II OSK 1892/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) del WSA Joanna Brzezińska Protokolant asystent sędziego Anna Górska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej O.[...] S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 86/14 w sprawie ze skargi O.[...] S.A. w W. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania za niedopuszczalny zarzutu wykonania obowiązku oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 86/14 oddalił skargę O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania za niedopuszczalny zarzutu wykonania obowiązku. Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: W dniu 16 lipca 2010 r. Wojewoda Dolnośląski wydał decyzję nr [...], którą zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę O. S.A. Oddział w W. dla inwestycji pn. "Budowa gazociągu wysokiego ciśnienia DN500, MOP 8,4MPa relacji [...] teren gminy M., powiat [...], woj. [...]" oraz zezwolił na usunięcie drzew i krzewów oraz ustalił opłatę za usunięcie poszczególnych drzew w łącznej kwocie 79.463,59 zł. W dniu [...] marca 2013 r. wierzyciel wystawił upomnienie nr [...] wzywające do zapłaty wyżej wymienionej kwoty wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi od dnia 4 listopada 2013 r. O.S.A. wpłacił w dniu 19 marca 2013 r. kwotę 79.463,59 zł, w tytule przelewu podając jedynie "ZAMÓW. [...]". Po uzyskaniu stanowiska zobowiązanej Spółki na poczet jakiej należności ma zostać zaliczona wpłata, wystawiono kolejne upomnienie wzywające do zapłaty pozostałej kwoty należności głównej i odsetek. W dniu 7 maja 2013 r. O.S.A. uiścił kwotę 12.792,80 zł. Po zaliczeniu wskazanej wpłaty na poczet zaległości głównej i odsetek ustalono, że Spółka zobowiązana jest jeszcze do uiszczenia kwoty 2.203,23 zł, stanowiącej pozostałą do zapłaty opłatę za usunięcie drzew oraz odsetek. W dniu 8 maja 2013 r. wystawiono upomnienie nr [...] wzywające do uregulowania wskazanej kwoty. Spółka nie zapłaciła w terminie, wobec czego Wojewoda Dolnośląski w dniu [...] czerwca 2013 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucyjnym. Biorąc pod uwagę, że wyżej wymienione wpłaty zostały zaliczone, zgodnie z art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej, proporcjonalnie na poczet kwoty opłaty za usunięcie drzew oraz odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, kwota opłaty za usunięcie drzew pozostawała do kwoty odsetek - w dniu 14 sierpnia 2013 r. Wojewoda Dolnośląski wydał postanowienie w sprawie sposobu zaliczenia powyższych wpłat. Rozpatrując zażalenie Spółki, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższe postanowienie Wojewody Dolnośląskiego. Wobec złożenia przez O. S.A. Oddział w W. zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne w zakresie braku egzekwowanego obowiązku, Wojewoda Dolnośląski postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. nr[...], działając na podstawie art. 34 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.), uznał za nieuzasadniony zarzut wykonania obowiązku. Po rozpatrzeniu wniosku O. S.A. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Wojewoda Dolnośląski postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1a i art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchylił postanowienie tego organu z dnia [...] września 2013 r. uznające za nieuzasadniony zarzut wykonania obowiązku i uznał za niedopuszczalny zarzut wykonania obowiązku. W uzasadnieniu organ podał, że rozpatrzenie wniosku nastąpiło na podstawie art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zwrócono uwagę, że w przedmiocie podniesionych zarzutów rozstrzygał Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, który w dniu [...] listopada 2013 r. wydał postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] sierpnia 2013 r. w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła O.S.A. z siedzibą w W. wskazując, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej rozstrzygał w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej, a nie w przedmiocie zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Spółka podtrzymała twierdzenie, że egzekwowany obowiązek zapłaty należności głównej oraz odsetek nie istnieje, ponieważ należność główna została zapłacona w całości – obowiązek został wykonany. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. W motywach wyroku oddalającego skargę Sąd pierwszej instancji stwierdził, że aby móc uwzględnić zarzut, iż przedmiotowy obowiązek został wykonany, gdyż należność główna została zapłacona w całości, konieczne byłoby zakwestionowanie sposobu zaliczenia dokonanych przez stronę wpłat. Kwestia sposobu zaliczenia powyższych wpłat była przedmiotem sprawy zakończonej postanowieniem Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej, a zażalenie na to postanowienie było rozpatrywane przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, który w dniu [...] listopada 2013 r. wydał postanowienie nr [...] utrzymujące w mocy wskazane postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] sierpnia 2013 r. Mając zatem na względzie powyższe, Sąd podzielił stanowisko organu, że podnoszony w niniejszej sprawie zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, a więc zachodzi sytuacja, o jakiej mowa w art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z czym należało wydać postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła O.S.A. z siedzibą w W., zaskarżając go w całości. Strona skarżąca podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego przez nieprawidłową ocenę zastosowania art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania,a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że egzekwowany obowiązek zapłaty należności głównej i odsetek nie istnieje, ponieważ należność główna została zapłacona w całości przez O. S.A., który w związku z pismem (upomnienie z dnia [...] marca 2013 r.) Wojewody Dolnośląskiego przelał na konto wierzyciela kwotę w wysokości 79.463,59 zł, w całości pokrywającą wysokość opłaty za usunięcie drzew wynikającej z decyzji tego organu z dnia 16 lipca 2010 r. nr 50/10. Jednakże organ administracyjny z urzędu zmienił sposób zaliczenia wpłaconej przez Spółkę kwoty poprzez zaliczenie jej częściowo na poczet należności