II OSK 2392/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1270/17 w sprawie ze skargi T. M. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania I. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz T. M. kwotę 1037 (słownie jeden tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 listopada 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1270/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. M. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], którą wymierzono skarżącemu karę pieniężną w wysokości 50 000,00 zł jako odbiorcy odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu przywiezionego nielegalnie z Holandii do Polski, tj. bez dokonania zgłoszenia. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem organ prawidłowo przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji nastąpiło bez jego winy, a tym samym, że ziściły się przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia odwołania określone w art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a. Z akt sprawy wynika, że decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska została skarżącemu doręczona w trybie art. 44 K.p.a. w dniu [...] maja 2016 r., po uprzednim dwukrotnym awizowaniu w dniu 23 maja 2016 r. i w dniu 31 maja 2016 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji samo twierdzenie skarżącego o braku awizacji przesyłki zawierającej decyzję nie mogło podważyć skuteczności jej doręczenia. Strona nie przestawiła na tę okoliczność przekonującego dowodu (np. z reklamacji) z którego wynikałoby, choćby pośrednio, że doręczyciel nie wywiązał się z ustawowych obowiązków związanych z procedurą doręczenia zastępczego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wbrew zarzutom skargi organ w wystarczający sposób wskazał na przyczyny nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, co stanowi o niezasadności zarzutu naruszenia art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł T. M., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mając na względzie, że uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: 1) niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 141 § 4 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) w zakresie konstrukcji uzasadnienia wyroku mając na względzie, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 58 § 1 K.p.a. i ustalenie, że nie jest dopuszczalne przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2016 r., ponieważ skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, mimo że doręczyciel pocztowy nie wywiązał się z obowiązku pozostawienia w skrzynce pocztowej skarżącego zarówno pierwszego, jak i kolejnego awiza, informującego o możliwości odbioru przesyłki zdeponowanej w urzędzie pocztowym; 2) naruszenie art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. w zakresie wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przez dowolne zaaprobowanie poglądu w myśl którego działanie strony należy uznać co najmniej za mające charakter nieumyślnego niedbalstwa w prowadzeniu jej spraw i nie można uznać, że odwołujący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy. W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało to wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.) wszystkie strony wyraziły zgodę na rozpoznanie tej sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zasadnie strona skarżąca kasacyjnie podnosi zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. w związku z niewłaściwym zastosowaniem art. 58 § 1 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie braku uprawdopodobnienia przez skarżącego, że doręczyciel pocztowy nie wywiązał się z obowiązku pozostawienia w skrzynce pocztowej skarżącego zarówno pierwszego, jak i kolejnego zawiadomienia informującego o możliwości odbioru przesyłki zdeponowanej w urzędzie pocztowym, a tym samym, że uchybienie we wniesieniu odwołania nie nastąpiło bez jego winy. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] wskazując, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 58 § 1 i § 2 K.p.a., a w szczególności, że sam skarżący nie wykazał, aby nie dopuścił się chociażby lekkiego niedbalstwa w zakresie dochowania terminu do wniesienia odwołania. Stanowisko to zaaprobował w tej sprawie Sąd pierwszej instancji podnosząc, że przesyłkę zawierającą decyzję organu pierwszej instancji pozostawiono, zgodnie z art. 44 § 1 i § 2 K.p.a., w placówce pocztowej z możliwością odbioru wraz z jednoczesnym zawiadomieniem (tzw. awizem) informującym skarżącego, gdzie to pismo można odebrać. Po upływie 7 dni powtórnie zawiadomiono skarżącego o pozostawieniu przesyłki do odbioru w urzędzie pocztowym i po upływie 14 dni od daty pozostawienia pierwszego zawiadomienia, zgodnie z art. 44 § 4 K.p.a. trafnie organ stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że należało uznać doręczenie za skutecznie dokonane. Oceniając zarzut strony skarżącej kasacyjnie należy stwierdzić, że ani organ administracyjny, ani też Sąd pierwszej instancji nie dokonały należytej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie zasadności argumentacji skarżącego co do jego zawinienia w niedochowaniu w tej sprawie terminu do wniesienia odwołania. W przypadku, gdy strona podnosi brak otrzymania zawiadomienia (tzw. awiza) o niemożliwości doręczenia przesyłki do adresata i pozostawienia jej w określonym terminie w urzędzie pocztowym, to w pierwszej kolejności należało ocenić, czy decyzja organu administracyjnego została wysłana na prawidłowy adres. Trafnie podnosi Sąd pierwszej instancji, że na wcześniejszych etapach postępowania w sprawie, korespondencja organu administracyjnego była skutecznie doręczana na adres zamieszkania skarżącego, tj. ul. [...]w [...]. Natomiast decyzja organu pierwszej instancji została wysłana na adres: "ul. [...]". Wprost wynika to z czytelnego adresu znajdującego się na kopercie zawierającej decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] (karta nr 9 akt administracyjnych sprawy). Tym samym argumentacja skarżącego wskazująca, że nie otrzymał on żadnego zawiadomienia (awiza) informującego go o przesyłce zawierającej decyzję, powinna zostać uznana za uprawdopodobnioną. Nawet jeżeli doręczyciel pozostawił w skrzynce oddawczej tzw. awizo, to w związku z nieprawidłowym adresem znajdowało się ono w skrzynce mieszkania nr [...] przy ul. [...], a nie mieszkania nr [...]. W tej sprawie w związku z błędnym zaadresowaniem przesyłki nie można było uznać, że sam skarżący ponosił jakąkolwiek winę w nieodebraniu tej przesyłki. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że warunkiem uznania doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. jest skierowanie przesyłki na prawidłowy adres (por wyrok NSA z 29 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 270/12, opubl. w Lex nr 1115965; wyrok NSA z 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 481/07, opubl. w Lex nr 506535). W tej zaś sprawie przesyłka zawierająca decyzję organu pierwszej instancji nie została zaadresowana prawidłowo. W związku z tym zasadnym jest także zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów postępowania poprzez brak dokonania wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Prawidłowo przeprowadzona ocena powinna doprowadzić Sąd pierwszej instancji do stwierdzenia, że z naruszeniem art. 58 § 1 w związku z art. 7 i art. 77 K.p.a. organ administracyjny nie dokonał prawidłowej weryfikacji w zakresie prawidłowości zaadresowania przesyłki skierowanej do skarżącego i zawierającej decyzję organu pierwszej instancji. Natomiast nie może odnieść zamierzonego przez stronę skarżącą kasacyjnie skutku zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny uwzględniając skargę na postanowienie stwierdza jego nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała, jaka to przesłanka nieważności postanowienia miałaby zaistnieć w tej sprawie, a tym samym zarzut naruszenia tego przepisu wobec braku jakiegokolwiek jego uzasadnienia nie poddaje się kontroli. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd. Wskazane wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy i przyjęte oceny stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej T. M. i uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponieważ sama istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, to działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę T. M. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Kontrolując zaskarżone postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że narusza ono prawo, a sama skarga jest zasadna. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit c. w związku z art. 193 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i uwzględniając skargę uchylił zaskarżone postanowienie. Stosownie do art. 153 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a. ponownie prowadząc postępowanie w tej sprawie Główny Inspektor Ochrony Środowiska rozpozna wniosek T. M. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania będąc związanym stanowiskiem zawartym w tym wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, stronie która wniosła tę skargę należą się niezbędne koszty postępowania od organu, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W tej sprawie należało od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zasądzić na rzecz T. M. kwotę 1037 złotych stanowiąca zwrot kosztów postępowania sądowego. Koszty te obejmują kwotę 100 złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi, kwotę 100 złotych stanowiącą wpis od skargi kasacyjnej, kwotę 100 złotych tytułem zwrotu opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, kwotę opłaty za udzielenie pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika strony skarżącej kasacyjnie w wysokości 480 złotych za postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) oraz w wysokości 240 złotych za postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie.