłynął 12 miesięczny termin. Zgodnie z art. 6 ust. 3 wydanie zarządzenia zastępczego wymaga opinii IPN potwierdzającej niezgodność nazwy obowiązującej w dniu wejścia w życie ustawy. Przepis art. 3 ust. 4 ustawy nakazuje w sprawach objętych jej regulacją stosować odpowiednio przepisy art. 98, art. 100 i art. 102a u.s.g.
Zakaz propagowania komunizmu jest zdaniem Sądu, celem legitymowanym konstytucyjnie. Zgodnie bowiem z art. 13 Konstytucji RP oraz art. 256 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2017 r. poz. 2204, z późn. zm.), który penalizuje publiczne propagowanie faszystowskiego lub innego totalitarnego ustroju państwa.
Sąd pierwszej instancji wywiódł, że regulacje ustawy mają charakter wyjątkowy, ograniczający ustawowe, wyłączne uprawnienie samorządu gminnego do nadawania i zmian nazw ulic. Jest to uprawnienie szczególnie ważne, należące do zadań gminy związanych z zarządzaniem szeroko rozumianą przestrzenią w obrębie terytorium gminy. Nazewnictwo ulic i placów wiąże się bezpośrednio z tożsamością wspólnoty gminnej, która ma prawo poprzez swe demokratycznie wybrane organy swobodnie dokonywać wyboru ich nazw i patronów zgodnie z oczekiwaniami członków tej wspólnoty. Granice tej swobody wyznacza jednak prawo, a działanie w celu propagowania ustrojów totalitarnych wykracza poza te granice. Skoro bezpośrednia, daleko idąca ingerencja organu nadzoru w sferę wyłącznych, szczególnie istotnych kompetencji samorządu gminnego może mieć charakter jedynie wyjątkowy, to zgodnie z podstawowymi zasadami wykładni prawa, przepisy ustawy będącej podstawą dla takiej ingerencji muszą być interpretowane ściśle, przy uwzględnieniu jasno określonego celu ustawy, którym jest wyeliminowanie zjawiska "propagowania komunizmu". Ściśle należy zatem interpretować pojęcie "symbolu" mające zasadnicze znaczenie dla stosowania ustawy. Chodzi o taki symbol, którego użycie prowadziłoby do propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego. Symbol to przedmiot albo znak zastępujący, reprezentujący, oznaczający, przywodzący na myśl, jakieś pojęcie, czynność, przedmiot, widomy znak czegoś niewidzialnego. Aby dany przedmiot, osobę lub grupę osób uznać za symbolizujące określony system polityczny musi zostać niewątpliwie wykazane, że ich symboliczny charakter znajduje odzwierciedlenie w odbiorze społecznym w ten sposób, że jednoznacznie kojarzą się społeczeństwu z tym systemem. Tylko wtedy, gdy symbol jest czytelny i rozpoznawalny można przyjąć, że stanowi on "znak" danej idei, czy systemu. Postaciami symbolicznymi dla komunizmu są jego współtwórcy czy prominentni działacze tacy jak Lenin, Stalin, Bolesław Bierut, Władysław Gomułka. Ich rola w tworzeniu systemu komunistycznego jest oczywista i znana powszechnie. Nie symbolizują komunizmu osoby lub grupy osób, które pozostawały w różny sposób związane z tym systemem przez działania własne lub będąc wykorzystywane przez ówczesną władzę, lecz nie są współcześnie rozpoznawalne w powyższym kontekście w kręgach społecznych szerszych niż znawcy historii. Sąd wskazał, że celem ustawy dekomunizacyjnej jest zapobieżenie propagowaniu ustrojów totalitarnych, zwłaszcza komunizmu. Formą tego propagowania może być nadawanie