II OSK 2025/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia del. WSA Izabela Ostrowska /spr./ Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SA/Rz 2014/02 w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] sierpnia 2002 r., Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną II OSK 2025/06 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2005r. w sprawie syg. akt SA/Rz 2014/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę S. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji nakazującej rozbiórkę. Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2000 roku, Nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez S. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 1999 r. nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce położonej przy ulicy [...] w B. Jako podstawę prawną wskazał art. 134 k.p.a., zaś w uzasadnieniu wyjaśnił, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, przy czym jego przekroczenie wynosiło 136 dni. Powyższe postanowienie zostało poddane kontroli sądowej w wyniku złożenia skargi przez S. S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 20 czerwca 2002 roku syg. akt SA/Rz 157 1/00 uchylił zaskarżone postanowienie, w uzasadnieniu wskazując, że w sprawie będącej przedmiotem skargi, skarżący złożył odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 1999 r. Nr [...] w dniu [...] czerwca 2000 r. tj. po wydaniu decyzji organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2000 r. utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ostateczność decyzji czyniła odwołanie skarżącego S. S. niedopuszczalnym i obligowała organ do wydania postanowienia w oparciu o art. 134 k.p.a., bez rozważenia kwestii zachowania terminu do jego wniesienia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania S. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 1999 r. , powołując jako podstawę prawną art. 134 k.p.a. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnione zostało, że organ będąc związany orzeczeniem NSA z dnia 20 czerwca 2002r. sygn. akt SA/Rz 1571/OO zobligowany był do wydania postanowienia o powyższej treści.. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie skarżący S. S. domagał się jego uchylenia i nakazanie stronie przeciwnej merytorycznego rozpatrzenia sprawy i umorzenie postępowania. W dalszej części skargi skarżący zakwestionował nakaz rozbiórki /wiaty/ wskazując na jej przeznaczenie jednocześnie zarzucił organom naruszenie art. 48 Prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) stwierdził, że kontrolowane postanowienie nie narusza prawa. Sąd I instancji wskazał, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o przepis art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia o niedopuszczalności odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania wraz z aktami sprawy poddaje odwołanie badaniu wstępnemu w aspekcie jego dopuszczalności oraz terminowości jego wniesienia /art. 134 k.p.a./. Z niedopuszczalnością odwołania mamy do czynienia między innymi wówczas gdy odwołanie zostało wniesione od decyzji która uzyskała walor decyzji ostatecznej. Kwestia ostateczności decyzji od której S. S. wniósł odwołanie została przesądzona wyrokiem z dnia 20 czerwca 2002r. sygn. akt SA/Rz 151/00 Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie. Orzeczeniem tym organ był związany z mocy art. 30 ustawy z dnia 14 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm./, który stanowił, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Pozostałe podniesione w skardze uchybienia zarówno procesowe jak i merytoryczne kwestionujące legalność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 1999 r. w ocenie Sądu pozostają poza jego kontrolą w niniejszym postępowaniu. Skargę kasacyjna od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł S. S. zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego "postępowania sprawdzającego i uzupełniającego", powołując się na art. 173 §1 w związku z art. 176 i art. 86 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz.1269). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w zaskarżonym wyroku, błędnie ocenił i bezpodstawnie uznał zasadność postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] o niedopuszczalności odwołania skarżącego S. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 1999 r. Nr [...] dowolnie nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego, (wniesionego po terminie ustawowym). Postanowienie to zdaniem skarżącego wydane zostało automatycznie, bez uprzedniej pogłębionej oceny stanu faktycznego i dowodowego sprawy, na zasadzie wymogu art. 136 kpa. Postanowienie to błędnie oparto na art. 134 kpa, mimo zgłoszenia przez skarżącego zamiaru wyjazdu za granicę w Starostwie Powiatowym Wydział Budownictwa i Architektury w B., w którego strukturach działał wówczas Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego. Powyższy wyrok WSA w Rzeszowie zapadł bez ponownego przeanalizowania faktycznej przyczyny nieterminowego wniesienia odwołania przez skarżącego. Nadto skarga kasacyjna zarzuca, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nie pouczył skarżącego nie posiadającego wiedzy prawniczej o skutkach prawnych wynikających z art. 41 kpa, a wydał decyzję o nakazie rozbiórki (podczas gdy budowa wiaty wymagała jedynie zgłoszenia), a następnie o nałożeniu grzywny pod nieobecność strony postępowania, z rażącym naruszeniem art. 28 kpa i ogromną krzywdą dla skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) zwanej dalej "p.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na to, że skarga kasacyjną jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynność wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. |Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. | |W petitum środka odwoławczego wskazano jako podstawy wniesienia skargi kasacyjnej art. 173 § 1 w związku z art. 176 i art. 86 § 1 | |ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Należy w tym miejscu zauważyć, iż | |powołana wyżej ustawa o ustroju sądów administracyjnych ma 50 artykułów co czyni niemożliwym poszukiwanie podstaw kasacyjnych w | |przywołanych wyżej nieistniejących przepisach. | |Z istoty skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego od wyroku Sądu administracyjnego pierwszej instancji wynika, że podstawą skargi | |kasacyjnej naruszenia prawa procesowego jest naruszenie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed | |sądami administracyjnymi. | |Sygnalizując w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 134 kpa i art. 136 kpa, nie wskazano | |żadnego konkretnego przepisu prawa procesowego odnoszącego się do postępowania przed Sądem pierwszej instancji tj. przepisu ustawy - | |Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W tym stanie rzeczy należy uznać, że podstawa | |kasacji nie została przytoczona (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2004 roku, sygn. akt FSK 258/04, | |Przegląd podatkowy 2004/7/53; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2005 roku, sygn. akt I OSK 794/05, | |niepubl.) Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi, przy takim oznaczeniu podstawy zaskarżenia, nie pozwala na | |odniesienie się do tak postawionego zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do | |samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji (por wyrok | |Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r., IIOSK 1421/04, LEX nr 146732, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 | |kwietnia 1997r., III CKN 29/97, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 96). | |Pozostałe zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 28 i 41 kpa skierowane zostały wobec rozstrzygnięć organów | |administracji a nie Sądu I instancji. | |Dlatego też mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż skarga kasacyjna jako nie posiadająca usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na | |uwzględnienie. | |W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed | |sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. | | | | | | | | |