II OSK 2011/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak /spr./ Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant asystent sędziego Kamil Strzępek po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. W. i S. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 700/09 w sprawie ze skargi J. W. i S. W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr 279/09 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 83 ust. 2 z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. i S. W., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., nakładającą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego na J. i S. W. obowiązek wykonania w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. N. [...] w W. robót budowlanych wynikających z opinii technicznej z listopada 2008 r. autorstwa mgr inż. A. R., polegających na: - wykonaniu pod sufitem kratki wentylacyjnej połączonej z istniejącym kanałem wentylacji grawitacyjnej, - umieszczeniu za kratką w przewodzie wentylacji grawitacyjnej prowadnicy z blachy ocynkowanej, - włączeniu odpływu ze zlewozmywaka na pionowym odcinku instalacji przy pomocy trójnika żeliwnego, poniżej obecnie istniejącego punktu włączenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w związku z wnioskiem "[...]" przedstawiciel Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy dokonał oględzin w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. N. [...] w W. Podczas czynności kontrolnych stwierdzono, że właściciele niniejszego lokalu – J. i S. W. – wykonali samowolnie roboty budowlane polegające m.in. na zlikwidowaniu kuchni celem wykorzystania jako pokoju mieszkalnego, wykonaniu wnęki kuchennej w pokoju dziennym, oddzielonej od pokoju ścianką, wykonaniu przejścia z przedpokoju przez kuchnię. Ponadto odpływ wody ze zlewozmywaka wykonany został bezpośrednio do piwnicy z wcięciem w żeliwną rurę do kanalizacji deszczowej oraz dokonano pocienienia ścian w łazience w celu zamontowania wanny z hydromasażem. Powyższe roboty budowlane zostały wykonane w 1999 r. bez stosownego zgłoszenia do Delegatury Bura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy Wola. Postanowieniem nr [...} z dnia [...] września 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy wstrzymał ww. roboty oraz nałożył na J. i S. W. obowiązek przedłożenia w zakreślonym terminie inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych w omawianym lokalu wraz z orzeczeniem technicznym o prawidłowości ich wykonania i ich zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami i normami. W dniu 16 października 2008 r. zobowiązani przedłożyli inwentaryzację wykonanych robót budowlanych wraz z orzeczeniem technicznym autorstwa mgr inż. J. G. upr. Bud. Nr [...], a w dniu 01 grudnia 2008 r. uzupełniono brakujące dokumenty. Organ odwoławczy wskazał, że z przedłożonej przez inwestorów opinii technicznej autorstwa mgr inż. A. R. wynika między innymi, że instalacje lokalowe wody zimnej i ciepłej wykonane są prawidłowo, instalacja lokalowa gazowa (za gazomierzem) wykonana jest prawidłowo. W opinii wskazano, iż w celu poprawienia powietrza wnęki kuchennej i zapewnienia odpowiedniej ilości powietrza do całkowitego spalania gazu ziemnego w palnikach płyty gazowej należy wykonać pod sufitem kratkę wentylacyjną połączoną z istniejącym kanałem wentylacji grawitacyjnej. Autor niniejszej opinii technicznej zauważył też, że odpływ ze zlewozmywaka należy włączyć na pionowym odcinku instalacji przy pomocy trójnika żeliwnego, poniżej obecnie istniejącego punktu włączenia (w kolanie kanalizacyjnym). Zamiana miejsca podłączenia ma zaś za zadanie zabezpieczyć przed powstaniem ewentualnych przecieków w przypadku gwałtownego napływu ścieków w pionie nr [...] przez ewentualne rozszczelnienie wykonanego obecnie połączenia. Zdaniem organu odwoławczego decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] nakładająca na J. i S. W. obowiązek wykonania robót budowlanych wynikających z opinii technicznej z listopada 