II OSK 2141/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Wielkopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt II SAB/Po 51/24 w sprawie ze skargi R. B. na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżony wyrok w punktach 2., 3., 5. i w tym zakresie oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wyrokiem z 29 maja 2024 r., sygn. akt II SAB/Po 51/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA w Poznaniu, sąd wojewódzki, sąd I instancji) po rozpoznaniu skargi R. B., obywatela Ukrainy (dalej: cudzoziemiec, strona, skarżący) na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego (dalej: Wojewoda, organ, skarżący kasacyjnie) w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy: umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku (pkt 1.); stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności (pkt 2.), która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3.); oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 4.) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt 5.). Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 2 września 2022 r. (data wpływu do organu) cudzoziemiec wystąpił o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy. W tym samym dniu organ poinformował m.in. o wszczęciu postępowania oraz treści art. 100c ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583 ze zm.; dalej: u.o.p.). Wobec braku aktywności organu cudzoziemiec złożył ponaglenie z 26 stycznia 2024 r. Organ, powołując się na art. 37 § 3a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 u.o.p., pismem z 31 stycznia 2024 r. poinformował o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania. Strona pismem z 14 lutego 2024 r. oświadczyła, że zmienia cel pobytu na prowadzenie działalności gospodarczej. Następnie, cudzoziemiec wniósł do WSA w Poznaniu skargę z 26 lutego 2024 r. na bezczynność Wojewody. Organ, 13 marca 2024 r. w związku ze zmianą przesłanek pobytu wezwał do uzupełnienia dokumentów. Dalej, 15 maja 2024 r. na podstawie art. 42a ust. 1 i 2 u.o.p. udzielono stronie zezwolenia na pobyt czasowy. Wskazanym na wstępie wyrokiem z 29 maja 2024 r., sąd wojewódzki stwierdził, że skarga okazała się zasadna. Zdaniem WSA w Poznaniu art. 100d u.o.p. znajduje zastosowanie nie tylko do wymienionych w nim spraw toczących się z udziałem obywateli Ukrainy (wszystkich, a nie tylko tych, którzy opuścili Ukrainę w związku z konfliktem zbrojnym), ale i do spraw z udziałem pozostałych cudzoziemców, bez względu na ich obywatelstwo. Jednocześnie wskazano, że regulacja art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.o.p., wstrzymująca bieg terminów udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy jawi się jako potencjalnie niezgodna z przepisami dyrektywy 2011/98/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz. U. UE L. z 2011 r. nr 343, poz. 1; dalej: dyrektywa 2011/98/UE lub dyrektywa). Zdaniem sądu I instancji sprzeczne z analizowaną dyrektywą, należy ocenić praktycznie równoważne w skutkach rozwiązanie legislacyjne przyjęte w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.o.p, zwalniające organ z obowiązku dochowania już nie tylko 60-dniowego (art. 112a ust. 1 ustawy z 13 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.; dalej: u.o.c.), ale nawet 4-miesięcznego (art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE) terminu na wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Zatem, WSA w Poznaniu uznał, że na podstawie art. 91 ust. 3 Konstytucji RP i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej przepisy art. 100d ust. 1 u.o.p. nie mogą znaleźć zastosowania w kontrolowanej sprawie jako sprzeczne z dyspozycją art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE, którą uwzględniono przy ocenie kontrolowanego postępowania Wojewody. W konsekwencji organ był związany terminem załatwienia sprawy wynikającym wprost z art. 5 ust. 2 zd. pierwsze dyrektywy 2011/98/UE, wynoszącym 4 miesiące od daty złożenia wniosku, gdyż akta administracyjne sprawy nie dawały jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że przedmiotowa sprawa miała charakter "skomplikowany" w rozumieniu art. 5 ust. 2 zd. drugie tej dyrektywy. Na zakończenie, sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że Wojewoda dopuścił się zarzucanej mu bezczynności. Mając na uwadze, że organ wydał decyzję 15 maja 2024 r. sąd I instancji umorzył postępowanie w zakresie