II OSK 224/10

Dnia 20 kwietnia 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia Zwykłego A. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2009 roku, sygn. akt IV SA/Wa 1121/09 odrzucającego skargę Stowarzyszenia Zwykłego A. z siedzibą w W. na uchwałę Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2009 roku Nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 listopada 2009 r. odrzucił skargę Stowarzyszenia zwykłego A. z siedzibą w W. na uchwałę Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 13 lipca 2009 r. pełnomocnik skarżącego Stowarzyszenia został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej takiego jak np. aktualny wypis z KRS, statut, uchwała o powołaniu zarządu itp. W zakreślonym terminie brak formalny skargi nie został uzupełniony. Pełnomocnik skarżącego w odpowiedzi na wezwanie nadesłał pełnomocnictwo z dnia 27 czerwca 2006 r. oraz wskazał, że pełnomocnictwo to zostało mu udzielone przez walne zebranie członków Stowarzyszenia. Stwierdził również, że stowarzyszenie zwykłe nie jest rejestrowane w KRS, nie posiada też statutu ani organów, nie ma też obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Odrzucając skargę Sąd I instancji wyjaśnił, że nie wiadomo, czy osoby, które podpisały pełnomocnictwo były uprawnione do reprezentowania Stowarzyszenia. Chociaż stowarzyszenie zwykłe nie jest rejestrowane w KRS, to jednak zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 855) osoby w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Braki formalne skargi w przedmiotowej sprawie powinny być uzupełnione właśnie poprzez nadesłanie tego regulaminu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosło Stowarzyszenie zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art. 40 ust. 2 prawa o stowarzyszeniach poprzez pomylenie przedstawiciela stowarzyszenia zwykłego z jego pełnomocnikiem. Zarzucono także naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez przyjęcie, że strona skarżąca nie wypełniła wezwania sądu. W dniu 1 lutego 2010 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęły akta sprawy o sygnaturze IV SA/Wa 1121/09 wraz ze opisaną wyżej skargą kasacyjną. Zarządzeniem z dnia 23 lutego 2010 r. akta sprawy zwrócono Sądowi I instancji celem uzupełnienia dostrzeżonych braków poprzez nadesłanie oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego radcy prawnemu J.P. przez Stowarzyszenie Zwykłe A. z siedzibą w W. W odpowiedzi na stosowne wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, strona nadesłała pismo, w którym wyjaśniła, że zdolność sądową posiadają organizacje społeczne wymienione w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 10 listopada 2000 r. w sprawie określenia organizacji społecznych uprawnionych do działania przed sądem lub na rzecz obywateli (Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1080 ze zm.). Upoważnienie dla Stowarzyszenia do udzielenia pełnomocnictwa wynika zatem z przepisu prawa. Jednocześnie poinformowano, że regulamin stowarzyszenia został sądowi przekazany. Regulamin ten został załączony do drugiej, analogicznej sprawy toczącej się na skutek skargi Stowarzyszenia o sygn. akt IV SA/Wa 1122/09. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) - skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w niniejszej sprawie nie wystąpiły), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Stosownie do treści art. 28 § 1 p.p.s.a, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Osoby te mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.). Wykazanie umocowania wymaga formy dokumentu, a zwykle będzie to dokument urzędowy (odpis z KRS) lub prywatny (statut, umowa spółki, regulamin stowarzyszenia). Podkreślić przy tym należy, że przedstawiony dokument może podlegać badaniu zarówno co do prawdziwości, jak i zgodności z prawdą wynikających z niego danych. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 855) osoby w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego radcy prawnemu J.P. przez skarżące stowarzyszenie był zatem regulamin, o którym mowa w cytowanym przepisie. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, za takie upoważnienie nie można było uznać oświadczenia pełnomocnika zawartego w skardze kasacyjnej, z którego wynika, że pełnomocnictwo podpisali wszyscy członkowie stowarzyszenia. Brak regulaminu, jako dokumentu statuującego powstanie stowarzyszenia zwykłego, uniemożliwiał sądowi I instancji (ale również Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu) dokonanie oceny, czy osoby podpisane na pełnomocnictwie były w istocie upoważnione do działania w imieniu stowarzyszenia. Nawet uznając, że na mocy przepisu art. 40 ust. 2 ustawy o stowarzyszeniach, stowarzyszenie zwykłe nie jest zobligowane do posiadania określonego w regulaminie przedstawiciela, to konieczne było jednoznaczne stwierdzenie przez Sąd I instancji, że wszystkie osoby podpisane na pełnomocnictwie były założycielami czy też członkami stowarzyszenia, a zatem, że mogły udzielić pełnomocnictwa do działania w ich imieniu. Wyjaśnić przy tym należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie akceptuje stanowiska strony skarżącej, że stowarzyszenie zwykłe nie musi określić przedstawiciela w regulaminie. Nie może to jednak oznaczać, że wszyscy członkowie stowarzyszenia nie są uprawnieni do podejmowania działań w jego imieniu, w tym do udzielenia pełnomocnictwa. Stąd też po przedłożeniu stosownego regulaminu, Naczelny Sąd Administracyjny był władny przyjąć skargę kasacyjną do rozpoznania. Nie ma to jednak wpływu na skuteczność podnoszonych w niej zarzutów, bowiem w postępowaniu przed sądem I instancji strona skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi, a zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobligowany był do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie pomylił przedstawiciela stowarzyszenia z jego pełnomocnikiem, zmierzał jedynie do uzyskania dokumentów, który umożliwiłyby ocenę skuteczności złożonego pełnomocnictwa, a w konsekwencji rozpoznania pozbawionej braków formalnych skargi. Nieskutecznym okazał się zatem również zarzut naruszenia art. 40 ust. 2 ustawy o stowarzyszeniach. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.