2008 r. jest prawidłowa. Zaistniały stan faktyczny wypełnia przesłanki określone w art. 51 Prawa budowlanego. W ocenie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wykonanie wymienionych w zaskarżonej decyzji robót budowlanych pozwoli na doprowadzenie przedmiotowego lokalu do stanu zgodnego z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lipca 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 700/09, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. W. i S. W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący kwestionują decyzję organów nadzoru budowlanego zobowiązującą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego do wykonania w lokalu mieszkalnym robót budowlanych wynikających z opinii technicznej z listopada 2008 r. autorstwa mgr inż. A. R., polegających na: - wykonaniu pod sufitem kratki wentylacyjnej połączonej z istniejącym kanałem wentylacji grawitacyjnej, - umieszczeniu za kratką w przewodzie wentylacji grawitacyjnej prowadnicy z blachy ocynkowanej, - włączeniu odpływu ze zlewozmywaka na pionowym odcinku instalacji przy pomocy trójnika żeliwnego, poniżej obecnie istniejącego punktu włączenia. Przedmiotowe obowiązki zostały nałożone w związku z przedłożoną przez skarżących opinią techniczną z listopada 2008 r. sporządzoną przez osobę uprawnioną mgr Inż. A. R. Opinia dotyczy prawidłowości wykonania instalacji sanitarnych w związku z remontem lokalu skarżących. Podstawą opracowania opinii były wizje lokalne wykonane w dniach 7 i 22 listopada 2008 r., inwentaryzacja instalacji sanitarnych w budynku N. [...] wykonana w grudniu 2001 r. przez [...] oraz inwentaryzacja robót budowlanych w lokalu skarżących wraz z orzeczeniem technicznym wykonana przez inż. arch. J. G. Z opinii technicznej wynika, że w celu poprawienia przewietrzenia wnęki kuchennej należy wykonać pod sufitem kratkę wentylacyjną połączoną z istniejącym kanałem wentylacji grawitacyjnej, za kratką należy umieścić w przewodzie wentylacji grawitacyjnej prowadnicę z blachy ocynkowanej, odpływ ze zlewozmywaka należy włączyć na pionowym odcinku instalacji przy pomocy trójnika żeliwnego, poniżej obecnie istniejącego punktu włączenia (w kolanie kanalizacyjnym). W opinii podany został na załączonym rysunku sposób połączenia odpływu ze zlewozmywaka. Jednocześnie wyjaśniono, że zmiana miejsc podłączenia zabezpieczy przed powstaniem ewentualnych przecieków w przypadku gwałtownego napływu ścieków w pionie nr [...], przez ewentualne rozszczelnienie wykonanego obecnie połączenia. W świetle ustaleń zawartych w opinii sporządzonej przez osobę legitymującą się stosownymi uprawnieniami za nieuzasadniony należy uznać zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i nakazania wykonania odpływu ze zlewozmywaka do kanalizacji deszczowej. Skarżący nie przedstawili żadnego dowodu wskazującego na błędne ustalenia dokonane przez mgr inż. A. R. rzeczoznawcę w specjalności zewnętrznych i wewnętrznych instalacji sanitarnych. Organy nadzoru budowlanego mając na uwadze opinię z której wynika konieczność wykonania określonych robót budowlanych prawidłowo uznały, iż zaistniały stan faktyczny wypełnia przesłanki z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nakładająca obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem odpowiada prawu, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił. J. i S. W. wnieśli od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparli na zarzutach: 1) naruszenia przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 tej ustawy poprzez: a) brak ustalenia przez Sąd, że organy nadzoru budowlanego zarówno I, jak i II instancji dopuściły się szeregu uchybień proceduralnych wynikających z naruszenia art. 7, 10, 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i § 3 kpa, które to uchybienia miały niewątpliwie wpływ na rozstrzygnięcie dokonane przez te organy, a co Sąd powinien wziąć pod uwagę z urzędu po wnikliwym zapoznaniu się z aktami sprawy; b) brak wskazania w uzasadnieniu do wyroku