lub utrzymywanie nazw ulic lub obiektów symbolizujących komunizm. Propagowanie jednak danej idei lub systemu politycznego poprzez używanie symboli może mieć miejsce tylko wtedy, gdy znaczenie tych symboli jest jasne i czytelne dla opinii społecznej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, aby zatem można było mówić o symbolach komunizmu i jego propagowaniu przy pomocy tych symboli – patroni ulic objęci tą regulacją musieliby kojarzyć się mieszkańcom (członkom wspólnoty gminnej) jednoznacznie z tym systemem. Dopóki nazwisko danej osoby lub nazwa grupy osób nie stanowi powszechnie rozpoznawalnego przez członków wspólnoty gminnej "znaku", "uosobienia" idei lub praktyki komunizmu lub innego ustroju totalitarnego dopóty nie może być mowy o tym by uznać za uzasadnioną ingerencję organu nadzoru w sferę chronionej konstytucyjnie samodzielności gminy na podstawie przepisów ustawy o zakazie propagowania komunizmu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że nie jest rzeczą sądu administracyjnego polemika z ustaleniami co do faktów historycznych zawartymi w opinii IPN. Opinia ta z całą pewnością nie może być jednak uznana za wiążącą w takim zakresie, w jakim stwierdza, że dana postać lub grupa osób stanowiła "symbol" komunizmu, którego użycie jako nazwy ulicy prowadzi do propagowania tego ustroju. Jest to bowiem kategoria ocenna, podlegająca interpretacji i weryfikacji w procesie sądowej kontroli zgodności z prawem działania administracji publicznej. Według opinii IPN – zaaprobowanej przez Wojewodę P - osoba J. W. stanowi symbol komunizmu, tym samym nazwa ulicy noszącej jego imię ma charakter propagujący komunizm.
Zdaniem Sądu stanowiska tego nie można było podzielić. Nie kwestionując historycznych faktów przywołanych w opinii IPN, co do osoby i działalności J. W., Sąd stwierdził, że w społecznym odbiorze wśród mieszkańców G. osoba ta nie jest utożsamiana z symbolem komunizmu, ani w ogóle z komunizmem łączona. Nie może być zatem uznana za instrument służący propagowaniu komunizmu.
Sąd nadmienił, że nie dokonuje w niniejszym wyroku oceny, czy osoba J. W. zasługuje na to, by pozostawać patronem g. ulicy. Stwierdził jedynie, że nie zachodziły żadne prawne przesłanki do tego, by organy administracji rządowej ingerowały w uprawnienia wspólnoty samorządowej Miasta G., reprezentowanej przez jej organy do decydowania o tej kwestii. Z pewnością informacje zawarte w opinii IPN mogą być przedmiotem debaty historycznej i społecznej, lecz to właśnie demokratycznie wybrana przez członków tej wspólnoty Rada Miasta, po przeprowadzeniu konsultacji społecznych władna jest poddać ocenie, czy istotnie J. W. zasługuje na to, by pozostać patronem g. ulicy, czy też ulica ta powinna nosić inną nazwę, wybraną przez ten organ zgodnie z oczekiwaniami społeczności gminnej. Zdaniem Sądu, możliwe jest także przeprowadzenie referendum gminnego w celu umożliwienia członkom wspólnoty gminnej zajęcia stanowiska co do zachowania danej nazwy lub jej zmiany i co do osoby ewentualnego nowego patrona.
Reasumując Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodziły podstawy do zastosowania regulacji ustawy o zakazie propagowania komunizmu w odniesieniu do ulicy J. W..