rozpoznania podania skarżącego. Podniesiono, że opieszałość Wojewody nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie oddalono wniosek o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda, zaskarżając go w części punktów 2., 3. i 5. zarzucając: - na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.): 1) naruszenie prawa materialnego w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie nie ma zastosowania art. 1 ust. 1, ust. 3 pkt 4 i pkt 5 oraz art. 2 ust. 3 i ust. 6 oraz art. 42 ust. 3a u.o.p.; 2) naruszenie prawa materialnego w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 poprzez przyjęcie, że w sprawie nie ma zastosowania art. 3 ust. 2 lit. f) i lit. k) dyrektywy 2011/98/UE; - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 3) art. 53 § 2b p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 3a k.p.a., oraz 4) art. 53 § 2b p.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 u.o.p., poprzez przyjęcie, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie podczas gdy: 1) zgodnie z dyspozycją art. 1 ust. 1, ust. 3 pkt 4 i pkt 5 u.o.p., ustawa określa również niektóre uprawnienia obywateli Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny; zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 3 i ust. 6 u.o.p. obywatel Ukrainy korzysta z ochrony czasowej a na podstawie art. 42 ust. 3a u.o.p. wiza, na podstawie której wnioskodawca przebywał w Polsce uzyskała przedłużoną ważność z mocy prawa; 2) zgodnie z dyspozycją art. 3 ust. 2 lit. f dyrektywy 2011/98/UE, nie ma ona zastosowania do obywateli państw trzecich, którzy są uprawnieni do zamieszkiwania w państwie członkowskim ze względu na ochronę czasową, a zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. k, nie ma ona zastosowania do obywateli państw trzecich, którzy ubiegają się o przyjęcie jako osoby pracujące na własny rachunek; 3) w myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na "przewlekłe prowadzenie postępowania" można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Ponaglenie skarżącego zostało wniesione przed upływem terminu do załatwienia sprawy i zostało pozostawione bez rozpoznania, w związku z czym należy przyjąć, że zostało wniesione nieskutecznie a skarga jest w takim razie niedopuszczalna; 4) zgodnie z dyspozycją art. 100d ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 u.o.p., do 30 września 2025 r. trwa okres spoczywania terminów na załatwienie m.in. sprawy zezwolenia na pobyt czasowy, co powoduje, że w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę bieg terminów w ogóle nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Do dnia 30 września 2025 r. nie stosuje się w sprawie o wydanie pozwolenia na pobyt czasowy, przepisów o bezczynności; 5) skarżący przez cały czas procedowania jego wniosku ma prawo przebywania na terytorium RP, wjechał na terytorium Polski w dniu 12 lutego 2022 r. i przebywał na nim na podstawie wizy, nie doznał w tym zakresie żadnego uszczerbku i nie pozostaje w niepewności prawnej; 6) postępowanie prowadzone na podstawie u.o.c. wymaga dokonania szeregu czynności weryfikacyjnych, także we współpracy z innymi organami administracji publicznej, a czas jego prowadzenia nie wynika z celowego działania organu, lecz z sukcesywnego załatwiania spraw w miarę posiadanych obiektywnych możliwości w relacji do ogromnej liczby procedowanych spraw. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku i oddalenie skargi; ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy i wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Pismem z 12 sierpnia 2024 r. stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną cudzoziemiec wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych wraz z kwotą 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Z ostrożności procesowej w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej wystąpiono o nie obciążanie cudzoziemca kosztami postępowania, albowiem stan bezczynności organu i konieczność złożenia skargi kasacyjnej nie były zawinione przez cudzoziemca. Ponadto nie wniesiono o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA. Skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona, choć część zarzutów pozostaje bez jakiegokolwiek znaczenia dla wyniku sprawy. Kluczowe w tej sprawie okazały się dwie kwestie: zakres podmiotowy stosowania art. 100c i art. 100d u.o.p. i tutaj WSA w Poznaniu podzielił jednolite orzecznictwo