przyczyn dla których Sąd pominął zarzuty i wnioski skarżących, a także nie podzielił argumentów wynikających z ich zarzutów oraz nie uwzględnił, że skarżący zarzucili w postępowaniu organu II instancji szereg uchybień proceduralnych m.in. nieprzeprowadzenie dowodu z opinii komisji technicznej na okoliczność wykazania prawidłowości przyłączenia odpływu wody ze zlewozmywaka do kanalizacji sanitarnej oraz potwierdzenia jej zgodności z opinią mgr inż. A. R., przez co organ II instancji nie dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego; c) dokonanie błędnych ustaleń na podstawie akt sprawy oraz brak jej dogłębnego zbadania wyrażające się w uznaniu, że podłączenie przez skarżących odpływu wody ze zlewozmywaka do kanalizacji jest niezgodne z opinią biegłego rzeczoznawcy mgr inż. A. R., mimo że w rzeczywistości jest zupełnie odwrotnie oraz że to skarżący powinni być stroną postępowania zobowiązaną do wykonania gniazda przyłącza rury ściekowej (tzw. pionu), mimo że obowiązek ten na podstawie uchwały nr [...] z dnia 1 kwietnia 2005 r. Wspólnoty mieszkaniowej nieruchomości położonej w W. przy ul. N. [...] Nr KW 41178 w sprawie określenia części nieruchomości wspólnej należał właśnie do tej Wspólnoty mieszkaniowej; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), polegające na zastosowaniu tego przepisu w wyniku błędnych ustaleń wynikających z naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ I i II instancji, a tym samym nakazanie skarżącym niezgodne z prawem przyłączenie odpływu wody ze zlewozmywaka do kanalizacji deszczowej, co w rezultacie stanowi naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d i pkt 2 lit. b Prawa budowlanego. Na tych podstawach wnosili o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznaniu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nie jest zasadny. Według art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Nie jest zasadny zarzut skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. Art. 51 ust. 1 pkt 2 jest podstawą do nałożenia obowiązku na osobę, która wykonała samowolnie roboty budowlane. W sprawie nie jest okolicznością budzącą wątpliwości, że J. i S. W. wykonali samowolnie roboty budowlane polegające na m.in. zlikwidowaniu kuchni celem wykorzystania jej jako pokoju mieszkalnego, wykonaniu wnęki kuchennej w pokoju dziennym, oddzielonej od pokoju ścianką, wykonaniu przejścia z przedpokoju przez kuchnię, wykonanie odpływu wody ze zlewozmywaka bezpośrednio do piwnicy z wcięciem w żeliwną rurę kanalizacji deszczowej oraz dokonano pocienienia ścian w łazience w celu zamontowania wanny z hydromasażem. Skarżący nie zakwestionowali ustaleń co do wykonania przez nich samowolnie robót budowlanych. Jeżeli nie ulega wątpliwości wykonanie bez pozwolenia robót budowlanych, to daje to podstawę do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Zakres tych obowiązków został określony na podstawie opinii technicznej przedłożonej przez inwestorów, z której wynika potrzeba "włączenia odpływu ze zlewozmywaka na pionowym odcinku instalacji przy pomocy trójnika żeliwnego, poniżej obecnie istniejącego punktu włączenia". Sąd w oparciu o analizę opinii wskazał, że zarzut nakazania wykonania odpływu ze zlewozmywaka do kanalizacji deszczowej nie jest zasadny. Zarówno w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak i w skardze kasacyjnej nie przedstawili dowodów na błędne ustalenie w tym zakresie zarówno w opinii, jak i przy rozpoznaniu sprawy. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Organy rozpoznając sprawę oparły się na opiniach technicznych, co czyni zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nieuzasadnionym. Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący przedłożyli opinię techniczną, a zatem mieli w pełni możliwość ustosunkowania się do niej. W skardze kasacyjnej nie wywiedli podstaw do ograniczenia ustaleń stanu technicznego na podstawie opinii komisji technicznej. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.