Sąd podzielił podniesiony w skardze zarzut naruszenia pkt 7 (w skardze i powołanej niżej uchwale przyjęty jako ustęp) załącznika nr 1 do uchwały Rady Miasta G. z dnia 27 marca 2014 r. Nr ... w sprawie zasad stosowanych przy nadawaniu nazw ulicom, placom i innym terenowym obiektom publicznym oraz drogom wewnętrznym w G. (Dz. Urzęd. Woj. P. z 2014 r. poz. ..., z późn. zm.) dalej zwana "uchwałą". Uchwała ta jest aktem prawa miejscowego, i jako taka jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa, na obszarze organu, który go ustanowił (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Obowiązek przestrzegania przepisów zawartych w tej uchwale ciąży tym samym na każdym organie podejmującym akt nadający nazwę ulicom czy placom w mieście G. W myśl § 1 uchwały ustala ona zasady kształtowania nazewnictwa ulic, placów i innych terenowych obiektów publicznych oraz dróg wewnętrznych w G., zwanych "obiektami miejskimi", zgodnie z załącznikiem Nr 1 do uchwały (dalej zwany "załącznikiem"). W pkt 1 załącznika wymieniono obiekty miejskie, którym nadawane są nazwy z zachowaniem zasad wprowadzonych uchwałą, wśród których wymieniono m.in. ulice (lit. a), skwery (lit. c). Zgodnie z pkt 7 załącznika nowe nazwy nie mogą powtarzać nazw istniejących lub być do nich podobne w sposób mogący wprowadzić w błąd przy ich stosowaniu. Nadanie obiektowi miejskiemu nazwy powtarzającej nazwę istniejącą lub podobnej do nazwy istniejącej jest możliwe w przypadku, gdy te obiekty miejskie stanowią element tego samego historycznego zespołu urbanistycznego lub ich nazwa wynika z tożsamości historycznej lub tradycji miejsca, w którym te obiekty są zlokalizowane. W przepisie tym przyjęto zasadę, że nazwy obiektów miejskich nie mogą się powtarzać. Rada Miasta G. uchwałą z dnia 26 czerwca 2014 r. Nr ... nadała skwerowi położonemu w G. nazwę Skwer im. A. W. Uchwała ta została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa P z dnia 28 lipca 2014 r. pod poz. ... W takiej sytuacji Wojewoda P. z uwagi na zawarte w pkt 7 załącznika uregulowanie, nie mógł nadać ulicy nazwy A. W., bowiem nazwa ta została wcześniej nadana innemu obiektowi miejskiemu.
Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że wydając zaskarżone zarządzenie zastępcze Wojewoda P. naruszył pkt 7 załącznika.
Uznając zatem, że zaskarżone zarządzenie zastępcze narusza art. 6 ust. 2 i 3 ustawy dekomunizacyjnej, jak również pkt 7 załącznika nr 1 do uchwały Rady Miasta G. z dnia 27 marca 2014 r., Nr ... Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł na podstawie art. 148 P.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonego zarządzenia zastępczego.
W skardze kasacyjnej Wojewoda P. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i odrzucenie skargi ewentualnie o jego uchylenie i oddalenie skargi lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) na podstawie art. 174 punkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego to jest:
a) art. 6 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy dekomunizacyjnej przez nazwy ulic poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że "nie zachodziły podstawy do zastosowania regulacji ustawy o zakazie propagowania komunizmu w odniesieniu do ulicy J. W.";
b) art. 1 ust. 1 i 2 ustawy dekomunizacyjnej poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy z akt sprawy (opinia IPN) jednoznacznie wynika, że J. W. symbolizuje komunizm, co oznacza, że zachodziły przesłanki do tego, by organ administracji rządowej ingerował w uprawnienie wspólnoty samorządowej Miasta G.;
c) art. 2 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej poprzez jego błędną wykładnię i nieuwzględnienie wniosków płynących z opinii IPN, wydanej w sprawie nazwy ulicy J. W., podczas gdy w świetle wyżej wymienionej regulacji opinia ta ma kluczowe znaczenie dla oceny niezgodności tej nazwy z art. 1 ust. 1 ww. ustawy, gdyż przesądza o tym, że nazwa ta ma jednoznaczne konotacje z postacią symbolizująca komunizm;
d) art. 1 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej w związku z art. 6 ust. 3 tej ustawy poprzez jego błędną wykładnię, sprzeczną z wykładnią celowościową i systemową całego aktu, której niekonstytucyjności Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdza, poprzez odniesienie się do nieskonkretyzowanych kryteriów, nieznanych ustawie, przesądzających o tym, że dana nazwa upamiętnia osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny, albo w inny sposób taki ustrój propaguje, to jest współczesnej rozpoznawalności osoby J. W. jako osoby propagującej komunizm oraz społecznego odbioru tej osoby pośród mieszkańców G.;
e) punktu 7 zd. 1 załącznika nr 1 do uchwały nr ... Rady Miasta G. z dnia 27 marca 2014 r. w sprawie zasad stosowanych przy nadawaniu nazw ulicom, placom i innym terenowym obiektom publicznym oraz drogom wewnętrznym w G. (Dz. Urz. Woj. P. z 2014 r. poz. ..., z późn. zm.) poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie podczas, gdy przepis ten nie ma w niej zastosowania, gdyż jest skierowany jedynie do i wiążący jedynie dla Rady Miasta G., która powinna go uwzględniać przy nadawaniu nazw obiektom miejskim;
f) z ostrożności procesowej, w przypadku nieuwzględnienia zarzutu wskazanego w pupcie e powyżej i przyjęcia, że Wojewoda P. wydając zarządzenie zastępcze z dnia ... r. winien był stosować przepisy uchwały w sprawie zasad, wskazuję na naruszenie pkt 7 zd. 2 załącznika nr 1 do uchwały nr ... sprawie zasad poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, podczas gdy jego zastosowanie powinno doprowadzić Sąd do wniosku, że w sprawie zachodzi wyjątek określony w zdaniu 2, co w konsekwencji prowadzi do możliwości nadania ulicy nazwy A. W., mimo tego że w G. znajduje się skwer im. A. W..
Na podstawie art. 174 punkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wyniki postępowania, to jest:
a) art. 133 § 1 zdanie 1 w związku art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nie poparte żadnym dowodem znajdującym się w aktach sprawy dokonanie ustaleń, że "w społecznym odbiorze wśród mieszkańców G. osoba J. W. nie jest utożsamiana z symbolem komunizmu, ani w ogóle z komunizmem łączona. Nie może być zatem uznana za instrument służący propagowaniu komunizmu" oraz że "nie symbolizują natomiast komunizmu osoby lub grupy osób, które pozostawały w różny sposób związane z tym systemem przez działania własne lub będąc wykorzystywane przez ówczesną władze, lecz nie są współcześnie rozpoznawalne w powyższym kontekście - w kręgach społecznych szerszych niż znawcy historii", co w konsekwencji doprowadziło Sąd do błędnego wniosku, innego niż wynikającego bezpośrednio z opinii IPN i zarządzenia zastępczego Wojewody P z ... r., w sytuacji gdy opinia IPN i zawarte w niej fakty historyczne jednoznacznie potwierdzają niezgodność nazwy ulicy J. W. w mieście G. z treścią art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o zakazie propagowania komunizmu, wskutek czego Sąd dopuścił się naruszenia przepisu art. 148 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uchylenie Zarządzenia zastępczego Wojewody P z dnia ... r.;
b) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak uzasadnienia dla ustalenia, że osoba J. W. nie jest osobą symbolizującą komunizm albo inny ustrój totalitarny, ani w inny sposób tego ustroju nie propaguje oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia w tym zakresie;
c) art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w związku z art. 6 c ustawy dekomunizacyjnej i art. 4 ustawy nowelizującej ustawę dekomunizacyjną poprzez ich niezastosowanie w sprawie i nieodrzucenie skargi, w sytuacji gdy zachodziły szczególne przesłanki do jej odrzucenia wynikające z ustawy o propagowaniu komunizmu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Miasto G. wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej, ewentualnie odrzucenie skargi kasacyjnej w przypadku stwierdzenia braków formalnych skargi oraz zasądzenie od Wojewody P na rzecz Miasta G. zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wyniki postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w związku z art. 6c ustawy dekomunizacyjnej i art. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki oraz ustawy o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2495) zwanej dalej ustawą nowelizującą, poprzez ich niezastosowanie w sprawie i nieodrzucenie skargi. Zgodnie z art. 6c ustawy dekomunizacyjnej skarga do sądu administracyjnego na zarządzenie zastępcze, o którym mowa w art. 6 ust. 2 tej ustawy przysługuje jednostce samorządu terytorialnego jedynie w przypadku, gdy brak możliwości wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ww. ustawy wynikał z przyczyn niezależnych od tej jednostki. Przepis ten wszedł w życie z dniem 7 stycznia 2018 r. i został dodany art. 1 pkt 3 ustawy nowelizującej. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Taka przyczyną może być wyłączenie drogi sądowej przez przepis szczególny.
W orzecznictwie sądowym zaprezentowano pogląd (zob. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2018 r. sygn. akt II OZ 525/18, opub. w LEX nr 2496543), zgodnie z którym wykładnia dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zarządzenie zastępcze wydane na podstawie art. 6 ust. 2 (oraz art. 3 ust. 1) ustawy dekomunizacyjnej winna być dokonana w oparciu o art. 4 ustawy nowelizującej, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu nadanym tą ustawą tzn. ustawą nowelizującą.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za "sprawę zakończoną" o której mowa w art. 4 ustawy nowelizującej należy uznać taką sprawę, w której zapadło rozstrzygnięcie nadzorcze, bowiem z tą chwilą kończy się postępowanie przed organem nadzoru. Natomiast wniesienie skargi do sądu administracyjnego otwiera etap postępowania sądowego, w którym zastosowanie mają przepisy P.p.s.a. Tym samym skoro art. 4 ustawy nowelizującej ma zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 7 stycznia 2018 r. (dniem wejścia w życie ustawy z 14 grudnia 2017 r.), to wydanie zarządzenia zastępczego przed tą datą wyłącza stosowanie art. 4 ww. ustawy.
Przekładając powyższe rozważania prawne na realia rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że zaskarżone zarządzenie zastępcze wydane zostało w dniu ... r., a więc przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Z tego powodu w sprawie nie miał zastosowania dodatkowy warunek dopuszczalności skargi gminy na zarządzenie zastępcze Wojewody określony w art. 6c ustawy dekomunizacyjnej. W związku z tym skarżąca gmina nie była zobligowana wykazać, że brak możliwości wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej wynikał z przyczyn od niej niezależnych. Gmina nie utraciła prawa do popierania skargi na zarządzenie zastępcze Wojewody z ... r. nr ... i nie było podstaw do odrzucenia skargi ani też do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż nie stało się ono bezprzedmiotowe.
Zarzuty strony skarżącej kasacyjnie co do naruszenia prawa materialnego koncentrują się wokół zarzucanej błędnej wykładni Sadu pierwszej instancji art. 6 ust. 1 i 2 ustawy dekomunizacyjnej w związku z art. 1 ust. 1 i 2 ww. ustawy polegającej na stwierdzeniu, że nazwa ulicy imienia J. W. nie symbolizuje komunizmu. Dalej strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że skoro z opinii IPN wynika, że J. W. symbolizuje komunizm, to przyjmowanie odmiennej interpretacji stanowi dodatkowo naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tych zarzutów. Przede wszystkim należy stwierdzić, na co w kontrolowanym wyroku trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że art. 1 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej nakazuje eliminowanie takich nazw ulic, które upamiętniają osoby, organizacje, wydarzenia i daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub w inny sposób propagujący ten ustrój. Tym samym spełnienie hipotezy normy prawnej zawartej w tym artykule miałoby miejsce wówczas, gdyby dana osoba była symbolem ustroju totalitarnego (np. komunizmu) lub propagatorem takiego ustroju. Trafnie również wskazuje Sąd pierwszej instancji, że pojęcie symbolu ma w tej sprawie istotne znaczenie. Symbol to przedmiot albo znak zastępujący, reprezentujący, oznaczający, przywodzący na myśl, jakieś pojęcie, czynność, przedmiot, widomy znak czegoś niewidzialnego. Tym samym aby dana osoba była uznana za symbol określonego ustroju totalitarnego (np. komunizmu) musi zostać wykazane, że oznaczenie tej osoby (imię i nazwisko) stanowi właśnie taki symbol. Nazwa danej ulicy symbolizuje ustrój totalitarny, jeżeli jej oznaczenie jednoznacznie jest kojarzone z danym ustrojem, jest powszechnie rozpoznawalne i na tyle wyodrębnione, że samodzielne jej używanie pozwala na identyfikację z daną ideologią. Tylko wówczas można stwierdzić, że nazwa takiej ulicy symbolizuje ustrój totalitarny.