głównej i częściowo na poczet odsetek. W ocenie kasatora przepis art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej nie dawał podstaw Wojewodzie Dolnośląskiemu do zaliczenia w niniejszej sprawie wpłaconej kwoty proporcjonalnie na poczet należności głównej, kosztów upomnienia i odsetek wbrew wnioskowi wpłacającego. Skarżący podkreślił, że art. 88 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, nie daje podstawy do zastosowania wszystkich rozwiązań obowiązujących na gruncie prawa podatkowego, w tym art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej, stanowi jedynie podstawę do zastosowania stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w przypadku nieterminowo uiszczonej opłaty za wycinkę drzew. Ponadto przepis art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej określa zasady zaliczenia przez organ podatkowy należności wpłaconych tytułem zaległości podatkowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. Skarżąca kasacyjnie Spółka podnosi zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez nieprawidłową ocenę zastosowania w sprawie normy art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm. - dalej jako "u.p.e.a."). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: (1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; (2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że związanie naruszenia prawa materialnego z niewłaściwym zastosowaniem przepisu oznacza wykazanie, czy idzie o niezastosowanie czy o nieprawidłowe zastosowanie, a także, w przypadku wskazania na nieprawidłowe zastosowanie, czy wiąże się ono z niewłaściwą sądową kontrolą podstawy orzekania przez organ czy też z zaakceptowaniem w toku kontroli sądowej błędnej kwalifikacji faktów lub ustalenia jej konsekwencji przez organ administracji (błąd subsumcji) lub z błędem sądu, co do kwalifikacji kontrolowanej decyzji administracji z punktu widzenia treści zrekonstruowanej normy prawnej. Towarzyszyć temu powinna argumentacja wskazująca na sposób, w jaki przepis powinien być zastosowany ze względu na stan faktyczny sprawy lub, w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu, wyjaśnienie, dlaczego wskazany w skardze kasacyjnej przepis powinien być zastosowany. W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca nie wykazała skutecznie argumentacyjnie, na czym polegał w rozpoznawanej sprawie błąd subsumcji normy art. 34 § 1a u.p.e.a. W myśl art. 34 § 1a u.p.e.a., jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Celem tego przepisu jest poddanie kontroli instancyjnej oraz (na dalszym etapie) kontroli sądowoadministracyjnej stanowiska wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym, skoro organ egzekucyjny związany jest takim stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 tej ustawy, oraz umożliwienie zobowiązanemu podjęcia polemiki z takim stanowiskiem wierzyciela. Wskazany wyżej przepis pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli kwestia ta jest lub była przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie przez organ egzekucyjny wystąpienia takiej okoliczności obliguje go do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Powyższe uregulowanie wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych i eliminuje sytuację, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu pomimo, że jest lub była rozstrzygana w innym, wskazanym w art. 34 § 1a u.p.e.a. (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2010 r., sygn. II FSK 207/09, LEX nr 596216). Podkreślić należy, że przepis art. 34 § 1a u.p.e.a. został wprowadzony w art. 1 pkt 7 ustawy z dnia 10 września 2003 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 193, poz. 1884). Z treści uzasadnienia projektu nowelizacji ustawy wynika, że wprowadzony w art. 34 nowy przepis § 1a oraz zmiana brzmienia § 4 w tym artykule miały na celu uproszczenie i skrócenie trybu postępowania. Nie ma bowiem uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących wymagalności należności, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. Z treści uzasadnienia nie wynika, aby zamierzeniem ostatecznie wprowadzonych zmian było ograniczenie uprawnień zobowiązanego w zakresie zaskarżalności postanowień wydawanych przez wierzyciela w toku rozpoznawania zgłoszonych zarzutów. Postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów należy uznać za jedną z możliwych form wypowiedzenia się wierzyciela w tym przedmiocie, z tym że prawo do wypowiedzenia takiego stanowiska uzależnione jest od charakteru zarzutu, a może to mieć miejsce albo w sytuacji, gdy zarzut jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (administracyjnym, podatkowym czy sądowym), albo gdy zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej określoną w orzeczeniu wysokość. Strona skarżąca podnosi, że egzekwowany obowiązek zapłaty należności głównej oraz odsetek nie istnieje, ponieważ należność główna została zapłacona w całości, a więc obowiązek został wykonany. Aby móc uwzględnić ten zarzut konieczne było zakwestionowanie sposobu zaliczenia dokonanych przez stronę wpłat. Jednakże kwestia sposobu zaliczenia powyższych wpłat była już przedmiotem sprawy zakończonej postanowieniem Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] sierpnia 2013 r. w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej, zaś Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpatrzeniu zażalenia, w dniu [...] listopada 2013 r., wydał postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody Dolnośląskiego. Organy uznały, że wpłaty zostały zaliczone, zgodnie z art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej, proporcjonalnie na poczet kwoty opłaty za usunięcie drzew oraz odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, kwota opłaty za usunięcie drzew pozostawała do kwoty odsetek. W świetle powyższych rozważań zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że skoro podnoszony w sprawie zarzut był już przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, to zachodzi sytuacja, o jakiej mowa w art. 34 § 1a u.p.e.a. i prawidłowo wydano postanowienie uznające za niedopuszczalny zarzut wykonania obowiązku. W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił rozpoznawaną skargę kasacyjną.