NSA, że przepisy te regulują sytuację wszystkich cudzoziemców ubiegających się o wymienione w tym przepisie tytuły pobytowe, a nie tylko tych objętych regulacjami u.o.p. Uznał jednak, że błędnie implementują one dyrektywę 2011/98/UE, pozostają w sprzeczności z jej art. 5 ust. 2, ustanawiającym termin rozpatrzenia wniosku o jedno zezwolenie – mianowicie cztery miesiące od daty złożenia wniosku o pobyt. Sąd wojewódzki jednocześnie ocenił, że nie występuje okoliczność wyłączająca zastosowanie dyrektywy, określona w art. 3 ust. 2 lit. h. Ostatnio przywołany przepis stanowi, że dyrektywa nie ma zastosowania do obywateli państw trzecich, którzy korzystają z ochrony na podstawie prawa krajowego, zobowiązań międzynarodowych lub praktyki państwa członkowskiego lub którzy wystąpili o taką ochronę i wniosek nie został jeszcze ostatecznie rozpatrzony. Pozostałych natomiast stanów prawnych i faktycznych wyłączających stosowanie dyrektywy (w szczególności podniesiony w skardze kasacyjnej art. 3 ust. 2 lit. f i lit. k dyrektywy) nie uczynił przedmiotem rozważań, co było błędem i tym samym skutecznie podniósł to Wojewoda w zarzucie skargi kasacyjnej. Wadliwe w tym zakresie poczynienie ustaleń faktycznych, skutkowało błędnym zastosowaniem art. 3 ust. 1 dyrektywy i dalszych jej przepisów, w szczególności art. 5 ust. 2. Na tym tle jawi się druga kluczowa kwestia: czy w niniejszym stanie faktycznym dyrektywa 2011/98/UE ma zastosowanie. Zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. k dyrektywy nie ma ona zastosowania do obywateli państw trzecich, którzy ubiegają się o przyjęcie jako osoby pracujące na własny rachunek. Przesłanka wyłączająca dyrektywę została spełniona bowiem skarżący pismem z 14 lutego 2024 r. (wpływ do organu 21 lutego 2024 r.) zmienił cel pobytu na prowadzenie działalności gospodarczej. W dacie składania skargi na bezczynność nastąpiła już zmiana celu pobytu i sąd wojewódzki powinien uwzględnić stan faktyczny i prawny na datę orzekania. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w prowadzeniu postępowania w przypadkach określonych w m.in. pkt 1, tj. wydania decyzji administracyjnej. Organ załatwia sprawę przez wydanie decyzji (art. 104 § 1 k.p.a.), a sprawą było zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej (art. 142 u.o.c. i nast.). Strona bowiem w trakcie postępowania jest uprawniona do zmiany celu pobytu (patrz np. wyrok NSA z 25 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 4050/19). Zgodnie z art. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236 ze zm.) zawierającym legalną definicję, działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. O kwalifikacji danej działalności ostatecznie przesądza kryterium obiektywne, tj. ustalenie, czy dany podmiot faktycznie prowadzi działalność, która obiektywnie może przynosić dochód (uchwała SN z 30 listopada 1992 r., III CZP 134/92, OSNCP 1993, nr 5). Działalność gospodarcza jest bowiem faktem, kategorią o charakterze obiektywnym (vide wyrok NSA z 13 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 1383/16). Zdaniem NSA działalność gospodarcza jest równoważna z pracą na własny rachunek, o której mowa w art. 3 ust. 2 lit. k dyrektywy. Jest bowiem wykonywana we własnym imieniu, nakierowana na osiągnięcie dochodu, ze wszelkimi konsekwencjami własnych decyzji. Już z tego powodu dyrektywa nie mogła mieć zastosowania do stanu faktycznego w niniejszej sprawie, czego nie dostrzegł WSA w Poznaniu, a zasadnie zwrócił uwagę na powyższe Wojewoda formułując zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 lit. k dyrektywy. Tym samym rozważania WSA w Poznaniu, że nie występuje podstawa faktyczna i prawna do wyłączenia stosowania dyrektywy określona w art. 3 ust. 2 lit. h dyrektywy, są irrelewantne dla wyniku sprawy. Wyłączenie dyrektywy następuje bowiem z zupełnie innej przesłanki, co skutkuje bezprzedmiotowością przyjmowania terminu na załatwienie sprawy, wynikającego z art. 5 ust. 2 dyrektywy. Dyrektywa ta nie może stanowić odniesienia do przepisów krajowych ustalających termin na załatwienie sprawy wniosku o pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Tym samym pogląd, że rozwiązanie przyjęte w krajowym porządku prawnym tj. art. 100c i art. 100d u.o.p. jest sprzeczne z art. 5 ust. 2 dyrektywy jest nieprawidłowy, bowiem dyrektywa nie znajduje zastosowania. Niezależnie od powyższego nawet gdyby przyjąć, że dyrektywa ta stanowi normę relewantną w tej sprawie – nie miałaby wpływu na rozstrzygnięcie. Mianowicie w orzecznictwie NSA przyjmuje się, że art. 100c i 100d u.o.p. nie naruszają art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE (zob. wyrok NSA z 30 października 2024 r. sygn. akt II OSK 1086/24, wyrok NSA z 9 grudnia 2024 r. sygn. akt II OSK 1302/24, wyrok NSA z 9 grudnia 2024 r. sygn. akt II OSK 1324/24 i wyrok NSA z 9 grudnia 2024 r. sygn. akt II OSK 1590/24). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni argumentację prawną zawartą w w/w orzeczeniach i przyjmuje ją za własną. W przepisach art. 100c i art. 100d u.o.p. nie uregulowano kwestii długości terminów, w jakich powinien być rozpoznany wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Podobnie, przepis ten nie dotyczy zasad wydłużania terminów rozpoznania sprawy z uwagi na jej skomplikowany charakter, a także implikacji wynikających z braku przedłożenia przez stronę wymaganych przez prawo informacji lub dokumentów. Ergo, art. 100c i 100d u.o.p. nie dotyczy materii, która została uregulowana w art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE. Jako niezasadny należało natomiast uznać zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 lit. f dyrektywy 2011/98/UE, zgodnie z którym dyrektywa nie znajduje zastosowania do obywateli państw trzecich, którzy są uprawnieni do pobytu w państwie członkowskim w ramach ochrony czasowej lub wystąpili o taką ochronę i oczekują na decyzję. Skarżący kasacyjnie twierdzi, w powołaniu na art. 42 ust. 3a u.o.p., że legalny pobyt skarżącego na podstawie wizy w dacie 24 lutego 2022 r. przekształcił się w ochronę czasową, o której mowa w art. 106 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż nie złożył on wniosku o ochronę międzynarodową (ani nie zadeklarował takiego zamiaru). Teza ta jest wynikiem błędnej wykładni art. 42 ust. 3a oraz art. 2 ust. 3 u.o.p. i przyjęcia, że ustawa ta znajduje zastosowanie do skarżącego i tym samym z mocy art. 2 ust. 6 u.o.p. korzysta on z ochrony czasowej. Mianowicie wszyscy Ukraińcy, którzy przybyli legalnie na terytorium RP w okresie od 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa (art. 2 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1 u.o.p.) z mocy ustawy zostali uznani za osoby korzystające w RP z ochrony czasowej (art. 2 ust. 6 u.o.p.). Stanowisko skarżącego kasacyjnie jest błędne. Stosownie do art. 42 ust. 3a u.o.p. jeżeli ostatni dzień okresu pobytu obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres pobytu na podstawie tej wizy oraz okres ważności tej wizy ulegają przedłużeniu z mocy prawa do dnia 30 czerwca 2024 r. (w dniu orzekania do 30 września 2025 r.), tym samym reguluje przedłużenie prawa legalnego pobytu oraz ważności dokumentów pobytowych obywateli Ukrainy, w tym skarżącego. Nie oznacza to jednak, że skarżący przebywa w ramach ochrony czasowej wynikającej z u.o.p., tudzież stosuje się do niego regulacje u.o.p., tak jakby przybył na terytorium RP w związku z konfliktem na terenie Ukrainy. Skarżący przebywał na terenie Polski przed wybuchem wojny rosyjsko-ukraińskiej na podstawie wizy i w dniu 24 lutego 2022 r. taki stan miał miejsce. U.o.p. jedynie przedłużyła ten legalny pobyt i okres ważności wizy. Skutkiem powyższego jest to, że jeżeli obywatel Ukrainy przebywał na terenie RP na podstawie wizy krajowej i ostatni dzień okresu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej przypadał w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., okres pobytu na podstawie tej wizy oraz okres ważności tej wizy uległy przedłużeniu z mocy prawa do określanych przez ustawodawcę kolejno dat. Tym samym skoro cudzoziemiec nie przybył w związku z konfliktem zbrojnym - przepisy u.o.p. co do zasady nie mają do niego zastosowania, poza wyjątkami. Nie jest on uważany za osobę korzystającą z ochrony czasowej, co oznacza, że dyrektywa 2011/98/UE ma do niego zastosowanie. Niemniej skoro nastąpiło wyłączenie dyrektywy z innego powodu, kluczowe było rozważenie zasadności zastosowania art. 100c i art. 100d u.o.p. i tutaj skarżący kasacyjnie ma rację. Co prawda w zarzutach nie został uwzględniony art. 100c u.o.p. niemniej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej taka norma została wskazana. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja wkraczająca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano do ustawy o pomocy art. 100c. Zgodnie z art. 100c ust. 1 u.o.p. w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie cytowana treść art. 100c u.o.p. została powtórzona na kolejny okres – tj. do 24 sierpnia 2023 r. – poprzez dodanie nowego przepisu z dniem 28 stycznia 2023 r., ale z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r., tj. art. 100d u.o.p. (art. 1 pkt 32 ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 185). Wskazany termin obowiązywania omawianych przepisów został kolejno przedłużony do 4 marca 2024 r. (art. 12 pkt 5 ustawy z 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2023 r. poz. 1088). Regulacje te miały i mają nadal charakter czasowy. W szczególności, na dzień wyrokowania przepis ten obowiązuje do dnia 30 września 2025 r. (zob. art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. poz. 854). Rodzaj spraw, w których bieg terminów na ich załatwienie nie rozpoczyna się, a wszczęty ulega zawieszeniu został utrzymany i obejmuje zezwolenie na pobyt czasowy. Skarżący złożył wniosek w dniu 2 września 2022 r., w okresie obowiązywania art. 100c u.o.p., natomiast w dniu orzekania przez WSA w Poznaniu obowiązywał art. 100d tej ustawy, które w sprawie m.in. zezwolenia na pobyt czasowy tamowały rozpoczęcie biegu terminu na załatwienie tej sprawy (art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.o.p.), a dalej uniemożliwiały wywodzenie środków prawnych dotyczących bezczynności (art. 100c ust. 4 oraz art. 100d ust. 4 u.o.p.). Oznacza to, że bieg tego terminu w wypadku wniosku złożonego przez stronę nie rozpoczął się. Epizodyczność omawianego rozwiązania prawnego (ograniczona czasowo obecnie do 30 września 2025 r.) jest skorelowana z przedłużeniem przez Radę Unii Europejskiej tymczasowej ochrony udzielanej wysiedleńcom z Ukrainy, o których mowa w art. 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (zob. obowiązującą na dzień wydania zaskarżonego wyroku decyzję wykonawczą Rady (EU) 2023/2409 z dnia 19 października 2023 r. przedłużającą ochronę czasową do 4 marca 2025 r., Dz. U. L. 2023/2409). W tym kontekście należy zauważyć, że w uzasadnieniu do rządowego projektu ustawy o zmianie u.o.p. oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 342, X Kadencja, s. 68) wskazano m.in., że uzasadnieniem dla przedłużenia obowiązywania ustawy o pomocy do 30 września 2025 r. jest zapewnienie sprawnego i nieobciążającego dodatkowo organów administracji rządowej, procesu przechodzenia przez obywateli Ukrainy, korzystających obecnie z ochrony czasowej, na pobyt czasowy. W konsekwencji jako uzasadniony okazał się zarzut naruszenia art. 100c ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 u.o.p. i art. 100d ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 u.o.p. Za bezzasadne natomiast należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 53 § 2b p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 3a k.p.a. Okoliczność, że ponaglenie zostało wniesione w okresie, w którym termin na załatwienie sprawy nie rozpoczął jeszcze biegu (art. 100d ust. 1 u.o.p.), podobnie jak wniesienie ponaglenia przed upływem terminu na załatwienie sprawy (art. 37 § 3a k.p.a.), nie skutkuje niedopuszczalnością skargi na bezczynność lub przewlekłość. Nałożony na stronę w art. 53 § 2b p.p.s.a. ciężar procesowy w postaci obowiązku poprzedzenia skargi ponagleniem, jako ograniczający prawo do sądu, należy wykładać ściśle. Obowiązek ten jest przez stronę zatem zrealizowany już z chwilą złożenia ponaglenia. Bez znaczenia w tym kontekście jest to, czy w świetle regulacji ustawowych organ ma obowiązek podejmować dalsze czynności związane z tym ponagleniem przewidziane w art. 37 § 4 k.p.a., czy też istnieją podstawy do pozostawienia tego ponaglenia bez rozpoznania na podstawie art. 37 § 3a k.p.a. Nie wpływa to na dopuszczalność wystąpienia do sądu ze skargą na bezczynność lub przewlekłość. W świetle powyższych rozważań należy przyjąć, że pominięcie przez WSA w Poznaniu stosowania art. 100c i art. 100d u.o.p. nie miało podstaw faktycznych i prawnych. Konsekwentnie, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a., NSA uchylił zaskarżony wyrok w punktach 2, 3, 5 i w tym zakresie oddalił skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze poważne rozbieżności w wykładni zakresu podmiotowego art. 100c i 100d u.o.p., jakie ujawniły się w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. NSA orzekał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.