W tym zakresie strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że skoro J. W. był członkiem Stronnictwa Demokratycznego, pełnił obowiązki w dyrektora departamentu w Resorcie Informacji i Propagandy Rządu Tymczasowego oraz był w latach 1944-1945 pierwszym Prezesem Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, to propagował ustrój sowiecki. Przytoczono życiorys J. W. akcentując, że w okresie 1944-1947 był członkiem Krajowej Rady Narodowej, a ponadto był zadeklarowanym propagatorem zdobyczy ustroju sowieckiego i napisał wiernopoddańczy wstęp do oficjalnej edycji propagandowej broszury zawierającej tekst układu o przyjaźni i współpracy z ZSRS z kwietnia 1945 r. Ma to symbolizować komunizm.
Należy stwierdzić, że tak przytoczone okoliczności jak samo członkostwo w Stronnictwie Demokratycznym nie oznacza symbolizowania komunizmu. Gdyby ustawodawca chciał uznać za symbol komunizmu samą przynależność do partii niekomunistycznej, to wprost zostałoby to napisane w ustawie dekomunizacyjnej.
Także pełnienie obowiązków w administracji w okresie Rządu Tymczasowego (funkcjonującego przez 6 miesięcy od 31 grudnia 1944 r. do 28 czerwca 1945 r.) lub pełnienie funkcji pierwszego Prezesa Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej w latach 1944-1945 mogłoby być uznane za propagowanie komunizmu, gdyby zostało wykazane przez Wojewodę, że nie tylko objęcie tych funkcji, ale samo postępowanie i działania J. W. symbolizowały komunizm. Z zarządzenia zastępczego nie wynika nawet i to, co oznacza owo "propagowanie ustroju sowieckiego" i jak je rozumie Wojewoda P..
Naczelny Sąd Administracyjny nie dokonuje oceny faktów historycznych, ale stwierdza, że w tej sprawie organ nadzoru nie wykazał, na czym miałoby polegać symbolizowanie przez J. W. ustroju komunistycznego.
Należy także stwierdzić, że skoro ustawa dekomunizacyjna nie zawiera enumeratywnie określonego katalogu funkcji lub stanowisk, z pełnieniem których związane byłoby symbolizowanie danego ustroju (np. komunizmu), to w każdym przypadku organ wydający zarządzenie zastępcze na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej musi wykazać, na podstawie jakich przesłanek dana osoba stanowi symbol np. komunizmu.
Ponadto nietrafnie strona skarżąca kasacyjnie upatruje w opinii IPN stanowiska wiążącego Wojewodę co do treści zarządzenia zastępczego. Jak wynika z 6 ust. 3 ustawy dekomunizacyjnej, przed wydaniem zarządzenia zastępczego, właściwy wojewoda zasięga opinii IPN potwierdzającej niezgodność nazwy ulicy z art. 1 ustawy dekomunizacyjnej. Ustawodawca nie doprecyzował wiążącego charakteru takiej opinii i żaden przepis ustawy dekomunizacyjnej nie stwierdza, że taka opinia wiąże organ, który o nią się zwrócił. Jeżeli ustawodawca chciał uzależnić od zgody IPN dokonanie zmiany nazwy ulicy, to wprost uregulował to w art. 6b ustawy dekomunizacyjnej. Tym samym opinia IPN wydana na podstawie art. 6 ust. 3 ww. ustawy stanowi niewiążące wojewodę stanowisko tego podmiotu. Ma rację strona skarżąca kasacyjnie, że IPN na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575, z późn. zm.) jest podmiotem wyspecjalizowanym w zakresie, między innymi ewidencjonowania, gromadzenia, przechowywania, opracowywania, zabezpieczenia, udostępniania i publikowania dokumentów organów bezpieczeństwa państwa, wytworzonych oraz gromadzonych od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r., a także organów bezpieczeństwa Trzeciej Rzeszy Niemieckiej i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, dotyczących popełnionych na osobach narodowości polskiej lub obywatelach polskich innych narodowości w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r. zbrodni komunistycznych (art. 1 pkt 1 lit. a tiret drugie ww. ustawy). To jednak nie oznacza, że opinie tego podmiotu nie podlegają jakiejkolwiek ocenie. Każda opinia, zwłaszcza taka, która ma zawierać wiadomości specjalne które mogą stać się podstawą do władczego rozstrzygnięcia, musi być sporządzona poprawnie. Musi ona być metodologicznie poprawna, zawierać wykaz źródeł w oparciu o które dane fakty lub wydarzenia zostały ustalone, zawierać wyjaśnienie opisanych faktów lub wydarzeń oraz przekonywujące uzasadnienie. Taka opinia winna być także weryfikowalna, a więc umożliwić prześledzenia toku wywodu (myśli) w niej zawartego. Tym samym opinia IPN wskazująca, że dana osoba stanowi symbol komunizmu lub propagowała komunizm musi przede wszystkim zawierać analizę faktów lub wydarzeń, z których wynika owo symbolizowanie lub propagowanie.
Mając powyższe należy stwierdzić, że także zawarty w skardze kasacyjnej zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 2 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej jest nietrafny.
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 3 ustawy dekomunizacyjnej jest natomiast częściowo zasadny. Racje ma strona skarżąca kasacyjnie, że nie należy upatrywać jedynie w opinii (w ocenie) wspólnoty samorządowej znaczenia danej osoby jako symbolu komunizmu lub innego ustroju totalitarnego. Dana postać, wydarzenie, data lub organizacja staje się symbolem wówczas, gdy powszechnie jest kojarzona z danym ustrojem totalitarnym, a nie jedynie przez członków określonej gminnej wspólnoty samorządowej. Zajęte w tym zakresie stanowisko przez Sąd pierwszej instancji nie stanowi jednak podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku, a to dlatego, że zgodnie z art. 184 P.p.s.a. skarga kasacyjna podlega oddaleniu także w przypadku, gdy zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia.
Zasadnie zarzuca strona skarżąca kasacyjnie naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 6 ust. 1 i 2 ustawy dekomunizacyjnej poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na uznaniu, że to członkowie wspólnoty samorządowej powinni być tą grupą osób, która ma rozpoznawać daną postać jako znak, uosobienie idei lub praktyki komunizmu bądź innego ustroju totalitarnego. Dana postać, wydarzenie, data lub organizacja staje się symbolem wówczas, gdy powszechnie jest kojarzona z danym ustrojem totalitarnym.
Nie są zasadne zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wyniki postępowania, tj. art. 133 § 1 zdanie pierwsze w związku art. 134 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 tej ustawy. W tej sprawie Sąd nie nakładał obowiązku na podstawie art. 54 § 2 P.p.s.a., a wyrok został wydany na odstawie akt sprawy i po zamknięciu rozprawy. Zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Także i ten artykuł nie został naruszony, ponieważ Sąd pierwszej instancji rozstrzygnął zaskarżonym wyrokiem sprawę, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Art. 57a P.p.s.a. dotyczący skargi na pisemną interpretację przepisów podatkowych w tej sprawie w ogóle nie był stosowany. Powołane w tym zakresie przez stronę skarżącą kasacyjnie przepisy nie mogą być podstawą do zakwestionowania naruszenia prawa materialnego, a ponadto Sąd pierwszej instancji trafnie uznał brak związania opinią IPN stwierdzając przy tym, że kontrolując legalność zaskarżonego zarządzenia zastępczego dokonuje oceny co do symbolizowania lub propagowania przez daną osobę ustroju totalitarnego.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. w zakresie, w jakim miało to istotny wpływ na wyniki postępowania poprzez brak uzasadnienia dla ustalenia, że osoba J. W. nie jest osobą symbolizującą komunizm albo inny ustrój totalitarny, ani w inny sposób tego ustroju nie propaguje oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie Sąd pierwszej instancji wypowiedział się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co do osoby J. W. wyjaśniając, dlaczego osoba ta nie jest symbolem oraz nie propagowała komunizmu lub innego ustroju totalitarnego. Podstawę prawną zajętego przez Sąd stanowiska należy upatrywać w treści art. 1 ust. 1 i 2 ustawy dekomunizacyjnej, który to przepis został przywołany przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Częściowo zasadnym jest zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni punktu 7 załącznika nr 1 do uchwały Rady Miasta G. z 27 marca 2014 r. nr ... w sprawie zasad stosowanych przy nadawaniu nazw ulicom, placom i innym terenowym obiektom publicznym oraz drogom wewnętrznym w G. (Dz. Urzęd. Woj. P. z 2014 r. poz. ..., z późn. zm.). Uchwała ta bowiem została zmieniona uchwałą Rady Miasta G. nr ... z dnia 30 marca 2017 r. zmieniająca uchwałę Rady Miasta G. w sprawie zasad stosowanych przy nadawaniu nazw ulicom, placom i innym terenowym obiektom publicznym oraz drogom wewnętrznym w G. (Dz. Urzęd. Woj. P. z 2017 r. poz. ...). Zgodnie ze znowelizowanym punktem 7 załącznika nr 1 dopuszczono możliwość powtarzania nazw istniejących w przypadku, gdy obiekty miejskie objęte taką nazwą stanowią element tego samego historycznego zespołu urbanistycznego i ich nazwa wynika z tożsamości historycznej lub tradycji miejsca, w którym te obiekty są zlokalizowane. Nowelizacja ta weszła w życie z dniem 2 czerwca 2017 r., a więc mógł na nią powołać się Wojewoda P.. Trafnie w tym zakresie wywodzi strona skarżąca kasacyjnie, że nadanie nazwy ul. A. W. było dopuszczalne, mimo istnienia takiej nazwy nadanej skwerowi znajdującemu się w pewnej odległości od tej ulicy. Nie można jednak podzielić stanowiska strony skarżącej kasacyjnie, że uchwała ta nie obowiązuje Wojewody. Uchwała ta, jako akt prawa miejscowego ma charakter wiążący na danym terenie, o ile akt wyższej rangi nie zawiera odmiennej regulacji. Na terenie Miasta G. żaden inny akt, ani też akt prawny wyższej rangi nie wprowadził zasad nadawania nazw ulic w przypadku, gdy taka sama nazwa już została nadana innej budowli. Tym samym także ustawa dekomunizacyjna jako niezawierająca zasad co do nazw lub nazwisk osób, które maja być nowymi patronami ulic, to w tym zakresie należało stosować przepisy ww. uchwały. Nawet wydane w tej sprawie zarządzenie zastępcze nie mogło uchylać przepisów uchwały Rady Miasta G. w sprawie zasad stosowanych przy nadawaniu nazw ulicom, placom i innym terenowym obiektom publicznym oraz drogom wewnętrznym w G.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem i mimo częściowo błędnego uzasadnienia orzeczenie to odpowiada prawu, to zgodnie z art. 184 P.p.s.a. skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a. zgodnie z którym w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez skarżącego przed Sądem pierwszej instancji. W tej sprawie od Wojewody P zasądzono na rzecz Miasta G. kwotę 360 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta stanowi wynagrodzenie pełnomocnika obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
-----------------------
10
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło