II OSK 1929/10

Dnia 20 grudnia 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Bożena Popowska Protokolant Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Gd 74/10 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 13 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A.P. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia [...] września 2009 r. orzekającą o wymeldowaniu skarżącej z lokalu przy [...]. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Prezydent Miasta Gdańska orzekł zgodnie z wnioskiem M.P. o wymeldowaniu skarżącej z przedmiotowego lokalu. Decyzja ta została uchylona przez Wojewodę Pomorskiego decyzją z dnia 11 lutego 2009 r. Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Prezydent Miasta Gdańska ponownie orzekł o wymeldowaniu skarżącej, powołując się między innymi na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Organ wskazał, że w toku postępowania podejmowane był czynności, takie jak kontrola lokalu przez policjantów z Komisariatu VIII Policji w Gdańsku oraz oględziny lokalu przez pracowników organu, mające na celu ustalenie czy skarżąca faktycznie przebywa w lokalu. Organ podał także, że wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2006 r. dokonano podziału majątku wspólnego, przyznając na wyłączną własność przedmiotowy lokal M.P. Ponadto z pisma Policji z dnia 3 września 2009 r. wynika, że skarżąca od kilku lat zamieszkuje w [...]. Organ podkreślił, że pomimo podejmowania prób, nie udało się przeprowadzić rozprawy administracyjnej z udziałem skarżącej. Zaskarżoną decyzją Wojewoda Pomorski po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał, że przedmiotem jego ustaleń faktycznych była okoliczność czy skarżąca opuściła przedmiotowy lokal w sposób trwały i dobrowolny. W jego ocenie, materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że tak właśnie było. Konflikt małżeński oraz wieloletnie zamieszkiwanie strony wraz z dziećmi w lokalu przy [...], gdzie dzieci chodzą do szkoły, pozwala przyjąć, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nastąpiło w formie świadomej decyzji. Organ wyjaśnił następnie, że posiadanie pobytu stałego związane jest z przebywaniem pod danym adresem z zamiarem stałego pobytu, co oznacza, że dana osoba ma w nim tzw. centrum życiowe. Dla skarżącej nie jest nim lokal przy [...]. Odnośnie zarzutu nieuczestniczenia odwołującej w oględzinach lokalu, organ odwoławczy stwierdził, że uchybienie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Celem oględzin było jedynie stwierdzenie obecności śladów, na podstawie których można byłoby ustalić fakt zamieszkiwania w lokalu. Skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca. Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 tejże ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W ocenie Sądu I instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że opuszczenie lokalu przez skarżącą miało charakter dobrowolny i trwały. Natomiast zarzuty skarżącej nie zasługiwały na uwzględnienie, bowiem w większości opierały się na niemożliwych do zweryfikowania twierdzeniach. O opuszczeniu lokalu świadczą informacje uzyskane od Policji w pismach z dnia 9 października 2008 r. i z dnia 3 września 2009 r., zeznania świadka M.K., a także okoliczność, że dzieci skarżącej chodzą do szkoły w innym miejscu. Sąd I instancji uznał, że organy przeprowadziły wystarczająco wnikliwe postępowanie dowodowe. W sprawie miało miejsce naruszenie art. 10 k.p.a. – skarżącej nie poinformowano o wizji lokalnej – jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Sąd zaznaczył również, że wizyty skarżącej – nawet raz w tygodniu – w lokalu, nie mogą przesądzać o skoncentrowaniu w nim spraw życiowych. W ocenie Sądu I instancji, organy słusznie podkreśliły ewidencyjny charakter meldunku. Meldunek ma odzwierciedlać stan faktyczny w zakresie pobytu osób i nie wiąże się z dokumentowaniem uprawnień do lokalu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca zarzucając naruszenie przepisów postępowania. Po pierwsze, art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz w związku z art. 10 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z art. 73 § 1, art. 79 § 1 i § 2, art. 81 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy wykazano, że w postępowaniu przed organami administracji I i II instancji w sprawie wymeldowania z pobytu stałego wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego. Po drugie, art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i § 3, art. 11, art. 12 § 1, art. 73 § 1, art. 77 § 1 i § 2, art. 79 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 1 i § 3, art. 136 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi przez Sąd I instancji w sytuacji, gdy wykazano, że postępowanie organów administracji I i II instancji dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Po trzecie, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. oraz w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu wyroku przez Sąd I instancji, w którym nie odniesiono się do wszystkich zarzutów skargi i przedstawiono stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością, poprzez bezzasadne przyjęcie przez Sąd I instancji, że skarżąca dobrowolnie i trwale opuściła przedmiotowy lokal. Po czwarte, art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd I instancji nieprawidłowego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym Sąd I instancji błędnie uznał, że zostały spełnione przesłanki warunkujące wymeldowanie skarżącej z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w związku z art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędem polegającym na nieuwzględnieniu skargi. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do unormowania art. 174 p.p.s.a. skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, gdyż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w sprawie niniejszej nie występuje. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w jej uzasadnieniu jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany. W przypadku podniesienia w skardze kasacyjnej jednocześnie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, należy w pierwszej kolejności odnieść się do tych ostatnich podstaw kasacyjnych. Po pierwsze, chybiony jest zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. oraz w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a także w związku z art. 10 § 1 i 3, art. 73 § 1, art. 79 § 1 i 2 k.p.a. oraz 81 k.p.a. Wynika to już choćby z tej przyczyny, że dyspozycja art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części jeżeli nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z kolei art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w danym postępowaniu. Natomiast w przedmiotowej sprawie strona skarżąca brała udział zarówno w postępowaniu przed organem I instancji, a następnie wniosła odwołanie i brała udział w postępowaniu odwoławczym. Jedyne uchybienie dotyczyło prowadzonego postępowania dowodowego przez organ I instancji w zakresie braku zawiadomienia skarżącej o oględzinach przedmiotowego lokalu przy ul. Darmowi 87/2 w Gdańsku, co naruszyło art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 79 i 81 k.p.a. lecz nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy. Ponadto jest oczywiste, że nie jest to w żadnym przypadku przesłanka do wznowienia postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Po drugie, chybiony jest także zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. oraz w związku z art. 7, 8, 9, 10 § 1 i 3, art. 11, 12 § 1, art. 73 § 1, art. 77 § 1 i 2 i art. 79 § 1, art. 80, 81 i 107 § 1 i 3 i art. 136 k.p.a. z powodu ich niewłaściwego zastosowania. Wynika to z tego, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje swobodna ocena dowodów w świetle dyspozycji art. 75 § 1 w związku z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. W realiach przedmiotowej sprawy oznacza to, że jeżeli nawet w związku z dowodem z oględzin został naruszony przepis art. 10 § 1, art. 79 i 81 k.p.a. to nie nastąpiło to w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z całokształtu materiału dowodowego zebranego w tej sprawie przez właściwe organy, a następnie poddanego prawidłowej kontroli przez Sąd I instancji jednoznacznie bowiem wynika, że skarżąca w sposób dobrowolny i trwały opuściła lokal przy [...]. Jej centrum życiowe znajduje się bowiem obecnie przy [...] gdzie przebywa za zgodą jej rodziców. Ponadto nie przedstawiła żadnych dowodów, które świadczyłyby o tym, że przebywa także w lokalu przy [...]. Natomiast w celu ustalenia prawdy obiektywnej właściwy organ I instancji aż czterokrotnie wyznaczał terminy rozprawy administracyjnej, lecz na żaden termin skarżąca się nie zgłosiła przedstawiając m.in. zwolnienie lekarskie oraz bilet lotniczy jako usprawiedliwienie swojej nieobecności. Ponadto na wielokrotne wezwanie organu I instancji oświadczyła, że nie jest w stanie podać świadków, tj. sąsiadów na okoliczność faktyczną zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Nie wniosła także o przeprowadzenie innych określonych dowodów, które pozwolą uprawdopodobnić fakt zamieszkiwania w tym lokalu mieszkalnym, który miała opuścić przed 4 latami w związku z rozpadem małżeństwa. Spowodować to miało, że opuszczając dany lokal mieszkalny zabrała swoje rzeczy osobiste, zwróciła klucze do mieszkania jak i nie ponosi kosztów jego utrzymania. Z kolei już wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2006 r. dokonany został podział majątku wspólnego, który przyznał na wyłączną własność M.P. dany lokal mieszkalny. Oczywiście chociaż obowiązek meldunkowy nie rodzi żadnych praw do lokalu mieszkalnego, gdyż służy tylko celom ewidencyjnym, to jednak musi znaleźć oparcie w materiale dowodowym. Stąd nawet jeżeli pominąć protokół z oględzin danego lokalu mieszkalnego z dnia 28 sierpnia 2009 r. to pozostałe zebrane w sprawie dowody świadczą jednoznacznie o opuszczeniu przez skarżącą dobrowolnie i trwale danego lokalu mieszkalnego. Są to w szczególności informacje przesłane przez organy Policji w pismach z dnia 9 października 2008 r. i z dnia 3 września 2009 r., zeznania świadka M.K., jak i okoliczność, że dzieci skarżącej uczęszczają do innej szkoły na Morenie, co związane z nowym centrum życiowym skarżącej przy [...]. Stąd, co zasadnie Sąd I instancji orzekł, ewentualne wizyty nawet raz w tygodniu skarżącej w tym lokalu w żadnym przypadku nie świadczą o tym, że stale przebywa w danym lokalu mieszkalnym jako miejscu koncentracji spraw życiowych. Po trzecie, chybiony jest także zarzut kasacyjny – w prawidłowo poddanym kontroli przez Sąd I instancji stanie faktycznym ustalonym przez właściwe organy, że Sąd miałby naruszyć art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. oraz w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji spełnia bowiem w tym zakresie wszystkie wymagania stawiane w tym zakresie w art. 141 § 4 p.p.s.a. Po czwarte, biorąc pod uwagę właściwie ustalony w tej sprawie stan faktyczny, poddany następnie prawidłowej kontroli przez Sąd I instancji, brak jest także przesłanek do stwierdzenia naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. w związku z art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z powodu jego niewłaściwego zastosowania. Dyspozycja art. 15 ust. 2 tejże ustawy jednoznacznie bowiem stanowi, że właściwy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w przedmiocie wymeldowania osoby jeżeli opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego, który trwa ponad 3 miesiące lecz nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, co właśnie nastąpiło w stanie faktycznym i prawnym tej sprawy. Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.